{"id":834,"date":"2009-10-14T09:11:26","date_gmt":"2009-10-14T09:11:26","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/neriteki-niwe-le-ferhegnusiy-kurdida\/"},"modified":"2009-10-14T09:11:26","modified_gmt":"2009-10-14T09:11:26","slug":"neriteki-niwe-le-ferhegnusiy-kurdida","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kurdishacademy.org\/?page_id=834","title":{"rendered":"Ner\u00edt\u00e9k\u00ed niw\u00e9 le ferhegn\u00fas\u00edy Kurd\u00edda"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignright size-full wp-image-833\" width=\"110\" height=\"139\" vspace=\"5\" hspace=\"5\" border=\"0\" align=\"right\" alt=\"\" src=\"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2009\/10\/rehber-mehmudzade.jpg\" \/>Rehber Mehm&uacute;dzade<\/p>\n<p>Ew taybetmend&iacute;yaney debine hoy ewey ferheng&eacute;k be ferheng&eacute;k&iacute; cak binas&iacute;n u le hellsengandin da j&eacute;gayek&iacute; berz&iacute; p&eacute; bideyn, kamanen? Lewaneye kodeng&iacute;yek&iacute; r&eacute;jhey&iacute; le ser em taybetmend&iacute;yaney xuwarewe le n&eacute;w xuw&eacute;neranda heb&eacute;t:<\/p>\n<ol>\n<li>Gishtgirb&uacute;n&iacute; (jam&eacute;&#8217; b&uacute;den) ferhengeke. Wate kat&eacute;k be n&iacute;yaz&iacute; doz&iacute;newey medxel&eacute;k l&eacute;k&iacute; dekeyewe destit be r&uacute;yewe nen&eacute; u medxelekey girtib&eacute;t.\n<p><!--more--><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignright size-full wp-image-833\" width=\"110\" height=\"139\" vspace=\"5\" hspace=\"5\" border=\"0\" align=\"right\" alt=\"\" src=\"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2009\/10\/rehber-mehmudzade.jpg\" \/>Rehber Mehm&uacute;dzade<\/p>\n<p>Ew taybetmend&iacute;yaney debine hoy ewey ferheng&eacute;k be ferheng&eacute;k&iacute; cak binas&iacute;n u le hellsengandin da j&eacute;gayek&iacute; berz&iacute; p&eacute; bideyn, kamanen? Lewaneye kodeng&iacute;yek&iacute; r&eacute;jhey&iacute; le ser em taybetmend&iacute;yaney xuwarewe le n&eacute;w xuw&eacute;neranda heb&eacute;t:<\/p>\n<ol>\n<li>Gishtgirb&uacute;n&iacute; (jam&eacute;&#8217; b&uacute;den) ferhengeke. Wate kat&eacute;k be n&iacute;yaz&iacute; doz&iacute;newey medxel&eacute;k l&eacute;k&iacute; dekeyewe destit be r&uacute;yewe nen&eacute; u medxelekey girtib&eacute;t.<br \/>\n<!--break-->\n<\/li>\n<li>L&eacute;kdanewe u manakirdnewey rast. Gishtgirb&uacute;n kat&eacute;k bayex&iacute; heye eger ew sh&iacute;kirdnewesh ke le beranber medxelekan da hat&uacute;n berrast&iacute; erk&iacute; cawsax&iacute;y xoyan berr&eacute;we biben u xuw&eacute;ner be larr&eacute;da neben u zanyar&iacute;y helle u hellxellet&eacute;ner&iacute; l&eacute; neden.<\/li>\n<li>Zanist&iacute;b&uacute;n. Ew d&uacute; taybetmend&iacute;yey ber&eacute; amajheman p&eacute; kird herremey xellk raz&iacute; deka, bellam em taybetmend&iacute;yey duwaweye ke le l&eacute;kdanewey wurdtir u hellsengandin&iacute; pisporranetir da w&eacute;rray ew taybetmend&iacute;yaney p&eacute;sh&uacute; serinj&iacute; p&eacute; dedir&eacute;t.<br \/>\n    1-3 d&iacute;yar&iacute; kirdin&iacute; jor&iacute; wushe yan zarawe yan r&eacute;kewend&eacute;k ke wek medxel dandirawe. Bo nimune le ferheng&iacute; wusheda m&eacute;tod&iacute; zanst&iacute; wa dexuwaz&eacute;, jor&iacute; wushekan le bar&iacute; r&eacute;ziman&iacute;yewe d&iacute;yar&iacute; bikr&eacute;n.<br \/>\n    2-3 l&eacute;k hellawardin&iacute; kertekan&iacute; wushe, eger wusheke l&eacute;kdiraw b&eacute;.<br \/>\n    3-3 n&iacute;shandan&iacute; recellek&iacute; ziman&iacute;y wushe.<br \/>\n    4-3 h&eacute;nanewey shayed u nim&uacute;ne bo wushe.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&Eacute;sta eger be guw&eacute;rey em p&eacute;weraney begisht&iacute; ta &eacute;sta basman kirdin, henbane bor&iacute;ney hejhar legell qam&uacute;s&iacute; Zeb&iacute;h&iacute; hellseng&eacute;n&iacute;n le waneye be xuw&eacute;ndineweyek&iacute; xishkey&iacute;, bem enjame bigeyn ke henbane bor&iacute;ne le qam&uacute;s gishtgirtire (d&iacute;yare hellsengandinekeman her wushekan&iacute; d&uacute; herif&iacute; &laquo;elf&raquo; u &laquo;b&eacute;&raquo; degir&eacute;tewe, cunke qam&uacute;s her heta ew d&uacute; herfe hat&uacute;wete l&eacute;sh) bellam qam&uacute;s le Henbane bor&iacute;ne zanst&iacute;tire. Le henbane bor&iacute;neda zor wushe dedoz&iacute;newe ke le qam&uacute;sda n&iacute;n, wek&uacute;: ashmay, asho (be manay wucan), ashot, ashujhin1 u &#8230;, bellam eger ew cuwar wurde taybetimend&iacute;yaney basim kirdin bikeyn be p&eacute;wer&iacute; zanist&iacute;b&uacute;n, le taybetimend&iacute;y cuwaremda neb&eacute; (h&eacute;nanewey shayed u nim&uacute;ne bo wushe) ke henbane bor&iacute;ne le qam&uacute;s nam&eacute;n&eacute;tewe, bo recawkirdin&iacute; s&eacute; merjekey tir ewe qam&uacute;se ke goy gir&eacute;w&iacute; birdotewe. Ba birrwan&iacute;ne em nim&uacute;naney xwarewe:<\/p>\n<p>Le Henbane bor&iacute;neda le beranber wushey ajhodan, her h&eacute;nde n&uacute;sirawe: bo shewlewerr birdin&iacute; m&eacute;gel2. Le qam&uacute;sda sereta kertekan&iacute; wushe l&eacute;k juda kirawinetewe: ajho+dan, duwaye jor&iacute; wusheke le bar&iacute; r&eacute;ziman&iacute;yewe d&iacute;yar&iacute; kirawe: (\u0645\u0635\u062a\u0640.\u0640. [yan&iacute; mesder&iacute; t&eacute;kellaw] mit\u0640.[yan&iacute; mute&#8217;ed&iacute;] &iacute;nja manay wusheke l&eacute;kdirawetewe: birdine derewey ajhall be shew bo lewerrandin &#8230; Duwatir ew wusheye le rsteyekda wek&uacute; nim&uacute;ne kellk&iacute; l&eacute; werg&iacute;rawe: eme cend rojh&eacute;ke raneke ajho dedeyn. Duway hem&uacute;yan be n&iacute;shaney est&eacute;re, hawta (muteradif)&iacute; wusheke hat&uacute;we : shewbek&eacute;w3.<\/p>\n<p>Le qam&uacute;sda recellek&iacute; wushekan&iacute;sh d&iacute;yar&iacute; kirawin. Bo nim&uacute;ne le p&eacute;sh wushey asar n&uacute;sirawe [&#8216;a : \u0622\u062bar]. N&iacute;shaney &laquo;&#8217;E&raquo; kurtkirawey &#8216;Ereb&iacute;ye. Le p&eacute;sh wushey asan n&uacute;sirawe [ph\u0640 : asan]. &laquo;ph\u0640&raquo; kurtkirawey pehlew&iacute;ye4.<\/p>\n<p>Eger em s&eacute; xalle bikeyn be p&eacute;wer&iacute; hellsengandin&iacute; ferheng&iacute; zarek&iacute;y mukir&iacute;yan, em ferhenge lem taq&iacute;kar&iacute;yeda con derdec&eacute;? ber le we&iacute; wellam&iacute; em pirs&iacute;yare bideynewe ba s&uacute;kelenger&eacute;k bigr&iacute;n u le ser ew ner&iacute;te ferhengn&uacute;s&iacute;yey \u0640\u0640\u0640em ferhenge p&eacute;y&iacute;ewe bestirawetewe next&eacute;k bidiw&eacute;yn.<\/p>\n<p>Xuwa l&eacute; xosh b&uacute; duktor Ewrrehman&iacute; Haj&iacute; Marif le wutar&eacute;k&iacute; bep&eacute;z&iacute;da be naw&iacute; &laquo;ferhengn&uacute;s&iacute;&raquo; be sh&eacute;weyek&iacute; t&eacute;rutesel awirr&iacute; le m&eacute;jh&uacute;y ferhengn&uacute;s&iacute;y Kurd&iacute; dawetewe5. Lem wutareda ferhengekan le hend&eacute;k barewe pol&eacute;n kirawin. Bo nim&uacute;ne bas&iacute; j&iacute;yawaz&iacute;y ferheng&iacute; &iacute;nskilop&iacute;d&iacute; u ferheng&iacute; f&iacute;lolojh&iacute; kirawe (duwatir lem bareyeda dediw&eacute;yn): yan bas&iacute; j&iacute;yawaz&iacute;y ew ferhengane kirawe ke be kerestey ziman&iacute; zigmak, manay wushey ziman&eacute;k&iacute; b&eacute;gane l&eacute;k dedenewe legell ewaney bep&eacute;cewane be kerestey ziman&eacute;k&iacute; b&eacute;gane, manay ziman&iacute; zigmak l&eacute;k dedenewe. Herweha lem wutareda ferhenge Kurd&iacute;yekan be guw&eacute;rey shuw&eacute;n u kat&iacute; n&uacute;siran&iacute;sh&iacute;yan pol&iacute;n kirawin, bellam heta kotay&iacute; wutareke, kem u zor bas&iacute; j&iacute;yawaz&iacute;y n&iacute;wan ferheng&iacute; zarek&iacute; u ferheng&iacute; niv&iacute;sar&iacute; nekirawe.<\/p>\n<p>Herweha mamosta Hejhar&iacute;sh le p&eacute;shek&iacute;y henbanebor&iacute;ney xoyda bas&iacute; j&iacute;yawaz&iacute;y n&eacute;wan ew ferhenganey kird&uacute;we ke wushe Kurd&iacute;yekan&iacute;yan be &#8216;Ereb&iacute; yan be Fars&iacute; l&eacute;k dawetewe legell ewaney ferheng&iacute; Kurd&iacute; be Kurd&iacute;n. Bellam ew&iacute;sh bas&iacute; j&iacute;yawaz&iacute;y n&eacute;wan ferheng&iacute; niv&iacute;sar&iacute; u ferheng&iacute; zarek&iacute; nekird&uacute;we.<\/p>\n<p>Le Kurdistan&iacute; &Iacute;randa le sall&iacute; 1367&iacute; koc&iacute; hetaw&iacute; be duwawe, hend&eacute;k ferheng n&uacute;sirawin ke nakir&eacute; be hasan&iacute; naw&iacute; ferheng&iacute; wusheyan le ser dabin&eacute;y&iacute;n. Herweha nawd&eacute;rkirdin&iacute;yan be ferheng&iacute; niv&iacute;sar&iacute;sh j&eacute;gey dirrdong&iacute; u t&eacute;rramane. Em ferhengane bir&iacute;t&iacute;n le:<\/p>\n<ol>\n<li>ferheng&iacute; wushe d&uacute;wanekan&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute;, n&uacute;siraw&iacute; Xuwa l&eacute; xosh b&uacute; Teha Feyz&iacute;zade. Le pashkoy em kit&eacute;beda d&uacute; nam&iacute;lkey &laquo;nobere&raquo;u &laquo;hew&eacute;n&raquo; peywest kirawin ke le yekem&iacute;yanda tewaw&iacute; ew r&eacute;kewend u zarawe u pend u mesel u beyt u bawaney hellgir&iacute; cawg&iacute;&laquo;c&uacute;n&raquo;n ko kirawinetewe u le d&uacute;wem&iacute;sh&iacute;yanda ewaney wushey &laquo;dest&raquo;&iacute;yan le xo girt&uacute;we, r&eacute;ckeyan p&eacute; bestirawe6.<\/li>\n<li>pend&iacute; p&eacute;sh&iacute;n&iacute;yan, n&uacute;siraw&iacute; Seyd &#8216;Ebidulhem&iacute;d H&iacute;ret Sejjad&iacute;<sup>7<\/sup>.<\/li>\n<li>Emsal u hukem kird&iacute;, n&uacute;siraw&iacute; Qadir Fetah&iacute; Qaz&iacute; d&uacute; berg<sup>8<\/sup>.<\/li>\n<li>destebuxce zarawey jhinan&iacute; Mukir&iacute;yan, kokirawey H&eacute;d&iacute; (Je&#8217;fer Hus&eacute;np&uacute;r)<sup>9<\/sup>.<\/li>\n<\/ol>\n<p>D&iacute;yare em ferhengane le ceshin&iacute; henbanebor&iacute;ne u qam&uacute;s n&iacute;n.<\/p>\n<p>Bo j&iacute;yawaz&iacute; danan le n&eacute;wan ferheng&iacute; le ceshin&iacute; henbanebor&iacute;ne u le ceshin&iacute; ferheng&iacute; zarek&iacute;y mukir&iacute;yan, hewell b&iacute;rokeyek ke m&eacute;shikman xt&uacute;ke deda le waneye em b&iacute;rokeye b&eacute; ke bill&eacute;y&iacute;n henbanebor&iacute;ne ferheng&eacute;k&iacute; tewtoye, em wushaney le xo girt&uacute;we ke le n&uacute;s&iacute;n&iacute; Kurd&iacute;da be kar deh&eacute;ndir&eacute;n, bellam ferheng&iacute; zarek&iacute;y mukir&iacute;yan hellgir&iacute; ew peyvaneye ke be ser zar&iacute; xellkewen u le sh&eacute;we axaftinekan&iacute; xomanetirda kelk&iacute;yan l&eacute; werdeg&iacute;r&eacute;. Em b&iacute;roke seretay&iacute;e cend girift&eacute;k&iacute; heye. Yek lewane eweye ferhenge be zarek&iacute; nawd&eacute;rkirawekan detwanin le xogir&iacute; zarawe u r&eacute;kewend&iacute; ewto bin ke bo bekarh&eacute;nan&iacute;yan le n&eacute;w ziman&iacute; niv&iacute;sar&iacute;da lemper&eacute;k le gorr&eacute;da neb&eacute;, bigre be kar&iacute;sh hatibin, k&eacute; dell&eacute; nakir&eacute; zarawey aw le awerro derkirdin le ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;nda kelk&iacute; l&eacute; werbig&iacute;r&eacute;? Bep&eacute;cewane ferhenge be niv&iacute;sar&iacute; nawd&eacute;r kirawekan wa heye wushey ewtoyan girtib&eacute; ke taybet be axaftin&iacute; xellk&iacute; remek&iacute;n u le ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;nda layan l&eacute; nakir&eacute;tewe. Bo nim&uacute;ne henbanebor&iacute;ne wushey &laquo;juhme&raquo;&iacute; ke sh&eacute;wey be helle gorrdiraw&iacute; wushey &laquo;jum&#8217;e&raquo;&iacute;ye, girt&uacute;we. Tenanet mamosta Hejhar le beranber&iacute;da n&uacute;s&iacute;w&iacute;et&iacute; &laquo;ju&#8217;eme&raquo;10.&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: rgb(255, 0, 0); \">Girift&iacute; d&uacute;hem le rast&iacute;da girift&iacute; ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; Kurd&iacute;ye ke h&eacute;shta le rewt&iacute; standard b&uacute;nda neytwan&iacute;we zor qonaxan berew p&eacute;sh bibirr&eacute;.<\/span> &Eacute;stash le n&uacute;s&iacute;n&iacute; Kurd&iacute;da ke qerare standard b&eacute; h&iacute;c sillem&iacute;neweyek le ast be kar h&eacute;nan&iacute; tenanet be l&eacute;shaw&iacute; peyv&iacute; s&uacute;kellekiraw u seruguw&eacute; perr&iacute;w u le r&eacute;saladaw ke taybete be ziman&iacute; remek&iacute; u rojhane le gorr&eacute;da n&iacute;ye. Lewaneye xuw&eacute;ner ceshin&eacute;k be s&uacute;kdanan&iacute; ziman&iacute; axaftin u berztir nirxandin&iacute; ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n lem gutey serewe bixuw&eacute;n&eacute;tewe. Bo ewey p&eacute;sh bem xirap t&eacute;geyshtine bigr&iacute;n bo labas&eacute;k&iacute; d&iacute;ke ke p&eacute;wend&iacute;yek&iacute; qaym u q&uacute;ll&iacute;sh&iacute; legell bas&iacute; ferheng&iacute; zarek&iacute; heye qellembaz&eacute;k dedeyn, h&eacute;nd&eacute;k le xawenrrayan leser em birrwayen ke ziman&iacute; zarek&iacute; xoy d&uacute; leq&iacute; serek&iacute; l&eacute; deb&eacute;tewe. Yek&iacute;yan &laquo;ziman&iacute; rojhane&raquo; u yek&iacute;sh&iacute;yan &laquo;ziman&iacute; remek&iacute;&raquo;11. Ziman&iacute; remek&iacute; le fars&iacute;da (zeban &#8216;am&iacute;yane)&iacute; p&eacute; dell&eacute;n u le &iacute;ngl&iacute;s&iacute;da (slang)&iacute; p&eacute; dell&eacute;n. Ziman&iacute; remek&iacute; ziman&iacute; ew xellkeye ke beb&eacute; sillem&iacute;newe u azadanetir u d&uacute;r le hend&eacute;k sin&uacute;rdanan&iacute; resm&iacute; be yekewe deduw&eacute;n u le qise kirdin&iacute;yanda peyv&iacute; ewto bekar deh&eacute;nin ke lewaneye le bone resm&iacute;yekanda tewaw xoyan&iacute; l&eacute; bipar&eacute;zin, kabiray fars dell&eacute;: &laquo;biru gum shu be weqtish hisabit ru m&iacute;risem&raquo;. Werg&eacute;rdiraw&iacute; Kurd&iacute;y em ristane her lem aste remek&iacute;yeda deb&eacute;te shit&eacute;k&iacute; niz&iacute;k leme: &laquo;birro de xot hellde, wext&iacute; xoy mish&uacute;rt dexom&raquo;. Em derbirr&iacute;nane le ast&iacute; ziman&iacute; remek&iacute; (zeban &#8216;am&iacute;yane \u0640 slang) dan. Bellam ziman&iacute; rojhane yan ziman&iacute; qise kirdin&iacute; rojhane zor le ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n d&uacute;r nakew&eacute;tewe. Legell ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n j&iacute;yawaz&iacute;yekey lewe daye next&eacute;k narresm&iacute;tir u herweha s&uacute;kellekirawe. Bo nim&uacute;ne fars dell&eacute;: &laquo;kitabish ru xundem&raquo; eger her em risteye le ziman&iacute; standard&iacute; n&uacute;s&iacute;nda be kar bih&eacute;n&eacute; den&uacute;s&eacute;: &laquo;kitabish ra xandem&raquo;.<\/p>\n<p>Hem&uacute; ew derbirr&iacute;naney xwarewe ke le ferheng&iacute; zarek&iacute;y mukir&iacute;yan hellbijh&eacute;rdirawin nim&uacute;ney derbirr&iacute;n&iacute; remek&iacute;n: emin dell&eacute;m n&eacute;re ew dell&eacute; b&iacute;doshe, esp&eacute; de g&iacute;rifan&iacute;da sewzelley dell&eacute;, esp be kurtan&iacute; ker&eacute; raz&iacute; nab&eacute;, Kirmanj wek kerm&iacute;z waye r&uacute; le her kuw&eacute; ka awedan&iacute; deka, ew babet mird. Em derbirr&iacute;naney xwarewesh nim&uacute;ney derbirr&iacute;n&iacute; rojhanen. Le mukir&iacute;yan dell&eacute;n: hato yan hatotewe. Le erdellan bo nim&uacute;ne dell&eacute;n eyh&eacute;n&eacute;to. Bekarh&eacute;nan&iacute; em wushane her bem sh&eacute;weye le ziman&iacute; standard&iacute; n&uacute;s&iacute;nda helleye u zebir le standardib&uacute;n&iacute; ziman dewesh&eacute;n&eacute;. Le ziman&iacute; standardida den&uacute;s&iacute;n &laquo;hat&uacute;we&raquo;\u061b (hato sh&eacute;wey s&uacute;kellekiraw&iacute; &laquo;hat&uacute;we&raquo;&iacute;ye), &laquo;hat&uacute;wetewe&raquo; (hatotewe sh&eacute;wey s&uacute;kellekiraw&iacute; &laquo;hat&uacute;wetewe&raquo;&iacute;ye), &laquo;deyh&eacute;n&eacute;tewe&raquo; (eyh&eacute;n&eacute;to, sh&eacute;wey s&uacute;kellekiraw&iacute; &laquo;deyh&eacute;n&eacute;tewe&raquo;&iacute;ye).<\/p>\n<p>&Eacute;sta ke zan&iacute;man ci sin&uacute;r u serawird&eacute;k le n&eacute;wan ziman&iacute; zarek&iacute; u ziman&iacute; standardida heye. Ewjar norey eweye awirr le bayex u gir&iacute;ng&iacute;y ziman&iacute; zarek&iacute; bo ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n bideynewe. Gutiman ziman&iacute; zarek&iacute; be birruway hend&eacute;k zimannas d&uacute; besh&iacute; heye, yek&iacute;yan ziman&iacute; qisekirdin&iacute; rojhane u yek&iacute;sh&iacute;yan ziman&iacute; remek&iacute;\u061b (duwatir n&iacute;shan dedeyn ke ziman&iacute; zarek&iacute; besh&eacute;k&iacute; zor benirx&iacute; tir&iacute;sh&iacute; heye). &Eacute;sta dell&eacute;y&iacute;n zarawey ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute;sh her barteqay ziman&iacute; standard bertesk nab&eacute;tewe. Ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n le bekarh&eacute;nan&iacute; resm&iacute;da deb&eacute; standard b&eacute;. Wek ew zimaney le kit&eacute;be ders&iacute;yekanda kelk&iacute; l&eacute; werdeg&iacute;r&eacute;. Bellam ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n bo nim&uacute;ne le biwar&iacute; edeb&iacute; dastan&iacute;da p&eacute;w&iacute;st&iacute;yek&iacute; yekjar zor&iacute; be ziman&iacute; zarek&iacute; \u0640 be hem&uacute; beshekan&iacute;yewe \u0640 heye. Le xorra n&iacute;ye hem le &laquo;ferheng&iacute; zarek&iacute; mukir&iacute;yan&raquo;da u hem le &laquo;destebuxce&raquo;da ke qerare peyve kokirawekan&iacute;yan le ziman&iacute; xellk xwastirab&eacute;tewe, be l&eacute;shaw kelk lew zarawe u pend u meselane werg&iacute;rawe ke le romanekan&iacute; kak fetah em&iacute;r&iacute; (hawarebere u m&iacute;rza)hell\u0640&eacute;njrawin. (her l&eacute;rewe lewaneye ew s&uacute;kerrexine meylew p&eacute;shin&iacute;yare berew r&uacute;y kak Selah bib&eacute;tewe ke madam ew d&uacute; romaney kak Fetah sercawey h&eacute;nde be kelk b&uacute;n bo ferhenge zarek&iacute;yekey, ed&iacute; boc&iacute; kelk&iacute; le roman&iacute; z&iacute;ndexew werinegirt&uacute;we? yan wek&uacute; nim&uacute;neyek&iacute; tir eger kelk&iacute; le berhem&eacute;k&iacute; kembarrstay&iacute; werg&eacute;rr&eacute;k wergirt&uacute;we (roman&iacute; g&eacute;lell&iacute;yaw) boc&iacute; kelk&iacute; le berheme pirrbarrstay&iacute; u qebetirekan&iacute; her ew werg&eacute;rre, wek &laquo;hemedok u dan cerm&uacute;&raquo; werinegirt&uacute;we? &Eacute;stash nec&uacute;we bic&eacute;, ba bo amade kirdin&iacute; bergekan&iacute; d&iacute;ke ew berhemanesh bixr&eacute;ne r&iacute;z&iacute; sercawekan).&nbsp;<\/p>\n<p>Wate dell&eacute;y&iacute;n besh&eacute;k le ziman&iacute; zarek&iacute; (ew beshey p&eacute;y&iacute; dell&eacute;y&iacute;n ziman&iacute; remek&iacute;) kelk&iacute; yekjar zor&iacute; bo besh&eacute;k le ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n (ew beshey p&eacute;y&iacute; dell&eacute;y&iacute;n ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; xeyre standard ke bo nim&uacute;ne le edebida kelk&iacute; l&eacute; werdeg&iacute;r&eacute;) heye. Bellam deretane lebinnehat&uacute;wekan&iacute; ziman&iacute; zarek&iacute; bo ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n barteqay h&eacute;ndey basman kird bertesk nab&eacute;tewe. Ziman&iacute; zarek&iacute; b&eacute;jge le d&uacute; besh&iacute; ziman&iacute; qise kirdin&iacute; rojhane u ziman&iacute; remek&iacute; besh&eacute;k&iacute; zor heraw u gir&iacute;ng&iacute; d&iacute;kesh&iacute; heye. Ew beshe wek con le ziman&iacute; zarek&iacute;da kelk&iacute; l&eacute; werdeg&iacute;r&eacute;, her awa dekir&eacute; le ziman&iacute; standar&iacute;shda be sh&eacute;weyek&iacute; berifrawan kelk&iacute; l&eacute; werbig&iacute;r&eacute;\u061b &eacute;stash bas&iacute; cend nim&uacute;neyek dekeyn. Le Kurd&iacute;da zorjar beb&eacute; girift &laquo;yay n&iacute;sbet&raquo; be duway nawewe den&uacute;s&eacute;ndir&eacute;, bo nim&uacute;ne Mehabad deb&eacute;te Mehabad&iacute;. Bellam hend&eacute;k wushe hen xoyan duway&iacute;n t&iacute;p&iacute;yan &laquo;&iacute;&raquo;&iacute;ye, wek &laquo;Sil&eacute;man&iacute;&raquo; u &laquo;jel&iacute;&raquo;. &iacute;nja con detwan&iacute;n yay n&iacute;sbet bem ushanewe z&iacute;yad bikeyn? cunke d&uacute; &laquo;&iacute;&raquo; be duway yekda b&eacute;jh nakir&eacute;n. Hest&eacute;k&iacute; un xt&uacute;keman deda bill&eacute;y&iacute;n le n&eacute;w s&uacute;c&eacute;k&iacute; pishtguw&eacute;xiraw&iacute; ziman&iacute; zarek&iacute;y xellkda &#8216;&iacute;laj&eacute;k&iacute; ew girifte kirawe. Her awashe mamosta Mes&#8217;&uacute;d Mihemmed bo careser&iacute; em girifte pena debate ber ziman&iacute; zarek&iacute; u dell&eacute;: &laquo;le gutar&eacute;k&eacute;mda n&uacute;s&iacute;b&uacute;m &laquo;&iacute;&raquo;&iacute; n&iacute;sbet lew wushaneda ke kotay&iacute;an be &laquo;&iacute;&raquo; d&eacute;t, le dewruber&iacute; Soran be h&eacute;nan&iacute; &laquo;t&raquo; bo n&eacute;wan &laquo;&iacute;&raquo;&iacute; kotay&iacute; wushe u &laquo;&iacute;&raquo;&iacute; n&iacute;sbet, em deqe n&iacute;sbete deparr&eacute;zin u dell&eacute;n kabiray jel&iacute;yet&iacute;, smaq&uacute;l&iacute;yet&iacute; ke n&iacute;sbete bo jel&iacute; u smaq&uacute;l&iacute;. Duway n&uacute;s&iacute;n&iacute; gutareke u billaw b&uacute;newey le govar&iacute; korr&iacute; zan&iacute;yar&iacute; Kurdida be mawey sall&eacute;k yan ptir kaxezim le xuw&eacute;ndikar&eacute;k&iacute; xellk&iacute; Sil&eacute;man&iacute; ke le Mosko deyxuw&eacute;nd wergirt. T&eacute;y&iacute;da n&uacute;s&iacute;b&uacute;y ke xoy le cend genj&eacute;k&iacute; xuw&eacute;ndikar&iacute; koy&iacute; pirs&iacute;b&uacute;y aya &laquo;jel&iacute;yet&iacute;, Sil&eacute;man&iacute;yet&iacute; . . .&raquo; bekar d&eacute; le koy&eacute;? gutib&uacute;yan herg&iacute;z shit&iacute; wehaman neb&iacute;st&uacute;we. B&eacute;guman ewan rast&iacute;yan kird&uacute;we, cunke be zehmet degene lad&eacute;y&iacute;yek ke jar&eacute; deq&iacute; Kurd&iacute; resen&iacute; leb&iacute;r mawe heta l&eacute;y&iacute; bib&iacute;yen. Sil&eacute;manet&iacute; . . .&raquo;12&nbsp;<\/p>\n<p>Ke wate besh&eacute;k lew r&eacute;sa ziman&iacute;yane ke le n&eacute;w ziman&iacute; zarek&iacute;da hen, bellam h&eacute;shta nedozrawinetewe u be sh&eacute;wey zanst&iacute; sh&iacute;tell nekirawin, gir&iacute;ngayet&iacute;yek&iacute; zor&iacute;yan bo ziman&iacute; standard heye. Bo ziman&eacute;k wek&uacute; ziman&iacute; Kurd&iacute; ke n&uacute;s&iacute;n&iacute; r&eacute;ziman be sh&eacute;weyek&iacute; hemelayene u zanst&iacute; u t&eacute;rutesel nekirawe. Ew gir&iacute;ng&iacute;ye h&eacute;ndey d&iacute;kesh tox deb&eacute;tewe. Jige lem r&eacute;sa keshfnekirawane, zorbey ew zarawe u derbirr&iacute;ne zarawey&iacute;yaney (idioms and idiomatic expiressions) le ziman&iacute; zarek&iacute;da hen. Her bem sh&eacute;weyesh dekir&eacute; le n&eacute;w ziman&iacute; standardida kelk&iacute;yan l&eacute; werbig&iacute;r&eacute;. Ke wate &eacute;sta dell&eacute;y&iacute;n ziman&iacute; zarek&iacute; lexogir&iacute; s&eacute; jh&eacute;rkomaye: 1 \u0640 ziman&iacute; rojhane 2 \u0640 ziman&iacute; remek&iacute; 3 \u0640 besh&eacute;k&iacute; hawbesh legell ziman&iacute; standard ke yan ta &eacute;sta le ziman&iacute; standardida dekar kirawe yan eger&iacute;sh dekar nekirawe boy heye be sh&eacute;weyek&iacute; s&iacute;stimat&eacute;k dekar bikr&eacute;. D&iacute;san wek&uacute; nim&uacute;ne dell&eacute;m way dabin&eacute;y&iacute;n xer&iacute;k&iacute;n deq&eacute;k le ziman&iacute; Fars&iacute;rra werdeg&eacute;rr&iacute;newe ser ziman&iacute; Kurd&iacute;, t&uacute;sh&iacute; ew cend risteyey xuwarewe hat&uacute;yn:<\/p>\n<ul>\n<li>Badinjan bem\/ bed afet nedared.&nbsp;<\/li>\n<li>Filan&iacute; xurde sh&iacute;she dard.&nbsp;<\/li>\n<li>Der heft asiman yik stare nedarem.&nbsp;<\/li>\n<li>Buruw ser u gush&iacute; ab bidih u z&uacute;d bergerd.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Em ristane con werg&eacute;rr&iacute;ne ser ziman&iacute; Kurd&iacute;? Besh&iacute; s&eacute;hem&iacute; ziman&iacute; zarek&iacute; l&eacute;reda zor be hasan&iacute; defiryaman d&eacute;. Werg&eacute;rrdiraw&iacute; hem&uacute; ew ristaneman le ferhenge zarek&iacute;yekey kak Selah payan&iacute;yan&iacute;da doz&iacute;wetewe:<\/p>\n<ul>\n<li>Badinjan bem\/bed afet nedard: esp&eacute;y&iacute; genim&iacute; weber naye.&nbsp;<\/li>\n<li>Flan&iacute; xurde sh&iacute;she dard: flan kes esponekey wurde. (l&eacute;kdanewey kak Selah bo em derbirr&iacute;ne awaye: wate &laquo;&#8217;eyb&iacute; dekar&iacute;da heye. espon eger wurd b&uacute;, le tirs&iacute; ewey geplley degell l&eacute;k dirab&eacute;, be napesend&iacute; dezanin&raquo;.)&nbsp;<\/li>\n<li>Der heft asman yik sitare nedarem: le hewt ashan denke joyek shik nabem.&nbsp;<\/li>\n<li>Buruw ser u gush&iacute; ab bideh u z&uacute;d birgird: bic&uacute; derawan be taq&iacute; kewe u x&eacute;ra bigerr&eacute;we.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Eger le b&iacute;rtan b&eacute; le besh&eacute;k&iacute; em witareda gutiman girift&eacute;k bo ewey ferheng&eacute;k&iacute; le ceshin&iacute; em ferhengey kak Selah be &laquo;ferheng&iacute; zarek&iacute;&raquo; nawd&eacute;r bikeyn emeye ke le n&eacute;w em jore ferhenganeda zarawe u r&eacute;kewend&iacute; ewto hen ke bo bekar h&eacute;nan&iacute;yan le n&eacute;w ziman&iacute; niv&iacute;sar&iacute;shda h&iacute;c lemper&eacute;k n&iacute;ye. &Eacute;sta dezan&iacute;n her ew beshey s&eacute;hem&iacute; ziman&iacute; zarek&iacute;ye ke dekir&eacute; le ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute;shda kelk&iacute; l&eacute; werbig&iacute;r&eacute;. Bellam le binerretda ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n ya ziman&iacute; standard em beshey le ziman&iacute; zarek&iacute; xuwastotewe. Ke wate &eacute;sta detwan&iacute;n be xatirjem&iacute;yewe bill&eacute;y&iacute;n em ferhengey kak Selah ser be suninet&eacute;k&iacute; ferhengn&uacute;s&iacute;y Kurd&iacute; ye ke dekir&eacute; be ner&iacute;t&iacute; ferhengn&uacute;s&iacute;y zarek&iacute; nawd&eacute;r&iacute; bikeyn u eger le heq&iacute;sh lanedeyn le n&eacute;w em ferhenganey lem sunineteda n&uacute;sirawin ferheng&iacute; zarek&iacute;y Mukir&iacute;yan shan u qellafetekey h&eacute;nd berze ke ferhengekan&iacute; d&iacute;ke deshar&eacute;tewe.&nbsp;<\/p>\n<p>Demanew&eacute; be guw&eacute;rey ew s&eacute; taybetimend&iacute;yaney le seretay em witareda basman kirdin (gishtgir b&uacute;n, j&eacute;gay mtimane b&uacute;n&iacute; l&eacute;kdanewekan u zanst&iacute;y b&uacute;n&iacute; m&eacute;tod&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; ferheng), hellsengandin&eacute;kman le ser ferheng&iacute; zarek&iacute; mukir&iacute;yan heb&eacute;.&nbsp;<\/p>\n<p>Bo selmandin&iacute; gishtgir b&uacute;n&iacute; em ferhenge tegereyek&iacute; ewtoman nay&eacute;te ser r&eacute;. Ew bergey bo herf&iacute; &laquo;\u0640&raquo; terxan kirawe be ten&iacute;ya 550 laperre ye u berg&iacute; duway&eacute;sh ke her be ten&iacute;ya bo herf&iacute; &laquo;b&raquo; terxan kirawe 590 laperre ye. Dekir&eacute; pena bibeyn bo nim&uacute;neyek&iacute; berhesttir&iacute; d&iacute;ke.&nbsp;<\/p>\n<p>Medxel&iacute; aw, medxel&iacute; jhimare 764e. Hetak&uacute; jhimarey 1424 wate r&eacute;k 660 medxel&iacute; p&eacute;wend&iacute;dar be wushey aw lem ferhengeda hat&uacute;n. &Iacute;tir le naw u awellnaw u cawgewe bigre heta dabuner&iacute;t u da u derman u pend u mesell u metell u kaye u Goran&iacute; u firr u jin&eacute;w u suw&eacute;nd u du&#8217;a. Ewey p&eacute;wend&iacute; be wushey awewe heb&eacute;, em ferhenge girt&uacute; ye. Em taybetimend&iacute;ye s&uacute;kehellw&eacute;steyekiman p&eacute; deka heta be t&eacute;rrwan&iacute;n&eacute;k&iacute; tir bo ferheng&iacute; zarek&iacute;y Mukir&iacute;yan birrwan&iacute;n. Kat&eacute;k deb&iacute;n&iacute;n kem babet heye ke bo nim&uacute;ne p&eacute;wend&iacute; be d&iacute;yardey aw le komellgay ner&iacute;t&iacute;y Kurdewar&iacute;yewe heb&uacute;b&eacute; u em ferhenge neygirtib&eacute;, bem enjame degeyn em ferhenge her be ten&iacute;ya be kar&iacute; l&eacute;koll&iacute;newey ziman&iacute; naye. Bo nim&uacute;ne xuw&eacute;ndikar&eacute;k&iacute; komellnas&iacute;sh ke dexuwaz&eacute; leser komellgay Kurd&iacute; u ferheng&iacute; ner&iacute;t&iacute;y Kurd&iacute; l&eacute;koll&iacute;newe bika zehmete bitwan&eacute; sercaweyek&iacute; girdukotir u r&eacute;kup&eacute;kitr lem ferhenge bidoz&eacute;tewe. &laquo;ferheng&iacute; zarek&iacute; Mukir&iacute;yan&raquo; le rast&iacute;da dayretulme&#8217;ar&iacute;f&eacute;k&iacute; ferheng&iacute; ner&iacute;t&iacute;y Kurd&iacute; ye. Eger lew j&iacute;yawaz&iacute;yey duktor Ewrrehman&iacute; Haj&iacute; Marif bas&iacute; deka wurd b&iacute;newe em mebesteman zor cakitr bo r&uacute;n deb&eacute;tewe. Duktor dell&eacute;: &laquo;her cend ferheng jor&iacute; zore, bellam legell eweshda detwanr&eacute; d&uacute; jor&iacute; serek&iacute; j&iacute;ya bikr&eacute;tewe: 1 \u0640 ferheng&iacute; &iacute;nskilop&eacute;d&iacute; [ewey le &eacute;ran p&eacute;y&iacute; dell&eacute;y&iacute;n dayretulme&#8217;ar&iacute;f], 2 \u0640 ferheng&iacute; f&iacute;lolojh&iacute;. Ferheng&iacute; &iacute;nskilop&eacute;d&iacute; sebaret be r&uacute;daw u d&iacute;yarde u xellk . . . Htd deduw&eacute;. Herc&iacute; ferheng&iacute; f&iacute;lolojh&iacute;ye le wushe dekoll&eacute;tewe. Wate wushe ke daney zimane keresey serek&iacute;y ferheng&iacute; f&iacute;lolojh&iacute;ye&raquo;.13&nbsp;<\/p>\n<p>Ke wate ferhengekey kak Selah le rast&iacute;da ferheng&iacute; &iacute;nskilop&eacute;d&iacute;ye u ferheng&iacute; f&iacute;lolojh&iacute; n&iacute;ye. &Iacute;nja d&eacute;y&iacute;ne ser bas&iacute; j&eacute;gay mtimane b&uacute;n&iacute; l&eacute;kdanewekan. Seruber kirdin&iacute; kar&eacute;k&iacute; lem ceshine wate n&uacute;s&iacute;n&iacute; ferheng&eacute;k&iacute; zarek&iacute;y bawerrp&eacute;kiraw, her be ten&iacute;ya be gerranewe bo sercawe resen u destl&eacute;nedirawekan&iacute; ziman&iacute; axaftin&iacute; xellk&iacute; Kurd meyser deb&eacute;. Serleber&iacute; em ferhenge l&iacute;llpawl&iacute;p le n&iacute;shaney ewton ke p&eacute;man deselm&eacute;nin kak Selah lem gerranewe bo sercaweye cak&iacute; bo de binawan kirawetewe. D&iacute;yare n&uacute;ser ber lem pirrojhe gewreyesh ezim&uacute;n&eacute;k&iacute; le ceshin&iacute; &laquo;kan&iacute; miradan&raquo; heb&uacute;we. Bo n&iacute;shandan&iacute; rijhd b&uacute;n&iacute; ew hewraze u pish&uacute;birr b&uacute;n&iacute; zebir&iacute; awzeng&iacute; ke swar bo serkewtin lem hellem&uacute;te hezar be hezare deb&eacute; dekar&iacute; bika lewaneye her h&eacute;nde bes b&eacute; ke bill&eacute;y&iacute;n lem meydaneda Kurd&iacute;zan&iacute; le zebir&iacute; wek mamosta H&eacute;min&iacute;sh wa heb&uacute;we bigl&eacute;. Kak Selah xoy lew p&eacute;shek&iacute;yey bo berg&iacute; yekem&iacute; kit&eacute;bekey n&uacute;s&iacute;we amajhe bem sh&eacute;&#8217;rey mamosta deka:<\/p>\n<p><strong>H&eacute;shta d&uacute;r neb&uacute;m le hellgurd k&iacute;jhim dehatin le she u gurd<\/strong><\/p>\n<p>Lew ferhengokey duktor Ewrrehman&iacute; Haj&iacute; Marif bo &laquo;tar&iacute;k u r&uacute;n&raquo;&iacute; kird&uacute;we, le beranber wushey &laquo;she u gurd&raquo;da n&uacute;sirawe &laquo;jhuwan&iacute; shewane&raquo; le medxel&iacute; jhimare 1983&iacute; berg&iacute; yekem le l&eacute;kdanewey zarawey &laquo;dell&eacute;y ben&iacute; est&uacute;r&iacute;, qet de she u gurd&iacute; kes nayey&raquo; awa hat&uacute;we:<\/p>\n<p>&laquo;she: sh&eacute;, shane, dane daney tan u rayell&iacute; ben&iacute; jajm ya popeshm&iacute;n ya berrmall ya b&uacute;z&uacute;, be kel&eacute;n denkekan&iacute; ew sheyeda rayell dekir&eacute;n. Gurd: d&uacute; j&uacute;t cuwarc&eacute;wey dar&iacute;nin ke le panay&iacute;yewe r&iacute;ze ben&eacute;k wek&iacute; denke shane be yek mewda qaym kirawe u dekew&eacute;te pisht&iacute; sh&eacute;. [manay em zaraweye deb&eacute;te ewe:] be kar&iacute; kes nayyey, de xem u xosh&iacute;y kesda n&iacute;. [shayed le beyt&iacute; ehmed&iacute; sheng:] b&iacute;st u p&eacute;nj kes hem&uacute; serdar&#8217;&eacute;l, hem&uacute; p&iacute;yaw&iacute; w&eacute;c&uacute;, &iacute;d&iacute; her zemaney kes&eacute;k de she u gurd&iacute; din&iacute;yaye dekish&eacute;&#8230;&raquo;14.<\/p>\n<p>Raste ferhengok&iacute; tar&iacute;k u r&uacute;n mamosta H&eacute;min neyn&uacute;s&iacute;we, bellam be ser&eacute;n&iacute; xoy n&uacute;sirawe u agay l&eacute; heb&uacute;we. Le zor l&eacute;kdanewey ferheng&iacute; zarek&iacute;y Mukir&iacute;yan da, n&uacute;ser helley ferhengekan&iacute; p&eacute;sh xoy rast kirdotewe; bo nim&uacute;ne kak Je&#8217;fer hos&iacute;np&uacute;r (h&eacute;d&iacute;) le kit&eacute;b&iacute; destebuxce le beranber zarawey &laquo;dell&eacute;y&iacute; aw&iacute; dan&uacute;ant be xoda kird&uacute;we&raquo;15da n&uacute;s&iacute;w&iacute;e: [wate] zor b&eacute;tam&iacute;; aw&iacute; dan&uacute;an b&eacute;tam u b&eacute; xiw&eacute;ye;\u061b boye wa dell&eacute;n. Kak Selah le beranber medxel&iacute; aw&iacute; dan&uacute;n be xoda kirdin, em helleyey destebuxcey awa rast kirdotewe: [wate] tembell&iacute; u kar nekirdin. [nim&uacute;ne] &laquo;dest le resh u sp&iacute; nada u be jar&eacute;k&iacute; aw&iacute; dan&uacute;an&iacute; be xoda kird&uacute;we&raquo;16. Ber lem zaraweyesh n&uacute;ser zor bewurd&iacute; le ser r&eacute;kewend&iacute; aw&iacute; dan&uacute; u dab&iacute; p&eacute;wend&iacute;dar bem d&iacute;yardewe le mukir&iacute;yan, duwawe. Le barey layen&iacute; zanist&iacute;y ferheng&iacute; ber bas p&eacute;w&iacute;ste amajhe bem xallaney xuwarewe bikeyn:<\/p>\n<p>Yekem. N&uacute;ser&iacute; ferheng&iacute; zarek&iacute;y Mukir&iacute;yan le berg&iacute; yekemda b&eacute;jge le medxele serek&iacute;yekan medxele fer&#8217;&iacute;yekan&iacute; le shazde beshda l&eacute;k juda kird&uacute;newe; em beshane bir&iacute;t&iacute;n le: bawerr, pend, jin&eacute;w, dab, da u derman, du&#8217;a, r&eacute;kewendekan, r&eacute;kewendekan&iacute; ristey&iacute; u amall ristey&iacute;, zarawe, ziman xellet&eacute;ne, suw&eacute;nd, firr, kaye u Goran&iacute;, l&eacute;kdanewey xewin, metell u mesel. Le berg&iacute; d&uacute;wem, d&uacute; besh&iacute; d&iacute;ke wate n&eacute;w u nirtke u heqayet&iacute;sh bem beshanewe z&iacute;yad kirawin. Em l&eacute;k juda kirdineweye s&iacute;mayek&iacute; zor r&eacute;k u p&eacute;k u tek&uacute;z u zanist&iacute; dawe be ferheng&iacute; zarek&iacute;y Mukir&iacute;yan.<\/p>\n<p>Yekem jar n&uacute;ser&iacute; destebuxce, hem le p&eacute;shek&iacute;y kit&eacute;bekey u hem le witar&eacute;kda be naw&iacute; &laquo;sn&uacute;r&eacute;k le n&eacute;wan pend u zarawe&raquo;da le govar&iacute; sirwe le ser p&eacute;w&iacute;st&iacute;y l&eacute;k juda kirdinewey jorekan&iacute; derbirr&iacute;n le ziman&iacute; axaftinda babet&iacute; n&uacute;s&iacute;. Kak Je&#8217;fer hus&eacute;np&uacute;r (h&eacute;d&iacute;) le barey j&iacute;yawaz&iacute;y n&eacute;wan pend&iacute; p&eacute;sh&iacute;n&iacute;yan u zarawe u mesel den&uacute;s&eacute;: &laquo;pend&iacute; p&eacute;sh&iacute;n&iacute;yan sh&eacute;weyek qisey be (idiom) wek le n&eacute;wekeyirra d&iacute;yare pend&eacute;k&iacute; t&eacute;daye, bellam zarawe (Proverb) tuw&eacute;kille u manayek&iacute; t&eacute;da shardirawetewe nek pend&eacute;k. Bo nim&uacute;ne &laquo;bazar&iacute; kesade&raquo;, &laquo;ba ew suw&eacute;ndem l&eacute; bikew&eacute;&raquo;, &laquo;ba nosh b&eacute;te ser dey&raquo; [&#8230;] hem&uacute;yan zarawen, kec&iacute; [le sirweda] le jh&iacute;r naw&iacute; pend&iacute; p&eacute;sh&iacute;n&iacute;yanda billaw kirawinewe; bellam &laquo;destit be kewg&iacute;r b&eacute;, cawt le feq&iacute;r b&eacute;&raquo;, &laquo;p&iacute;yaw&iacute; destewestan, ci le germ&eacute;n, ci le kuw&eacute;stan&raquo; pendin nek zarawe. Mesel&iacute;sh qiseyek&iacute; nesteqe ke be dastan&eacute;k yan r&uacute;daw&eacute;kewe debestir&eacute;tewe, wek: dimdim&iacute; bo bill&eacute;y&iacute; kull&iacute; gir&iacute;yan&iacute; helldest&eacute;&raquo;17. Egerc&iacute; l&eacute;k juda kirdinewey em sh&eacute;we derbirr&iacute;nane hend&eacute;k jar berrast&iacute; dijhware u tenanet kak Je&#8217;fer boxosh&iacute; wa heb&uacute;we bo nim&uacute;ne Goran&iacute; daykan bo korre sawakan&iacute;yan&iacute; be naw&iacute; zarawe billaw kirdotewe (hey kurre nan u hey kurre do, berxel berb&uacute; bere jo. Destebuxce, lap. 228), bellam begisht&iacute; em sh&eacute;we l&eacute;k juda kirdineweye b&uacute; be r&eacute;nuw&eacute;n&eacute;k&iacute; bash bo tow&eacute;jheran&iacute; duwatir. P&eacute;shtir bas&iacute; eweman kird ke h&eacute;nan&iacute; hejhde jor derbirr&iacute;n ya dabuner&iacute;t&iacute; p&eacute;wend&iacute;dar be babet&eacute;kewe, ferheng&iacute; zarek&iacute;y mukir&iacute;yan&iacute; kird&uacute;we be dayretulme&#8217;ar&iacute;f&eacute;k&iacute; kem w&eacute;ne. Lem r&uacute;wewe ferheng&iacute; zarek&iacute;y Mukir&iacute;yan ta &eacute;sta taqaneye.&nbsp;<\/p>\n<p>D&uacute;hem. N&uacute;ser&iacute; ferheng&iacute; zarek&iacute;y Mukir&iacute;yan, bo r&iacute;zbend&iacute;y medxel u jh&eacute;rmedxelekan le niw&eacute;tir&iacute;n m&eacute;tod&iacute; zanist&iacute; ke be &laquo;r&iacute;zbend&iacute;y h&eacute;sh&uacute;y&iacute;&raquo; denasir&eacute;, kellk&iacute; wergirt&uacute;we. Lem m&eacute;todeda medxele serek&iacute;yekan le r&uacute;y elfub&eacute;wewe be duway yekda r&eacute;z kirawin, bellam medxele fer&#8217;&iacute;yekan&iacute; p&eacute;wend&iacute;dar be medxele serek&iacute;yeke be sh&eacute;we h&eacute;sh&uacute;y&iacute; u wek&uacute; endaman&iacute; x&eacute;zan&eacute;k le jh&eacute;r cetir&iacute; medxele serek&iacute;yekeda ko b&uacute;netewe. Seret&iacute; u qan&iacute; bercaw&iacute; recaw kirdin&iacute; em m&eacute;tode eweye ke wa deka derbirr&iacute;ne p&eacute;wend&iacute;darekan, hem&uacute; be yekewe le jh&eacute;r cetir&iacute; medxel&eacute;k&iacute; serek&iacute;da kobibnewe. Eger wa nebuwaye, derbirr&iacute;ne be yekewe xizmekan wek&uacute; tow&iacute; herzin le hem&uacute; kit&eacute;bekeda billaw deb&uacute;newe u p&eacute;wend&iacute;y organ&iacute;k&iacute;yan l&eacute;k depicrra. Le ferheng n&uacute;s&iacute;y Fars&iacute;da, bo nim&uacute;ne le berhem&iacute; benirx&iacute; &laquo;ferheng Fars&iacute; &#8216;am&iacute;yane&raquo;&iacute; n&uacute;siraw&iacute; mamosta Ebulhesen&iacute; Nejef&iacute;, kellk lem m&eacute;tode werg&iacute;rawe. D&iacute;yare kak Selah sererray kellk wergirtin lem m&eacute;tode zanist&iacute;ye le pashkoy ferhengekeyda le besh&iacute; cawsax&iacute; elfub&eacute;y&iacute;da bo r&eacute;nuw&eacute;n&iacute;y xiw&eacute;ner kelk&iacute; le sh&eacute;wey elfub&eacute;y&iacute;sh wergirt&uacute;we ke zor cak bo doz&iacute;newey medxelekan dest&iacute; xiw&eacute;ner degirr&eacute;.<\/p>\n<p>S&eacute;y&iacute;em. N&uacute;ser&iacute; ferheng&iacute; zarek&iacute;y Mukir&iacute;yan be p&eacute;cewaney ferhengekan&iacute; p&eacute;sh&uacute;, derbirr&iacute;nekan&iacute; be sh&eacute;wey mesder&iacute; n&uacute;s&iacute;win. Le zanist&iacute; ferhengn&uacute;s&iacute;y mod&eacute;rrinda zarawekan be sh&eacute;wey gerdankiraw u bo biker yan j&eacute;naw&eacute;k&iacute; taybet nan&uacute;sir&eacute;n u em kare be kar&eacute;k&iacute; nazanist&iacute; h&iacute;sab dekirr&eacute;. Bellam bo nim&uacute;ne mesel nab&eacute; be sh&eacute;wey mesder&iacute; bin&uacute;sir&eacute;. Kak Selah bo n&uacute;s&iacute;n&iacute; derbirr&iacute;nekan be sh&eacute;wey dirust&iacute; xoyan, amanjekey be cak&iacute; engawt&uacute;we u beb&eacute; z&eacute;derroy&iacute; deb&eacute; bill&eacute;y&iacute;n ke cak be ser karekeyda zall b&uacute;we u be taq&iacute; ten&eacute; kar&eacute;k&iacute; kird&uacute;we ke le willatan&iacute; d&iacute;ke r&eacute;kxiraw&eacute;k deyka. H&iacute;wadarim cawiman be d&iacute;tin&iacute; berge yek le duway yekekan&iacute; ferheng&iacute; zarek&iacute;y Mukir&iacute;yan r&uacute;n b&eacute;tewe.<\/p>\n<p><strong>Sercawe u peraw&eacute;zekan:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Hejhar, henbane bor&eacute;ne, berg&iacute; yekem, cap&iacute; yekem, Sir&uacute;sh, 1368, lap 7<\/li>\n<li>sercawey p&eacute;sh&uacute;, lap 6<\/li>\n<li>Ebidurrehman&iacute; zeb&iacute;h&iacute;, qam&uacute;s&iacute; ziban&iacute; Kurd&iacute;, &iacute;ntsharat&iacute; Selahed&iacute;n Ey&iacute;&uacute;b&iacute;,1367,lap 26&nbsp;<\/li>\n<li>sercawey p&eacute;sh&uacute;, lap 27<\/li>\n<li>Dr. Ewrrehman&iacute; Haj&iacute; Marif, ferhengn&uacute;s&iacute;, le p&eacute;shek&iacute; sercawey jhimare 3<\/li>\n<li>Taha Feyz&iacute;zade, ferheng&iacute; wushe d&uacute;anekan&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute;, &iacute;ntsharat&iacute; Selahed&iacute;n Ey&iacute;&uacute;b&iacute;, 1367<\/li>\n<li>S&iacute;d &#8216;Bidalhm&iacute;d H&iacute;rt Sjad&iacute;, pind p&iacute;sh&iacute;n&iacute;yan, jild ewel, Intisharat Selahald&iacute;nay Eub&iacute;, 1369<\/li>\n<li>Qadir Fetah&iacute; Qaz&iacute;, Emsal u Hukem Kurd&iacute;<\/li>\n<li>Je&#8217;fer Hus&eacute;np&uacute;r (H&eacute;d&iacute;), destebuxce, zarawey jhnan&iacute; Mukir&iacute;yan, Sw&eacute;d, kit&eacute;b&iacute; Herzan, 1999<\/li>\n<li>sercawey jhimare 1, li 186<\/li>\n<li>em pol&eacute;n kirdine. H&iacute; mamosta Ebulhesen&iacute; Nejef&iacute; ye, birrwane: beha Eld&iacute;n Xuremshah&iacute;, noqte &#8216;etf u tehewul jherf der ferhengi nigar&iacute; Fars&iacute;<\/li>\n<li>Mes&#8217;&uacute;d Mihemmed, kurteyek&iacute; b&iacute;rurra le ser p&eacute;shgirekan&iacute; l&eacute;, t&eacute;, p&eacute;, sirwe, jhimare 73, li 18<\/li>\n<li>sercawey jhimare 5, li 72<\/li>\n<li>Selah Payan&iacute;yan&iacute;, ferheng&iacute; zarek&iacute; Mukir&iacute;yan, berg&iacute; yekem, dezigay cap u billaw kirdinewey rehrrew , 1385, 3865<\/li>\n<li>sercawey jhimare 9, li 121<\/li>\n<li>sercawey jhimare 14, li 265<\/li>\n<li>sercawey jhimare 9, li 11<\/li>\n<\/ol>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p>Sercawey babet: Mehabad, jhimare 100<\/p>\n<p>Em wutare le layen KAL:ewe le r&eacute;n&uacute;s&iacute; Kurd&iacute;-Ereb&iacute; h&eacute;nirawete ser r&eacute;n&uacute;s&iacute; Kurd&iacute; Yekgirt&uacute;,&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rehber Mehm&uacute;dzade Ew taybetmend&iacute;yaney debine hoy ewey ferheng&eacute;k be ferheng&eacute;k&iacute; cak binas&iacute;n u le hellsengandin da j&eacute;gayek&iacute; berz&iacute; p&eacute; bideyn, kamanen? Lewaneye kodeng&iacute;yek&iacute; r&eacute;jhey&iacute; le ser<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":833,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-834","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/834","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=834"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/834\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}