{"id":874,"date":"2010-04-24T10:04:43","date_gmt":"2010-04-24T10:04:43","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/rewsa-perwerdehiya-kurdi-li-basur-rojavaye-kurdistane-u-li-suriyaye\/"},"modified":"2010-04-24T10:04:43","modified_gmt":"2010-04-24T10:04:43","slug":"rewsa-perwerdehiya-kurdi-li-basur-rojavaye-kurdistane-u-li-suriyaye","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kurdishacademy.org\/?page_id=874","title":{"rendered":"Rew\u015fa perwerdehiya kurd\u00ee li ba\u015f\u00fbr-rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb li S\u00fbriyay\u00ea"},"content":{"rendered":"

\"\"Can Êzîdxelo, 18\/11\/2006<\/p>\n

Ziman bingeha bûneweriya gelan e. Ji lewra jî, parastina zimên parastina gel e û azadkirina wî jî gava herî mezin di rêya azadkirina welêt de ye. Ji ber ku tenê ziman dikare nasnameya me ya neteweyî biparêze, ew ji berê de û ta niha rûbirû bi çewsandin, qirkirin û pi\u015faftinê re maye. Dijmin û dagîrkerên kurd û Kurdistanê, bo ku kurdan ji cîwarê wan rahêlînin, pê\u015fî dest bi wêrankirina zimanê wan kir û wek serencamekê ne tenê bi xak û welatê xwe lê bi zimanê xwe jî hatin dabe\u015f kirin.<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"Can Êzîdxelo, 18\/11\/2006<\/p>\n

Ziman bingeha bûneweriya gelan e. Ji lewra jî, parastina zimên parastina gel e û azadkirina wî jî gava herî mezin di rêya azadkirina welêt de ye. Ji ber ku tenê ziman dikare nasnameya me ya neteweyî biparêze, ew ji berê de û ta niha rûbirû bi çewsandin, qirkirin û pi\u015faftinê re maye. Dijmin û dagîrkerên kurd û Kurdistanê, bo ku kurdan ji cîwarê wan rahêlînin, pê\u015fî dest bi wêrankirina zimanê wan kir û wek serencamekê ne tenê bi xak û welatê xwe lê bi zimanê xwe jî hatin dabe\u015f kirin.<\/p>\n

<\/p>\n

Wêrankirina zimên tê  wateya hêsankirina hilkê\u015fana rehên netewetiyê. Ji bilî wê  jî, qedexekirina zimanekî dibe sedema kavilkirina yekîtiya civakî  û psîkolojîk ji wî gelî re. Ji bo ku em karibin astengekê li pê\u015fiya pirojeyên erebkirin, fariskirin, tirkkirin û jinetewxistinê deynin, divê gava me ya pê\u015fîn parastin, fêrkirin û perwerdehiya bi zimanê zikmakî be. Tenê ew gav wê bibe destpêka hilwe\u015fandina bingehên îdiyolojîk û di heman demê de wê bibe lêdaneke mezin ji komeleya ramanî ya tuxmperestî, ji dijmin û dagîrkerên kurdan re.<\/p>\n

Rew\u015fa perwerdehiyê  ya gi\u015ftî:<\/strong><\/p>\n

1- Rew\u015fa fêrkirin û fêrbûnê:<\/strong><\/p>\n

Rew\u015fa fêrkirin û  fêrbûnê bi gi\u015ftî ne li ser hev e û di rew\u015feke aloz de derbas dibe. Bi gotineke tenê mirov dikare bêje ku zimanê kurdî li ba\u015fûr-rojavayê welêt negihî\u015ftiye asta zimanê perwerdehiyê, ne tenê ji ber astengî û problemên ku ew di fêrkirinê de dibîne, lê ji ber ku hîn ew baweriya durust bi zimanê dê tune ye. Ji bilî ku ti sazî yan rêxistinên taybetî û lipê\u015f nîn in ku bi vî barî rabin, ne rêbazên (metodên) têkûz û durust hene, ne jî zimanzan û pisporên çalak hene ku rê li ber mamoste û xwendevanan vekin. Problema mezintir ew e ku ti vîn û daxwaziyeke gi\u015ftî û li asteke bilind ne li cem milet û ne jî li cem rêxistinên siyasî çêbûye da ku bi xwe li fêrkirin û fêrbûnê bigerin. Ew ti\u015ft, di nêrîna min de, ji dûrbûna miletî ji çand û kultura xwe hatiye. Tevî ku zimanê me qedexe ye û fêrkirin yan jî fêrbûna wî wek tawanekê ji aliyê rejîma Sûriyayê de tê bi nav kirin jî, lê ti kes jî nîn in ku bi rastî ti\u015ftekî di vî aliyî de çêkin. Ew jî ji ber ku ta niha bingeheke xurt nehatiye danîn ku milet baweriya xwe pê bi zimanê xwe bîne û bizanibe ku ew bi rêz û rêzik û yek ji dewlemendtirîn û kevintirîn zimanan e. Ew jî tenê bi rêya hi\u015fyarbûn û xwenasînê pêk tê.<\/p>\n

Divê em bizanibin ku zimanê erebî zimanê herî bandoreke neyînî  li ser zimanê me lîstiye ye. Ew ziman e ku li piraniya deverên Kurdistanê rojê pênc caran bang pê dibe û di nav civaka me de rojê pênc caran di mêjî de tê gerandin û herî kêm du caran tê xwendin. Lewra ew ne tenê zimanê serdest e lê zimanê ol û ayînê ye jî; anku, mirova\/ê kurd bê hi\u015fyarî (înglizî: unconsciously) peyvên erebî bi kar tîne û durusttir, watedartir û cihgirtîtir dibîne. Zimanê erebî hêdî-hêdî û pi\u015ftî pê\u015fketina teknîkî xwe dixe nav jiyana rojane û xwe digihîne her malekê. Encamên vî ti\u015ftî çi di aliyê mejî-hi\u015fiyarî de û çi di aliyê psîkolojîkî de diyar û berçav in.<\/p>\n

Ne zimanzan û saziyên ku kesên pispor tê de cih bigirin ne jî pirtûk û  rêbazên zimanê kurdî li ba\u015fûrê-rojava peyda dibin. Lewra divê pir hewldan hebin da ku em di prosesa fêrkirinê de bingeh, dîrok, firehî û xwe\u015fbûna zimên bi \u015fagirtan bidin nas kirin. Ev ti\u015ft jî wê bibe sedema hezkirin û rêzgirtina \u015fagirtan\/kesan ji zimanê xwe re.<\/p>\n

Di derbarê fêrkirinê de, ti sazî yan jî partî vî karî bi awayekî berfireh nakin. Lê di van demên dawiyê de hinek hewildan hene. Di vê pirsê de, bi taybetî partiyên siyasî, ger bixwazin wê vî karî hinekî pê\u015f bixin ji ber ku pê\u015fî pêdiviya miletî bi naskirineke gi\u015ftî ji zimên re heye. Bi her awayî divê rew\u015fa fêrkirinê di vê parçeyê de bê guhertin. Pêwîst e çi kes, rêxistin, sazî, komele û partiyên li ba\u015fûr-rojava hene dîwar û sînorên tirsê derbas kin û dest bi xebateke rastî û berfireh bo fêrkirina zimanê kurdî bikin. Eger her kes xwe bide aliyî jî, ji xwe rew\u015f ji vê ba\u015ftir nabe. Ji ber wê jî, divê bêtêkiliya di nav kes û dezgehên ku xebata fêrkirinê dikin de bi têkiliyên xurt bêne guhertin û partî jî bi awayekî çalak be\u015fdarî vê xebatê bibin.<\/p>\n

Pi\u015ftî bidawîanîna her kursekê fêrbûnê, hinek ji kes, kom, komele û partiyan bawernameyekê didin \u015fagirtan, lê hinê din jî wî ti\u015ftî pêwîst nabînin. Herdu aliyan jî nêrînên xwe yên cuda hene. Kesên vê bawernameyê didin dibêjin ew wek hêzekê dide \u015fagirtan û zimanê dê bi wan \u015fêrîntir dike; lê yên nadin li ser wê baweriyê ne ku ev ti\u015ft wê bibe kelemek li pê\u015fiya fêrbûna zimanê dê û gava \u015fagirt fêrî tîpên zimanê xwe bû bila hestek pê re çê nebe ku wê\/î ti\u015ftekî bêhempa bi cî aniye, bi taybetî jî kesên vê bawernameyê didin ne kesine akademî ne. Di nêrîna min de jî, nêrîna duyemîn akadîmîtir û zanistîtir e. Eger kesek ne akdemî be, çawa dikare bawernameyekê bide? Gelo ji mafê wê\/î ye? Ew kesa\/ê ku bawernameyê distîne, li ser kîjan rêbazê (metodê) fêrî zimên bûye û \u015fa\u015fîtî di wê rêbazê de hene yan na? Eger du kes li gor du rêbazên cihê fêr bibin, wê çawa di rêzimên de bi gi\u015ftî û di zaraweyên zimanî de bi taybetî bigihin hev? Ev pirs hemî bê bersiv dimînin.<\/p>\n

2- Astengiyên rêveçûna (piroseya) fêrkirinê:<\/strong><\/p>\n

Astengiyên sereke yên ku li pê\u015fiya birêveçûna fêrkirinê radiwestin berçav in û her kesek ku di vî warî de kar dike dizane. Ji wan, yek kêmbûna têkiliyan, du dilsariya rêxistinên siyasî ye. Ji bilî wê jî, her kes, rêxistin û partî, çi qas karê wan kêm be jî, li gorî xwe rêbazeke fêrkirinê datîne yan jî her yek ji wan pirtûka kesekî nas bi kar tîne. Ev ti\u015ft dibe sedema cudahiya fêrkirinê. Tevlî ku \u015fa\u015fîtî bi me gi\u015fan re derbas dibin, lê divê rêbazeke hevbe\u015f were hilbijartin û her kes li gorî wê bime\u015fe; eger na jî, pirsgirêk wê bi demê re kûrtir û aloztir bibe. Derbarê vê meselê, pê\u015finyaza min ew e ku desteyek li seranserî ba\u015fûrê-rojava saz bibe. Ji xwe divê her aliyek ciyê xwe tê de bigire û ew deste wê karibe rêbazekê\/hin rêbazan yan amade bike yan jî yekê\/hinekan ji yên heyî sererast bike û wek rêbaza\/rêbazên fêrkirinê bipejirîne.<\/p>\n

Fêrkirina zimanê  kurdî li ba\u015fûr-rojavayê welêt û li bajarên dî yên Sûriyayê wek Heleb û \u015eamê di rew\u015feke giran re derbas dibe; anku, kurs li malan tên dayîn û hem mamoste hem \u015fagirt û hem jî xwediyên malê di bin \u015fert û mercên tirsê de waneyan didin. Ji xwe bandora vê yekê jî li ser psîkolojîka fêrker û \u015fagirtan xuya ye. Di vê dawiyê de, anku pi\u015ftî 2005′an, hin kesên ku di bin banê K.M.Ç-ê de dixebitin, boyî astengiyên li hember fêrbûna zimanê kurdî kêmtir bikin, kar bi rengekî nû bi rê ve birin, ew jî fêrkirina xwendekaran di hundirê zanîngehan de û amadekirin û belavkirina pelên fêrkirina\/fêrbûna zimanê kurdî di nav xwendekaran de û kurdan bi gi\u015ftî. Her kesî nas kir ku bandora vê yekê pir erênî bû\/ye. Ji bilî wê jî, ev \u015fêweya nû gelek pirsgirêk çareser kirine, lê dîsa nikarîbûn pirsgirêk bi gi\u015ftî çareser bikirana.<\/p>\n

Ji bo ku em astengiyan derbas bikin, pêwîst e fêrkirin bi rê û rêbazine nû  bête kirin; anku, divê em hemî rêbazên ji berê  de û ta niha di fêrkirinê de hatine bi kar anîn di ber çavan re derbas bikin û rêbazekê li gorî rew\u015fa zimanê kurdî jê derînin. Ew jî ji ber ku piraniya rêbazên hatine danîn yan ji boyî fêrkirina zimanên mirî (wek latînî) hatine çê kirin yan jî ji fêrkirina zimanê duyem Z2 (L2 \/Second Language) re hatine danîn. Lê bi gi\u015ftî, wek ku bi piraktîkî derbas dibe, tê xuya kirin ku pêdiviya \u015fagirt an jî xwendekaran bi ti\u015ftine bingehîn heye, wek danzanîna dîrok û kevnahiya zimanê kurdî, xwe\u015fikahî û nermbûna wî, pirkirin û dagirtina gencîneya peyvan, dannaskirina sedemên cudahî û navên zarav û \u015fêwezaran û dannaskirin bi zaraweyên (têrmên) nû. Ev ti\u015ft hemû wê alîkariyeke mezin bi pê\u015fxistin, belavkirin, fêrkirin û parastina zimanê kurdî re bike.<\/p>\n

Em dikarin bibêjin ku pirsgirêka sereke ji nasnekirina taybetmendiyên zimanê kurdî fêrkirina razber (abstrakt) e. Zimanê dê beriya ku bê xwendin di pir qonaxan re derbas dibe, yek jê, û ya herî pê\u015fî bihîstin e; pi\u015ftre hewldana bilêvkirina dengan, bilêvkirina du dengan, hewldana derxistina kîtekê, du kîtan û ta digihe hevok û komekan. Eger em vê rêveçûna pê\u015fketina zimanê dê di ber çavan re derbas nekin, em ê nikaribin astengiyan ji pê\u015fiya zimanê xwe rakin. Ev jî ba\u015f dide xuya kirin ku zimanê zikmakî ji aliyê xudiyên wî ve bi awayekî abstrakt nayê pejirandin, lê eger têkilî bi zimanekî biyanî re be ev pirsgirêk dernakeve. <\/p>\n

3- Perwerdehî  lê fêrkirina tîpan:<\/strong><\/p>\n

Pê\u015fî, perwerdehiya bi zimanekî tê wateya xwendina be\u015fên curbicur bi wî  zimanî; anku, gava em bêjin perwerdehiya bi zimanê kurdî, divê  em deynin pê\u015f çavên xwe ku ev perwerdehî be\u015fên çand, dîrok, kelepûr, folklor, wêje, ciyografî, ziman û rêziman û gelek ti\u015ftên din yên girêdayî wî gelî tê de hene. Ev ti\u015ft jî, bi taybetî li ba\u015fûrê-rojava, ne bi vî rengî ye. Li wir bi gi\u015ftî tenê fêrbûna tîpan heye, ta ziman jî bi gi\u015ftî nayê fêrkirin, anku fêrkirina rêzimên gelek hindik e.<\/p>\n

Lewra fêrbûn û  fêrkirina zimanê kurdî li ba\u015fûr-rojavayê Kurdistanê,  û li Sûriyayê bi gi\u015ftî, hîn ji fêrkirina tîpan derbas nebûye; anku, mirov nikare çêra perwerdehiyê bibe. Eger em dixwazin zimanê xwe biparêzin divê em fêrkirina wî hildin asta fêrbûna zimên û rêzimên û pi\u015ftre asta perwerdehiyê. Eger ti proje û karên me yên rasteqîn di vî warî de nebin, em ê nikaribin li ser perwerdehî û parastina zimanê xwe biaxivin. Ew jî ne ji re\u015fbîniyekê tê, lê divê em rew\u015fa zimanê xwe wek heye lê binêrin. Perwerdehiya bi zimanê kurdî ta niha dibe dengvedanek ji bang û konferansên curecur re. Eger rew\u015f bi vî rengî bidome, gelek hêviyên ge\u015f wê têk biçin, ji ber ku gelek kes û komikên biçûk yên ku bo fêrbûna zimên saz dibin, di bin bandorine cuda-cuda de tên vemirandin.<\/p>\n

Eger konferans, sazî  yan jî dezgeh komîteyeke taybet bi amadekirina rêbazeke têkûz  û akademîk saz bike, gelek kes wê destekê bidin û, li gor baweriya min, wê li piraniya deverên welêt were bi kar anîn. Ji xwe ev yek ji barên bingehîn yên konferansê ne. Di vî warî de divê em hinekî li ser gelên ku zimanê xwe, pi\u015ftî li ber têkçûnê bûn, vejandiye rawestin û hûrnihêrtineke kûr jê re çêkin, ji wan zimanan: ibranî, katalonî, …hwd. <\/p>\n

4- Pi\u015faftin û xwepi\u015faftin (asîmilasiyon û otoasîmilasiyon li ba\u015fûrê-rojava:<\/strong><\/p>\n

Pi\u015faftin an jî  asîmilekirin di wateya xwe ya ferhengî de tê wateya “piroseya ku ti\u015ftekî, komekê yan jî gelekî di hundir ti\u015ftekî, komekê yan jî gelekî de dipi\u015fêve”. Ev pirose ne tenê li çar parçeyên welêt tê bi kar anîn, lê li parçeyên biçûk û deverên li Ermenistan û Gurcistanê jî, û ji bilî wê jî li Kazaxistan, Azerbeycan, Turkmenistan û kurdên ku berê li devera Kurdistana Sor dijiyan jî. Li her cihekî ku kurd lê dijîn, strateciya pi\u015faftinê li ser wan dime\u015fe, bi taybetî li welatên dagîrker ku kurd tê de dûrî ciyografiya Kurdistanê dijîn wek kurdên Anatoliya Navîn û gelek deverên din li Tirkiyeyê, kurdên feylî li Bexda û deverên din ên kombûnên biçûk lê peyda dibin, kurdên Xurasanê li Îranê, kurdên Êrîvan û derdora gola Sîvanê û li Sûriyayê jî kurdên \u015eamê, Horan, çiyayê Kurdan a çiyayên bilind li Latqiyê, Idlibê, Hemayê, kurdên Cisrê, Helebê û Babê û gelek deverên din. Pi\u015faftin an jî asîmilasiyon siyaseta herî qirêj e ya ku li ser gelê kurd dime\u015fe. Ev pirose jî ta ku bigihe armancên xwe di gelek qonaxan re derbas dibe. Qonaxa herî dawî jî ew e ku ew gel xwe ji xwe ya kevin diparêze û li dijî xwe radiweste; anku, her ti\u015ftî ku taybetmendiyên wê\/î ya berê tîne pê li dij radibe. Di vir de dest bi qonaxeke nû dibe ew jî nav lê bû oto-asîmilasiyon an jî xwepi\u015faftin.<\/p>\n

Derbarê rew\u015fa ba\u015fûrê-rojava û deverên derveyî wê ku kurd tê  de dijîn, herdu rew\u015f jî hene. Li ba\u015fûrê-rojava pi\u015faftin bi rêyine pir nûjen dime\u015fe; anku, dezgeh û saziyên rejîmê bi \u015fêweyine nû pi\u015faftinê bi rê ve dibin, ji dibistanan dest pê dike û ta bi erebkirina bajar û bajarokan û bi awayekî fireh (herî dawiyê li çiyayê Kurmênc). Lê gava em hinekî tê de kûr bibin, em ê bizanin ku têkiliyên kurdan bi sê bajaran ve tên girêdan, anku têkiliyên Cizîr, Koban û Efrînê bi \u015eam, Reqa û Helebê ve girêdayî ne. Ev jî tê wê wateyê ku hukar û bandoreke rojane ya erebî li ser zimanê kurdî heye. Ev jî rê li pê\u015fiya pi\u015faftinê vedike, anku serdestiya zimanê serdest xurttir dike. Lê gava em bala xwe bidin deverên din yên derveyî Kurdistanê, yan jî yên ku ji deverên kurdî hatine birîn, xwepi\u015faftin an jî oto-asîmilasiyon gelekî xuya ye, bo nimûne kurdên ku nema zimanê xwe dizanin kurdên Osmano li gundên SELMA li Latiqiyê nêzîkî 26 gundan e, jê Eqreb, Hencûr, Esîlê, … ( E.W. Zekeriya, E\u015fa’ir al-\u015fam, Dar al-fikir, çap.2 cild.2, pel.659, sal 1983) li Hemayê gelek gundên kurdan hene, wek KIYANÎ ew jî çar gund in li bajarê Hemayê bi xwe jî gelek êlên kurdan hene, her sê êlên mezin: BERAZÎ, MILÎ Û MURAD in û yên din jî wek Zehîm, Kocan, \u015eêxo, Dolanî, Re\u015fo, Sofî, Kurdî, Bozan, Orfelî, \u015eemdînan, Hisêno Qaso, Beko, \u015eêxanî, … ev hemû jî ji maldarên Hemayê ne. Li derdora Cisrê, li devera QESATIL nêzîkî 25 gundan hene, ew bi xwe çar êlên mezin lê hene jê CINAWIRO, li Himsê kurdên derdora Dirêkî\u015f û kela Husnê (ew berê bi “kela Kurdan” dihate bi nav kirin). Li Idlibê gelek gund û êlên kurdan hene û hemû ji xudiyên wî bajarî bûn, wek êlên Bermeda, Henano, \u015eehban axa û gelek êlên din. Li bajarên mezin li \u015eamê li Taxa Kurdan – a ku sînora wê ji rojhelat ji navbera de\u015ftên Berzê û Qabûn, ji rojava Ebî Ceri\u015f, ji bakur Qasiyon û ji ba\u015fûr çema Yezîd, (Izidîn Mela, Hey Al-Ekrad fî medînit Dîme\u015fq, Aso. Ji A.V. Kremer) – rûdinin, Ew hemî ji sedsalan de li wan deveran e û bi awayekî gi\u015ftî hatine pi\u015faftin, lê ti\u015ftê balkê\u015f ew e ku ti guhdan ji aliyê rêxistinan ve ji wan deveran re nîne, anku ne kursên zimên li wir çêdibin ne jî ti çalakiyên dannaskirina ziman û çanda kurdî li wir saz dibin. Bi gi\u015ftî mirov dikare bêje ku ev li derveyî hesabên kurdan e.<\/p>\n

Ev nimûneyên li jor hatine diyarkirin hemî di qonaxa pi\u015faftin û xwepi\u015faftinê  re derbas bûne. Lê kurdên ku nû koçî \u015eamê  kiriye, taxine nû ji xwe re ava dikin, bo nimûne taxa ZORAVA, ew hemî jî bi kurdiyeke pak diaxivin. Gelo ta kengî ew ê bi kurdî biaxivin? Li bajarên din wek Helebê ku niha wek navenda herî çalak ji kar û xebatên kurdî re tê dîtin, hinek jê di qonaxa yekê re, hinê din jî di qonaxa duyemîn re derbas dibin. Deverên wek Siryan, E\u015frefiyê, \u015eêxmeqsûd, Bistan ba\u015fa, Bihêdîn û deverên din rûbirû bi pi\u015faftin û xwepi\u015faftinê re mane. Di vî warî de pêdiviyî bi karekî fireh bo parastina zimanê kurdî heye, ew jî divê bi hi\u015fiyarkirina gel û fêrkirina zrokan destpê bike.<\/p>\n

Li ser rew\u015fa vê dawiyê, hin ti\u015ftên balkê\u015f û dilê\u015f jî hene. Yek ji wan, hin hewildan ji aliyê lurdên ku bi awayekî rêxistinî nêzîkî ol û baweriya îslamî dibin ve derdikevin holê. Ew hewldan jî li ser bingeha ku tîpên aramî (erebî) tîpên pirtûka îslamî ya pîroz e, ji lewra divê ew tîp bêne bi kar anîn. Ji milekî din ve û ti\u015ftê herî balkê\u015f ew e ku, xuyaye Tevgera Islah û Teqedum a ku li ba\u015fûrê Kurdistanê, dixwaze nêrînên xwe hêdî-hêdî derbasî nav kurdên ba\u015fûrê-rojava bike. Ev tevger pi\u015ftevaniya xwe ji dijminên kurdiyê digire û daxwaza wê jikurdîxistina êzîdiyan e û herî dawî daxwaza wan a belavkirina tîpine taybet heye, jê re dibêjin “Tîpên Zimanê Êzîdî”. Ew tîp jî bi xwe nêzîkî avêstayî ne. Tevlî ku van herdu nêrînan ciyê xwe negirtiye, lê eger em tenê bi axiftin û daxuyaniyan nêzîkî van herdu ti\u015ftan bibin, rew\u015f wê gelekî xerabtir bibe. <\/p>\n

WEK ENCAMEKÊ:<\/strong><\/p>\n

Rew\u015fa zimanê kurdî  li ba\u015fûrê-rojava ji parçeyên din ne ba\u015ftir e û pêdivî  bi kar û xebatên nû heye, ew jî bi xebatên cihê-cihê  pêk nayê. Lewra:<\/p>\n

Divê bang li hemû  kes, komîte, komele, sazî û partiyên kurdan yên li ba\u015fûrê-rojava bê kirin ku ew dest bi karine hevbe\u015f bikin û di heman demê de divê ji hemûyan bê xwestin ku di civîn û daxuyaniyên xwe de tenê zimanê kurdî bikar bînin. Pi\u015ftre, eger pêwîst be, ji bo zimanê erebî wergera wê bê kirin.<\/p>\n

Divê em pi\u015faftin û xwepi\u015faftinê wek metirsiya herî mezin li ser zimanê  xwe bibînin, ji ber ku zimanê me hîn ji qonaxa metirsiyê  derneketiye.<\/p>\n

Em karibin komîteyeke taybet bi \u015fopandina pirsgirêk û awayê birêveçûna siyaseta pi\u015faftinê saz bikin, bo nimûne kesên van herdu nêrînan bi rê ve dibin. Ew komîte wê bikaribe eger û sedemên cuda yên ku gel berve pi\u015faftinê dibin jî nas bike.<\/p>\n

Guftûgoyeke dirêj  û akademîk li ser rew\u015fa fêrkirin û fêrbûna zimanê  kurdî û astengiyên li pê\u015fiya pê\u015fketina vê piroseyê li ba\u015fûr-rojava bê kirin.<\/p>\n

Pêwîst e em bi hev re astengekê li pê\u015fiya pi\u015faftin û xwepi\u015faftina kurdên bajarên mezin (kurdên Helebê û \u015eamê), her weha kurdên ku li deverên din li Sûriyayê dijîn deynin.<\/p>\n

Pêwîst e xebateke mezin bê kirin da akademiyeke zimanê kurdî bê ava kirin. Ji barên vê akademiyê: amadekirina lêkolînên li ser zimanê kurdî û \u015fêwezarên wî (bi hemû \u015fêwezaran), amadekirina kursên zimên ji her \u015fêwezarekê re û ya herî giring jî, \u015fêwezaran berve yekkirina tîp, rêziman û zaraweyan (têrman) ve bibe. Ev lêkolîn û vekolîn divê herî kêm bi zimanên kurdî, îngilîzî, fransî û almanî bin.<\/p>\n

Tê xwestin ku em bi hev re û bi alîkariya pisporên zimên, çi kurd bin çi jî  kesên biyanî bin, zimanê xwe berve zimanê perwerdehiyê  ve bibin.<\/p>\n

Ti\u015ftê dî  jî pêdiviya me bi serjimareke gi\u015ftî ji rew\u015fa zimanê kurdî re heye, bi taybetî ji wan kesan re ku li derveyî ciyografiya welêt dijîn û dûrî zimanê xwe ketine.<\/p>\n

—————————
\nTêbînî: Bo agahî û têbîniyên kesên ku rawestan nekirine karê xwe, SPAS.<\/p>\n

Min ev nivîs bo “Konferansa Zimanê  Kurdî” ya ku di 2006-an de li Amedê bi rê ve çûye, amade kir û li wir xwend. Lê pi\u015ftre bo belavkirinê, min hin ti\u015ft sererast kirin, hin agahî jî fireh kirin. <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Can Êzîdxelo, 18\/11\/2006 Ziman bingeha bûneweriya gelan e. Ji lewra jî, parastina zimên parastina gel e û azadkirina wî jî gava herî mezin di rêya azadkirina [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":873,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-874","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=874"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/874\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}