{"id":741,"date":"2009-05-09T21:52:41","date_gmt":"2009-05-09T21:52:41","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/zimani-kurdi-wek-zimaneki-asmani-u-piroz\/"},"modified":"2009-05-09T21:52:41","modified_gmt":"2009-05-09T21:52:41","slug":"zimani-kurdi-wek-zimaneki-asmani-u-piroz","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kurdishacademy.org\/?page_id=741","title":{"rendered":"Ziman\u00ed Kurd\u00ed wek ziman\u00e9k\u00ed asman\u00ed u p\u00edroz"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"\/?q=node\/136\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignright size-full wp-image-575\" hspace=\"5\" height=\"131\" border=\"0\" align=\"right\" width=\"140\" vspace=\"5\" src=\"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2009\/01\/jemal_nebez.jpg\" alt=\"\" class=\"caption\" title=\"Jamal Nabaz \" \/>, 2008, Sw&eacute;d<\/p>\n<p>Ziman&iacute; Kurd&iacute;, le ayn&iacute; &eacute;z&iacute;d&iacute; u yarsan&iacute;da, beziman&eacute;k&iacute; &Eacute;zdan&iacute; u p&iacute;roz dadenir&eacute;. Rojhhellatnas&iacute; ben&eacute;wbang&iacute; Ellman Karl Birukilman (Carl Brockelmanin) lewtar&eacute;kda le jhimare 55 govar&iacute; &quot;komelley rojhhellatnas&iacute;y Ellman&iacute;da, le jh&eacute;r n&eacute;w&iacute; &quot;Das Newjahrsfest der Yezidis&quot; (j&eacute;jhn&iacute; sersall&iacute; &Eacute;zd&iacute;yekan l. 388-389) le barey&zwnj; j&eacute;jhn&iacute; &quot;sersall&quot;&iacute; &Eacute;zd&iacute;yekanewe billaw kird&uacute;wetewe, ke ber&iacute;yekem&iacute;n cuwarshemey mang&iacute; n&iacute;san dekew&eacute; u, em witarey le cawge aram&iacute;ye konekan wergirt&uacute;we, deb&eacute;jh&eacute;t: &quot;&Eacute;zdan lew j&eacute;jhneda d&iacute;telay &Eacute;zd&iacute;yekan u beziman&iacute; Kurd&iacute; qisedekat legell&iacute;yan bo bas&iacute; dabesh kirdin&iacute; kar u bar u d&iacute;yar&iacute;kirdin&iacute; bext&iacute; sall&iacute; nuw&eacute;.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><a href=\"\/?q=node\/136\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignright size-full wp-image-575\" hspace=\"5\" height=\"131\" border=\"0\" align=\"right\" width=\"140\" vspace=\"5\" src=\"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2009\/01\/jemal_nebez.jpg\" alt=\"\" class=\"caption\" title=\"Jamal Nabaz \" \/>, 2008, Sw&eacute;d<\/p>\n<p>Ziman&iacute; Kurd&iacute;, le ayn&iacute; &eacute;z&iacute;d&iacute; u yarsan&iacute;da, beziman&eacute;k&iacute; &Eacute;zdan&iacute; u p&iacute;roz dadenir&eacute;. Rojhhellatnas&iacute; ben&eacute;wbang&iacute; Ellman Karl Birukilman (Carl Brockelmanin) lewtar&eacute;kda le jhimare 55 govar&iacute; &quot;komelley rojhhellatnas&iacute;y Ellman&iacute;da, le jh&eacute;r n&eacute;w&iacute; &quot;Das Newjahrsfest der Yezidis&quot; (j&eacute;jhn&iacute; sersall&iacute; &Eacute;zd&iacute;yekan l. 388-389) le barey&zwnj; j&eacute;jhn&iacute; &quot;sersall&quot;&iacute; &Eacute;zd&iacute;yekanewe billaw kird&uacute;wetewe, ke ber&iacute;yekem&iacute;n cuwarshemey mang&iacute; n&iacute;san dekew&eacute; u, em witarey le cawge aram&iacute;ye konekan wergirt&uacute;we, deb&eacute;jh&eacute;t: &quot;&Eacute;zdan lew j&eacute;jhneda d&iacute;telay &Eacute;zd&iacute;yekan u beziman&iacute; Kurd&iacute; qisedekat legell&iacute;yan bo bas&iacute; dabesh kirdin&iacute; kar u bar u d&iacute;yar&iacute;kirdin&iacute; bext&iacute; sall&iacute; nuw&eacute;.<\/p>\n<p><!--break--><\/p>\n<p>Pash ewey yek&eacute;k le amadeb&uacute;an, beyjare, hem&uacute; zew&iacute;n u herc&iacute;yek leser&eacute;t&iacute;, bo mawey sall&eacute;k werdegir&eacute;, ewja, be her cuwarlay xirrey zew&iacute;da derrwan&eacute;, bo ewey bizan&eacute; mirov lec&iacute;yan keme, duway&iacute; r&uacute; le xellkeke dekat u p&eacute;yan deb&eacute;jh&eacute;:<\/p>\n<blockquote>\n<p>&quot;Xuwa dill&iacute; be nuw&eacute;jh u rojh&uacute; u ser raweshandin xosh n&iacute;ye, wek ewey d&iacute;yan u j&uacute; musillmanan deyken. Xud&eacute;y&iacute; p&iacute;roz u mezin, ptir hez le kar u kirdar&iacute; bash u x&eacute;rxuwaz&iacute; dekat, wek le nuw&eacute;jh u rojh&uacute;.&quot;<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Le ayn&iacute; yarsan&iacute; u alew&iacute;shda, nuw&eacute;jh u rojh&uacute; be pley d&uacute;wem d&eacute;, p&eacute;wend&iacute;y le n&eacute;wan mirov u cakekirdin legell&iacute;yan, be pley yekem d&eacute;. Ke emesh r&eacute;sayek&iacute; zerdesht&iacute; ye.<\/p>\n<p>Wad&iacute;yare, h&eacute;ndek lesof&iacute;ye &#8216;Erebekan&iacute;sh wek &Iacute;bin &#8216;Ereb&iacute; (1165-1240) u Hesen&iacute; Besir&iacute; (642- 728 k.) kewtib&uacute;ne jh&eacute;r tez&uacute;y em ramanewe. &Iacute;bin &#8216;Ereb&iacute; deygut: &quot;mirov detwan&eacute; le bat&iacute; nuw&eacute;jh u rojh&uacute; shit&iacute; d&iacute;kebikat&quot;. Sh&eacute;x Jun&eacute;d&iacute; Bestam&iacute; u hellaj&iacute;sh her leser ew r&eacute;y&iacute;e b&uacute;n. shayan&iacute; base, kollekekan&iacute; ayn&iacute; &iacute;slam p&eacute;nje: nuw&eacute;jh, rojh&uacute;, zekat, hej, j&iacute;had.<\/p>\n<p>Kollekekan&iacute; Yarsan: pak&iacute;, rast&iacute;, xonew&iacute;st&iacute;, rida (bexish&iacute;n) (lerayt&iacute; av&eacute;stay&iacute;yewe hat&uacute;we.) Her bep&eacute;y&iacute; raman&iacute; &eacute;z&iacute;d&iacute;yekan, kat&eacute;k fir&iacute;shte j&iacute;birayl hat bo layan, bo ewey le barey mawey rojhan&iacute; rojh&uacute;girtinewe qise legell&iacute;yan bikat, beziman&iacute; Kurd&iacute; p&eacute;y gutin mawekey 3 rojh e. Remezan&iacute; musllman&iacute;sh lew&eacute; b&uacute;. Ja le berewey Remezan giw&eacute;y girane u, ziman&iacute; Kurd&iacute;sh bash t&eacute;nagat, 3 rojheke be 30 rojh t&eacute;geysht, hercende taws&iacute;melek, be penje u be jhimare, w&iacute;st&iacute; t&eacute;ybigeyen&eacute; ke 30 rojh n&iacute;ye, 3 rojh e, bellam ew her 30 rojh&iacute; bo musllmanan n&uacute;s&iacute;. Ke rojh&uacute;sh le ser yarsan&iacute;yekan danra, le p&eacute;shewe 3 shew u 3 rojh&iacute; le ser&iacute;yek b&uacute;, bellam yarsan&iacute;yekan kewtine b&eacute;zar&iacute; derbirr&iacute;n. Xuwa gorr&iacute; boyan.<\/p>\n<p>Be p&eacute;y&iacute; raman&iacute; yarsan&iacute;yekan, Jibirayl &quot;nih&eacute;n&iacute; negutiraw&iacute; &Eacute;zdan&iacute;&quot; be ziman&iacute; Kurd&iacute; rageyand&uacute;we p&eacute;yan. Ew nih&eacute;n&iacute;yey ke peyamber&iacute; &iacute;slam Mihemed(d.) l&eacute;y&iacute; agadar b&uacute;we, bellam beyarsan&iacute;yekan&iacute; negut&uacute;we (shanamey heq&iacute;qet, l. 202, beyt&iacute; 3841) l&eacute;reda deb&eacute; ewe bixeyne bercaw, le kat&eacute;kda ke pertoke p&iacute;rozekan&iacute; Kurde musllmanekan, tenanet nuw&eacute;jh u nizakan&iacute;sh&iacute;yan hem&uacute;y be ziman&iacute; &#8216;Ereb&iacute;ye, pertuke p&iacute;rozekan&iacute; &Eacute;z&iacute;d&iacute;yekan, wek Jilwe u Mis&#8217;hef resh u qewlekan&iacute;yan, hem&uacute;y be Kurd&iacute; ye. Herweha hem&uacute; pertuke p&iacute;rozekan&iacute; yarsan&iacute;yekan, wek defter&iacute; Pird&iacute;wer&iacute; u Serenjam u dewrey Ball&uacute;ll&iacute; zana u dewrey hem&uacute; cakekan&iacute; d&iacute;keyan u p&eacute;shb&iacute;n&iacute;yekan&iacute;y Yellbeg&iacute; Jaf u gisht bellgenamekan&iacute; yarsan&iacute;yekan, be ziman&iacute; Kurd&iacute; u besh&eacute;wezar&iacute; Goran&iacute; u Soran&iacute; u Lurr&iacute; ye u le 1200 sall lemew berewe destp&eacute;dekat. Bouw&eacute;ne: bawe tayer&iacute; hemedan&iacute;, ke yek&eacute;k b&uacute;we leyaran, be Kurd&iacute;y hellbest&iacute; n&uacute;s&iacute;we. Xanay Qubad&iacute; (1083- 1168 k.) shanaz&iacute;y be ziman&iacute; Kurd&iacute;yewe kird&uacute;we u le Fars&iacute; besh&iacute;r&iacute;ntir&iacute; danawe:<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">Rasten, mewacan: Fars&iacute; shekiren<br \/>\nKurd&iacute;, je Fars&iacute;, bes sh&iacute;r&iacute;ntiren<br \/>\nbe le fiz&iacute; Kurd&iacute;, Kurdistan temam<br \/>\np&eacute;sh biwan mehzuz, baq&iacute;ya lslam<\/p>\n<p>Ziman&iacute; Kurd&iacute;, ziman&iacute; jemxanekan&iacute; yarsan u alew&iacute;yekan u jv&iacute;nekan&iacute; &Eacute;zd&iacute;yekane, d&iacute;yare alew&iacute;yekan, besh&eacute;wezar&iacute; Kirmanjk&iacute; (dimil&iacute;) qise deken, kesh&eacute;we zar&eacute;ke n&eacute;z&iacute;ke le sh&eacute;wezar&iacute; Goran&iacute;. Deb&eacute; ewesh b&eacute;jh&iacute;n ke yarsan&iacute;yekan, shanaz&iacute;yan be Kurd b&uacute;n&iacute; xoyanewe kird&uacute;we. Shaweys&iacute; Qul&iacute; ke le 810:y koc&iacute;da le dayk b&uacute;we, le hellbest&eacute;kda deb&eacute;jh&eacute;:<\/p>\n<p class=\"rteindent1\">Eslli min je kurd, eslli min je kurd<br \/>\nBabom Kurdenan, eslli min je kurd<br \/>\nMin ew sh&eacute;renan, cen&iacute; destey gurd<br \/>\nS&iacute;ls&iacute;ley supay, Zuwhak kirdim hurd<\/p>\n<p>Shayan&iacute; base, ke peyamber&iacute; behay&iacute;yekan, Behawillla (1817-1892) pash ewey mela musllmanekan&iacute; &Eacute;ran u Bexda teng&iacute;yan p&eacute;hellcin&iacute; u r&uacute;y kirde Kurdistan u le Sil&eacute;man&iacute; d&uacute;sall (1854-1855) le mizigewt&iacute; Mewlana Xal&iacute;d, ben&eacute;w&iacute; xuwastemen&iacute;y deruw&eacute;sh Mihemedewe, b&uacute; be mamostay zanistgey ew mizigewte, deb&eacute;jh&eacute;: &quot;ziman&iacute; Kurd&iacute; ziman&iacute; adem b&uacute;we&quot; (E.G. Browin: material for the study of the Bahai Religon, Cambiridge 1961). Ke d&iacute;yare adem, yekem&iacute;n mirove ke xud&eacute; afirandw&iacute;et&iacute;, adem le r&eacute;y&iacute; donadon (gerran&iacute; rewan)ewe, le sh&eacute;wey cakan&iacute; Yarsan&iacute;yekanda derkewt&uacute;we. Yarsan&iacute;yekan&iacute;sh bawerr&iacute;yan waye, em ramaney wan, le serdem&iacute; efirandin&iacute; j&iacute;han u gerd&uacute;n u adem u hewawe b&uacute;we.<\/p>\n<p><em>Sercawe: Jemal Nebez, Felsefe u raman&iacute; Yarsan&iacute; le ferheng u komellgey Kurdewar&iacute;da, 2008, Sw&eacute;d (<strong>Tikaye deq&iacute; em wutare le hawp&eacute;c&iacute; xuwarewe dabez&iacute;ne<\/strong>)<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>, 2008, Sw&eacute;d Ziman&iacute; Kurd&iacute;, le ayn&iacute; &eacute;z&iacute;d&iacute; u yarsan&iacute;da, beziman&eacute;k&iacute; &Eacute;zdan&iacute; u p&iacute;roz dadenir&eacute;. Rojhhellatnas&iacute; ben&eacute;wbang&iacute; Ellman Karl Birukilman (Carl Brockelmanin) lewtar&eacute;kda le jhimare 55<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":575,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-741","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/741","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=741"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/741\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}