{"id":603,"date":"2009-01-30T15:45:31","date_gmt":"2009-01-30T15:45:31","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/kiteba-jhiyan-u-shiiren-seyfulquzati-qazi-u-danasandineka-kurt\/"},"modified":"2009-01-30T15:45:31","modified_gmt":"2009-01-30T15:45:31","slug":"kiteba-jhiyan-u-shiiren-seyfulquzati-qazi-u-danasandineka-kurt","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kurdishacademy.org\/?page_id=603","title":{"rendered":"Kit\u00e9ba jhiyan \u00fa sh\u00edir\u00e9n Seyfulquzat\u00ed Qaz\u00ed \u00fa danasandineka kurt"},"content":{"rendered":"

\"\"Hesené Qazí<\/span><\/p>\n

Kitéba »Azadí, serbexoyí, mírí ú gewreyí, dawa biken be zar ú ziman ú didan ú léw. Jhiyan ú shíire kurdiyekaní Seyfulquzatí Qazí (1876-1945)« di dawiya sala 2008-é de jhi aliyé (Binkey Jhín)é li Silémaniyé ve hat belav kirin. Mamoste Enweré Sultaní ú Hesen Qazí nézí du salan li ser amadekirina vé pirtúka 423-é rúperí kar kiriye ú 1500 nisxe jhé capbúne.<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"Hesené Qazí<\/span><\/p>\n

Kitéba »Azadí, serbexoyí, mírí ú gewreyí, dawa biken be zar ú ziman ú didan ú léw. Jhiyan ú shíire kurdiyekaní Seyfulquzatí Qazí (1876-1945)« di dawiya sala 2008-é de jhi aliyé (Binkey Jhín)é li Silémaniyé ve hat belav kirin. Mamoste Enweré Sultaní ú Hesen Qazí nézí du salan li ser amadekirina vé pirtúka 423-é rúperí kar kiriye ú 1500 nisxe jhé capbúne.<\/p>\n

<\/p>\n

Sernavé kitébé jhi beyteka shíira Seyfulquzatí bi xwe hatiye wergirtin. Di kitébé de jhi bilí helbestan ú tefsírkirina hinekan jhi wan, piraniya nivisén ku li ser shairí hatine nivísandin, hatine berhev kirin. Her wusa cendín belgeyén di der heqé Seyfulquzatí de ú nameyén ku wí nivísíne ú nemeyén ku jhé re hatine nivísandin di vé pirtúké de jí digirin. Ev kitéb herweha bi nézíkí 24 wéneyén Seyfuquzatí ú kesén peywendí pé heyí hatiye xemilandin.<\/p>\n

Seyfulquzat kí ye?<\/strong><\/p>\n

Mírze Hesené Seyfulquzat kuré Qazí Qasimí, birayé bicúké Qazí Elí, Apé Péshewa Qazí Mihemedí ú Sedré Qazí ú Bavé Muhemed Huséné Seyfí Qazí ú Dr. Rehímé Qazí ye.<\/p>\n

Ew di sala 1876-é de li Sablaxé (Mihabadé) di malbateka oldar de hatibú diné. Wí li jem bavé xwe ku Qaziyé wé deré bú dest bi xwendiné kir, pishtre jhí li jihén juda yén Kurdistana Írané, li jem mela ú zanayan xwend ú melatí timam kir. Ew di sala 1925-é de ú jhi bo 2 salan bú seroké Daíreya Mu’arifé ya Sablaxé (Mihabadè) ú jhi bo péshdebirna xwendin ú perwerdeyé bi uslúbeka núh pir xebití.<\/p>\n

Wí di sala 1927-é de dest jhi karé dewletí berda ú li gor fermana birayé xwe Qazí Elí ú Qazí Mun’imí ku ew li Sablaxé Qaziyén sher’í búne, dest bi karé Qezaweté li dorhéla Miyanduwawé kir ú li gundé Gwégjeliyé, li ser cemé Jexetú jíwar bú. Seyfulquzat jhi bilí karé qezaweté bi candin ú baxcékiriné ve mijhúl bú ú avedaniyeka taybetí li wí gundí cé kir.<\/p>\n

Navbirí li Kurdistana Írané kesayetiyeka bi nav ú deng bú. Wí her di serdemé xortaniya xwe de dest bi nivísandina helbestén bi kurdí ú farisí kir. Yek jhi taybetmendiyén helbestén kurdí yén Seyfí (kurdiya navín – soraniya Mukrí?!) ew e ku, wí berevejhiya hemú shaírén péshiya xwe, zimaneké paraw ú xwerú, zimané jotkar ú gundiyén kurd bi kar aniye. Loma jhí ew di helbesta kurdí ya navín de wek mamosteyé shaírén Mukiryané té nasin. Zebihí, Hémin, Hejhar, Qiziljí, ev hemú li ser vé yeké hemfikr in.<\/p>\n

Dibe ku helbesta “Zistaní 1312″ (1933 Zayíní) yek jhi shíirén herí héjha ú bi naverok yén Seyfulquzatí be. Ew di wé helbesté de, ku wí ew wek nameyeké jhi bo nas ú dosté xwe yé nézík “Ezíz Axa Ebbasí” nivisandibú, bi zimaneké sade ú rewan behsa zivistané ú shepirzebúna jhiyana gundiyén kurd dike ú té de jhi kurdan dixwaze ku ew bindest nemínin ú gerek e ew bixwínin, berxwe bidin ú li mafén xwe biwedí derbikevin.<\/p>\n

Seyfulquzatí bi farsí, erebí ú tirkiya azerbayjaní jhí shíir nivísandine. Hinek jhi shíirén wí yén farisí di rojhanameya Azadistané ya tevgera shéx Muhemedé Xeyabaní de belavbúne. Her ci qas shíirén wí yén kurdí li devera Mukryané di nav xelkí de belav ú naskirí bún, lé ew bo jara yeké di forma capé de di capemeniya serdema Komeley Jhiyaní Kurd ( Jh. K. ) ú hem jhí ya di serdema Komara Kurdistané de belavbúne. Seyfulquzat di 7-é rébendana sala 1323-ya hetaví (27\/1 1945) li gundé Gwégjeliyé cú ser dilovaniya xwe.<\/p>\n

\n\"\"<\/p>\n

Xebatén wí yén capkirí:<\/strong><\/p>\n

1. Hesené Qazí di sala 1973-yé de di namílkeyeka bicúk de beshek jhi helbestén wí bi navé “Sersewze Baxí Arezú nízíke béte ber\/ Mezray humédé tínúwe wextí shewawíye” li derveyí wilét weshand.
\n2- Lékolíner ú nivískaré kurd Ehmedé Qazí shíirén wí yén kurdí di sala 1982-yé di kitébeké de bi navé “Díwaní Seyfulquzat” li Tehrané cap kir, ku piraniyé shíirén wí, lé ne hemú, té de hatin belav kirin.
\n3- karé herí berfireh ev kitéba hané ye, ya ku mamoste Enweré Sultaní ú Hesené Qazí li ber destnivísén Seyfí bi xwe ú cend keshkolén ku li ber helbestén wí hatine nivísandin amade kirí. Wan dil heye ew di demé bét de helbestén Seyfí yén farisí jhí biweshínin.<\/p>\n

Ev ya li jhér jhí shíireka diréjh ya Seyfulquzatí ya di vé kitébé de ye:<\/p>\n

Ezíz! Arezút zorí bo hénam
\nfirméskim súr bú, zerdí rúy lénam<\/p>\n

dísan be awrí dúrít kewtme gír
\ndinyam lé sard bú, bú be zemherír<\/p>\n

dinya hénd pir bú le befr ú síxwar
\nfirméskí súrim be sipí déne xwar<\/p>\n

ta nahúméd búm le hatiní zút
\njergim búwe pol ú, henasem bizút<\/p>\n

hewa be ahlim wek kéwan degirí
\nbe terze ú befr ú baran ú hewrí<\/p>\n

‘erzish le bo min héndí qurr péwa
\nbeharí le gel zistan lé shéwa<\/p>\n

giya ú golí mérgan bom sís ú zerd bún
\nbo shíní kéwan, kewan hemderd bún<\/p>\n

darí méshe ú bax befir dayposhín
\nlék deléy mirdún, kifinyan poshín<\/p>\n

shíní behar e, ‘asman her degirí
\nhewrísh nalle nall xoy depicrí<\/p>\n

ba, le kéw ú desht xoll weser deka
\ngiryaní kéwan behran pir deka<\/p>\n

kewí kwéstanan le qaspe kewtin
\nbéhosh bún yaxo, xewyan lé kewtin<\/p>\n

círre ú ziríwey jurre ú coleke
\nnayé, neyanma hélane ú hélke<\/p>\n

legleg le gil kewt nema teq teqí
\nsérúsh le sírre ú fítú ú ceq ceqí<\/p>\n

pak peshímanin le bo germéné
\nboc dehatinewe? ‘emrú neméné!<\/p>\n

qaz le shetawan qarrey lé birra
\ndurrnay comawan zurrnay lé dirra<\/p>\n

le dirzí ‘erzí hewérde daman
\nbéhosh búnewe, sirr bún le serman<\/p>\n

le serman, seryan kísell ú reqe
\nbirde ber xoyan, bé teqe ú reqe<\/p>\n

wishik bú dúpishk – ew kwérí narast
\nmishik kuní xoy be awat dexwast<\/p>\n

boq – ke deyqrrand, le wéy kirdewe
\nkerísh zerríní le bír birdewe<\/p>\n

mar papokey xward, xolí weser kird
\ntwéjhí kone ú nwéy le ber xoy dekird<\/p>\n

réwí kewllí xoy awejhú dekird
\njhúshik arezuwí kewlí múy dekird<\/p>\n

lall bim nabíyém le ciya ú le razan
\nzírrey helloyan, ciríkey bazan<\/p>\n

le bin berdan man her sermazelle
\nle bax ú baxcan qel ú qishqelle<\/p>\n

púshí daposhí, dalldey pak birrí
\nkerwéshkísh ríshey pak kird ú birrí<\/p>\n

befrí bé we’de reshangí birrí
\nreshang ú sipí pakyan ser birrí<\/p>\n

ser birra gashín pash manga bore
\nle batí “garan royí” gaborre<\/p>\n

shín u sheporre le néw re’iyetí
\nbe ba cú renj ú se’í ú zehmetí<\/p>\n

shemal ú ziryan dayim sherryane
\naxawet shirrin, kirmanj qirryane<\/p>\n

rojh heta shewé, gewre ú picúkyan
\nxézaní malé, gewre kic, búkyan<\/p>\n

xeríkin le bax firízú derdénin
\nwek shewnimí gull areq derjhénin<\/p>\n

areq le henyan beríz bijhmére
\nké dí le ‘asman be rojh estére?<\/p>\n

le dewrí seryan, desrokey hewrí
\nwek mangí carde, le néwan hewrí<\/p>\n

kewte ser pílyan carekey nwéjhé
\nkeshe hewrí kird le dewrey rojhé<\/p>\n

zulfan le rúyan wek reshmar dexshan
\nshew bún, wek shewe be rojh dedrexshan<\/p>\n

qed ú balayan wéney nemaman
\nké dí nemaman bigrin shemaman!<\/p>\n

desmalí milyan, pishténdí shilyan
\ncinar ú law law, cawí be kilyan<\/p>\n

zulfan le ser shan, lék pirrjhan, rijhan
\nleshkirí cín ú jhapon ték cirjhan<\/p>\n

be lerze decne firízú ciníné
\ngiryane karyan jéy pékeníné<\/p>\n

bo cinínewey juwan kellekey deken
\npolí kewan wan, ke cíney deken<\/p>\n

pac u pémerre ú bél le ser shanda
\nwek fewjí hazir le jhér fermanda<\/p>\n

hénde lawaze merr ú mallatyan
\nqurbaní nakré, nadré zekatyan<\/p>\n

ga, le ber lerrí helnagré nírí
\nne merr mastí ma, ne manga shírí<\/p>\n

lok cemberí bú, mayin mishmishe
\nga, gwérrepey girt, gamésh xishxishe<\/p>\n

kell ú gaméshyan búne cekcekí
\nwushtiryan be ‘eyn bécúy leglekí<\/p>\n

le ber bé hézí, le tirsí serma
\npishténdyan bestùn, hemú jil kira<\/p>\n

bizn ú merr rút bún wek súre saqe
\nyek danú dey kusht, yek bele baqe<\/p>\n

zistaní ewsal diyare pénj mange
\nmerr ú ka ú giya ú jo, birra le dange<\/p>\n

naye fítúy shuwan le ser shewéné
\nmégelan céshtan le kwé denwéné?<\/p>\n

kuwan shenge bérí le ciya ú kwéstanan
\nshillqey meshkeyan berí beyanan<\/p>\n

qollyan hell deken deléy bilúre
\nsíngyan derdexen, parcék le núre<\/p>\n

derezí berokyan ke dén derbénin
\nrojh le ‘asmané bo ‘erzí dénin<\/p>\n

zulfan labela deken bela da
\nrojh hewrí le ser rúy xoy we la da<\/p>\n

déhatí lék dey cadr ú hobaní
\ndest nakewé ron bo cewre saní<\/p>\n

wedest nakewé mast bo hewéní
\ndoy hellgéryewe, ya bíkulléní<\/p>\n

penír buwe íksír, shír awí heyat
\nher wek Eskender kewtíne zullmat<\/p>\n

tewíle ú holl ú heywan hellweshan
\nxira ber merrí le dange ú hewshan<\/p>\n

púsh ú allash ú wek wénjey nuxshan<\/p>\n

kirmanj, dewlletí pirupatall bú
\nkocí dé be déy be mang ú sal bú<\/p>\n

ewísh le des cú, cí dí koc meken!
\nkay serew nwé ken, jútí ca biken!<\/p>\n

qímetí kaye wek karebaye
\nbote qútí roh wénjey sehraye<\/p>\n

haslí ‘umrú – le zor ú kemí
\ndatan be ka ú giya le néw ‘ejemí<\/p>\n

baxan dabinén , daran binéjhin!
\nnejíb ú eslin, kon ú leméjhn<\/p>\n

heyfe mílleté shesh hezar sal bé
\nnokerí mallan, rút ú rejal bé<\/p>\n

nokerí mallan sherme le bo me!
\nkollan hellgirín be kome kome<\/p>\n

cídí dujhmnan be xow xosh meken
\nbúzú ú kepenik balla posh meken!<\/p>\n

ta key le derkan kiz u billaw bín?
\nbé mezn ú gewre ser bé killaw bín<\/p>\n

herkes arezúy mallaní hebé
\nwejaxí kwér bé, mindalí nebé!<\/p>\n

ew bedbextiye le kurd rúy da bú
\nle ber nexwéndin kozyan sawa bú<\/p>\n

wajibe xwéndin bo dinya ú díné
\npéxember fermúy bo cúní cíné<\/p>\n

be gute ú shanaman míllet deménin
\nbe mezn ú gewran shan deshekénin<\/p>\n

derdí dil dekem kurt ú kirmanjí
\n“Hesen” kirmanje, cí le dílmanjí!<\/p>\n

kay zerd ú rizíw be lírey súre
\nwénjey resh u shín péstí semúre<\/p>\n

réy kakéshané wek kehkeshane
\nqetarí wushtir wek estérane<\/p>\n

lall bim nabínim xél serew xuwaran
\nteqlle ú rimbazí ú hew hewí suwaran<\/p>\n

kuwa “Pírot Axa” – serxélí Kurdan?
\nle “Qule Sen”- í ra bicé bo kwéstan<\/p>\n

le kweye “Taxí” ew cadrí juwaní ?
\ntíp típ míwaní ser sifre ú xuwaní<\/p>\n

kuwané “Seyd Semed” – ew merdí reshíd?
\nbo “Mayin Bilax” bicé be temhíd<\/p>\n

“Xesrew” ísh juwanega reshí mindar bú
\nxuwardiní firízú, gelay bin dar bú<\/p>\n

degel “Xuncé” giyan shíniyan degéra
\n“Salih” ú ” Qadir” yan de ser degéra<\/p>\n

kere bozíshyan le ser westaye
\nkullí giryanyan le ewkí daye<\/p>\n

taze mallekaní to daxuda cilonin ?
\newanísh xeríkí firízú ú ka konin?<\/p>\n

dilit teng nebé, tifaqit hebé
\newí toy newé, ya xuda qet nebé!<\/p>\n

“‘Umer” ú “‘Usman”, “Búbekir”í nazdar
\nbe naz gewre bin, haname cuwar yar<\/p>\n

jéjhní qurbane, xom qurban dekem
\njéjhne pírozey ‘Ezíz giyan dekem<\/p>\n

taríx hezar ú sésed ú duwazde
\nBístí Ferwerdín dad ú bédade<\/p>\n

 <\/p>\n

serkaní mallperra <\/em>Kultúrname.com<\/em><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hesené Qazí Kitéba »Azadí, serbexoyí, mírí ú gewreyí, dawa biken be zar ú ziman ú didan ú léw. Jhiyan ú shíire kurdiyekaní Seyfulquzatí Qazí (1876-1945)« di [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":601,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-603","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=603"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/603\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}