{"id":563,"date":"2009-01-07T15:13:08","date_gmt":"2009-01-07T15:13:08","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/kurtey-rezimani-zarawey-mukri\/"},"modified":"2009-01-07T15:13:08","modified_gmt":"2009-01-07T15:13:08","slug":"kurtey-rezimani-zarawey-mukri","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kurdishacademy.org\/?page_id=563","title":{"rendered":"Kurtey r\u00e9ziman\u00ed zarawey mukr\u00ed"},"content":{"rendered":"<p class=\"rteleft\"><span dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: Tahoma;\">Oskar Mann (1906)<br \/>\n<\/span><\/span>Werg&eacute;rr: H&eacute;d&iacute;<\/span><\/p>\n<p class=\"rteleft\"><span dir=\"ltr\">Ew kurte r&eacute;zimaney zarawey mukir&iacute; ke le xwarewe p&eacute;shk&eacute;sh dekir&eacute;, be taybet be mebest&iacute; t&eacute;geyshtin&iacute; bashtir u hasantir le r&eacute;ziman&iacute; deqe kokirawekan n&uacute;sirawe. Sererray wesh de berg&iacute; d&uacute;he&zwnj;mda, ke deqekanim wushe be wushe t&eacute;da werg&eacute;rrawinewe, lew berewe t&eacute;b&iacute;n&iacute;y z&iacute;yatir bed&iacute; dekir&eacute;.<\/span><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p class=\"rteleft\"><span dir=\"ltr\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: Tahoma;\">Oskar Mann (1906)<br \/>\n<\/span><\/span>Werg&eacute;rr: H&eacute;d&iacute;<\/span><\/p>\n<p class=\"rteleft\"><span dir=\"ltr\">Ew kurte r&eacute;zimaney zarawey mukir&iacute; ke le xwarewe p&eacute;shk&eacute;sh dekir&eacute;, be taybet be mebest&iacute; t&eacute;geyshtin&iacute; bashtir u hasantir le r&eacute;ziman&iacute; deqe kokirawekan n&uacute;sirawe. Sererray wesh de berg&iacute; d&uacute;he&zwnj;mda, ke deqekanim wushe be wushe t&eacute;da werg&eacute;rrawinewe, lew berewe t&eacute;b&iacute;n&iacute;y z&iacute;yatir bed&iacute; dekir&eacute;.<\/span><\/p>\n<p class=\"rteleft\">Ew babetaney de n&uacute;sirawekemda pishtim p&eacute; best&uacute;n, le layekewe le xud&iacute; deqekanewe u le layek&iacute; d&iacute;kewe le kokirawekan&iacute; d&iacute;kemewe, ke de seretake da basmkird&uacute;n u sh&eacute;we u nim&uacute;ney r&eacute;ziman&iacute;y degirnewe, sercawe degirn.<\/p>\n<p class=\"rteleft\">Nab&eacute; cawerruwan bikr&eacute; ke ew kurte n&uacute;siraweyem hem&uacute; xallekan&iacute; r&eacute;ziman&iacute;y bigr&eacute;tewe. Bo n&uacute;s&iacute;n&iacute; babet&eacute;k&iacute; wa ew katey bom d&iacute;yar&iacute;kirawe besh naka. Be p&eacute;y&iacute; con&eacute;t&iacute;y sh&iacute;kirdinewey ew kurtebase xom le l&eacute;k danewey q&uacute;ll&iacute; ew basaney m&eacute;jh&uacute;y r&eacute;ziman degirnewe debuw&eacute;rim. Boye he&zwnj;r le seretawe lew babetane nakolldir&eacute;newe:<\/p>\n<p class=\"rteleft\">1. Zanst&iacute; deng ke be p&eacute;y&iacute; sh&eacute;wey baw de babetekan&iacute; d&iacute;ke da, bas&iacute; m&eacute;jh&uacute;y deng degir&eacute;tewe. Ewesh deb&eacute; dabindir&eacute; bo l&eacute;koll&iacute;neweyek&iacute; binerret&iacute;y leser tewaw&iacute; zarawe Kurd&iacute;yekan, cunke le bas&iacute; deng da deb&eacute; zor zarawey nawcey&iacute; le ber caw big&iacute;r&eacute;n ke degell sh&eacute;we konekan j&iacute;yawaz&iacute;yan heye u allugorr&iacute; tazeyan beser dahat&uacute;we; herweha deb&eacute; tes&iacute;r&iacute; zimanekan&iacute; d&iacute;ke u tes&iacute;r&iacute; zarawekan de n&eacute;w xosh&iacute;yanda bikewine ber serinj. D&eacute;re da jar&eacute; ew komelle zan&iacute;yar&iacute;yaney n&eacute;w &quot;r&eacute;ziman&iacute; Kurd&iacute;&quot;, berhe&zwnj;m&iacute; &quot;Yust&iacute;&quot;(1), besin. Hem&uacute; xalle gir&iacute;ngekan&iacute; zarawey mukir&iacute; degell ew zarawe Kurd&iacute;yaney ta &eacute;sta nasirawin, le bar&iacute; dengewe, hawceshin&iacute; denge konekan&iacute; &eacute;ran&iacute;n. Bellam emin be gir&iacute;ng&iacute; dezanim d&eacute;re da her amajhe be gorran&iacute; ew dengane bikem ke de cuwarc&eacute;wey ew zimane da, ke &eacute;sta qisey p&eacute;dekir&eacute;, bed&iacute; dekir&eacute;n. Bo sh&iacute;kirdineweyek&iacute; r&eacute;ziman&iacute;y ew deqaney d&eacute;re da cap kirawin ew zan&iacute;yar&iacute;ye p&eacute;w&iacute;ste. Dabeshkirdin&iacute; wushekan be p&eacute;y&iacute; taybetmend&iacute;yekan&iacute; r&eacute;ziman&iacute;, wek juw&eacute;kirdinewey her ceshine p&eacute;shgir u pashgir&eacute;k u n&iacute;shandan&iacute; ew gorrananey ke be hoy gerdankirdinewe t&uacute;sh&iacute; wushe debin u le bercawgirtin&iacute; xalle gisht&iacute;yekan, le besh&iacute; &quot; gorr&iacute;n&iacute; dengekan&quot; da dekewine ber bas.<\/p>\n<p class=\"rteleft\">2. Sazkirdin&iacute; d&uacute; reg&iacute; kirdar ke bo gerdankirdin terxan kirawin, reg&iacute; &eacute;sta u rabird&uacute;; ke ewesh her r&eacute;ziman&iacute; m&eacute;jh&uacute;y&iacute; degir&eacute;tewe.<\/p>\n<p class=\"rteleft\">3. Sazb&uacute;n&iacute; wushe. Ewesh &eacute;sta be b&eacute; l&eacute; wirdib&uacute;newe u l&eacute;kdaneweyek&iacute; r&eacute;k u p&eacute;k leser wushekan nagunj&eacute;. Sazb&uacute;n&iacute; wushesh her r&eacute;ziman&iacute; m&eacute;jh&uacute;y&iacute; degir&eacute;tewe.<\/p>\n<p class=\"rteleft\">Eger jar u bar kellk le sh&eacute;we kon u nawend&iacute;yekan&iacute; &eacute;ran&iacute; werdegirm, le ber eweye ke h&eacute;nd&eacute;k jar de sh&eacute;wey mukir&iacute; da pirs&iacute;yar&iacute; niw&eacute; ser helldeden ke deb&eacute; wellam bidr&eacute;newe, yan lew katane daye ke babet&iacute; ber bas be amajhe kirdin be sh&eacute;we konekan z&uacute;tir r&uacute;n deb&eacute;tewe.<\/p>\n<p class=\"rteleft\"><strong>Manewey deng u gorr&iacute;n&iacute; dengekan<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteleft\">seretay t&eacute;b&iacute;n&iacute;<\/p>\n<p class=\"rteleft\">Bo derbirr&iacute;n&iacute; dengekan ewendey p&eacute;mkirawe sh&eacute;weyek&iacute; hasanim hellbijhard&uacute;we. Ew wurde j&iacute;yawaz&iacute;ye zorane, be taybet le kat&iacute; derbirr&iacute;n&iacute; raw&eacute;jh&iacute; wushekan da- wek de karekan&iacute; ew duwayane da, ke leser zarawe &Eacute;ran&iacute;yekan kirawin, amajheyan p&eacute; kirawe- bo min hem&iacute;she pirr g&iacute;r u girift hat&uacute;ne ber caw; kat&eacute;k boxoshim lew shuw&eacute;nane b&uacute;m, le n&iacute;z&iacute;kewe he&zwnj;stim bew g&iacute;r u giriftane kird&uacute;we u bom derkewt&uacute;we boc&uacute;nekem bej&eacute; b&uacute;we. D&iacute;yare nakir&eacute; raw&eacute;jh&iacute; takekes&eacute;k, ke dengnas hez deka be bash&iacute; wer&iacute;gir&eacute;, bikir&eacute;te binemayek&iacute; gisht&iacute; bo hem&uacute; zaraweke. Be taybet eger bo ew kese zimaneke, ziman&iacute; zigmak&iacute;y neb&eacute;. Bellam kar&iacute; zorbey l&eacute;kollerewekan her waye, her zan&iacute;yar&iacute;y wan&iacute;she ke ta &eacute;sta sebaret be Kurd&iacute; pisht&iacute;yan p&eacute; debestir&eacute;. D&iacute;yare karekan&iacute; L&eacute;rsh(2) u Shodizko(3) wa n&iacute;n u awarten. Qet nab&eacute; derbirr&iacute;n&iacute; Kurd&iacute;y j&uacute;lekeyek, hermen&iacute;yek yan sur&iacute;yek bikr&eacute;te bellge bo l&eacute;koll&iacute;newekan&iacute; dengnas&iacute; leser Kurd&iacute;.<\/p>\n<p class=\"rteleft\">Tenanet de n&eacute;w ew kesane da ke be regez Kurd&iacute;shin, hem&iacute;she raw&eacute;jh&iacute; taybet&iacute; hest p&eacute;dekir&eacute; u he&zwnj;r kese raw&eacute;jh&iacute; xoy heye. N&uacute;s&iacute;newey ziman&iacute; ew take kesane, eger bimanew&eacute; lebar&iacute; fon&eacute;t&iacute;k&iacute;yewe rast b&eacute;, p&eacute;w&iacute;st&iacute; be serinj&eacute;k&iacute; zor wurd heye he&zwnj;ta hest be wurde j&iacute;yawaz&iacute;yekan bikr&eacute;. Heta p&iacute;yaw z&iacute;yatir giw&eacute; bo xellk&iacute; j&iacute;yawaz helldexa ew rast&iacute;yey z&iacute;yatir bo r&uacute;n deb&eacute;tewe ke derkewtin&iacute; w&eacute;neyek&iacute; derbirr&iacute;n&iacute; taybet&iacute; u hawbesh zor hasantir deb&eacute;tewe. Ja her derxistin&iacute; ew hawbesh&iacute;ye detwan&eacute; erk&eacute;k b&eacute; bo tomar kirdin&iacute; zaraweyek&iacute; ta &eacute;sta nenasirawe. Bew p&eacute;y&iacute;e ew denge Kurd&iacute;yaney le layen minewe tomar kirawin, le n&iacute;z&iacute;key b&iacute;st kes&iacute; be regez Kurdim b&iacute;st&uacute;n u wek derbirr&iacute;n&iacute; hawbesh bom selmawin.<\/p>\n<p class=\"rteleft\">Bellam bo min ew pirs&iacute;yare zor girantir denuw&eacute;n&eacute; ke con deng&eacute;k binas&eacute;n&iacute;n ke kes&eacute;k, de shuw&eacute;n&eacute;k&iacute; yek wushe u riste da, her jarey be ceshin&eacute;k&iacute; j&iacute;yawaz der&iacute;debirr&eacute;. Ewe zor jar d&uacute;pat deb&eacute;tewe &#8211; herkes serinj bidate raw&eacute;jh&iacute; xoy ewey bo derdekew&eacute;- , &eacute;me eweman le derbirr&iacute;nda bo derkewt&uacute;we u dekir&eacute; dew j&eacute;yane da wek &quot;jolaney h&eacute;z&quot;(schwebenden Accent) b&iacute;nas&eacute;n&iacute;n. Be gisht&iacute; de hallet&iacute; wa da ew raw&eacute;jhey b&iacute;st&uacute;me tomarim kird&uacute;we u xom le rast kirdinewey &quot;r&eacute;n&uacute;s&quot; parast&uacute;we. Le kat&iacute; bas kirdin&iacute; dengekan da, lew barewe z&iacute;yatir deduw&eacute;m.<\/p>\n<p class=\"rteleft\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<br \/>\n(1): Kurdische Grammatik, Ferdinand Justi, petersburg 1880<br \/>\nT&eacute;b&iacute;n&iacute;y werg&eacute;rr: capxaney &quot;Saendig Repirint Verlag&quot; le &quot;L&iacute;sht&eacute;n&zwnj;sht&iacute;yayn Liechtenstein &quot; sall&iacute; 1995 ew kit&eacute;bey &quot;Yust&iacute;&quot;(r&eacute;ziman&iacute; Kurd&iacute;) wek&uacute; xoy cap kirdotewe. Ew r&eacute;zimane ke 123 sall lewey p&eacute;sh n&uacute;sirawe, bo ziman&iacute; Kurd&iacute;, sercaweyek&iacute; be nirxe. Serjem 256 laperreyh.<br \/>\n(2): Forschungen weber die Kurden, P. Lerch, Petersburg 1857- 58<br \/>\n(3): Etudes philologiqwes sur la Langwe Kurde, in: Jourinal Asiatiqwe 1857, p. 297ff., A. Chodizko<br \/>\n&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p>T&eacute;b&iacute;n&iacute;y werg&eacute;rr: ew kit&eacute;be be &laquo; twefey muzefer&iacute;ye&raquo; nasirawe u mamosta H&eacute;min &quot;sax&iacute; kirdotewe&quot; u h&eacute;naw&iacute;yetewe ser r&eacute;n&uacute;s&iacute; Kurd&iacute;. &quot;kurtey r&eacute;ziman&iacute; zarawey mukir&iacute;&quot; ke serjem 76 laperreye, besh&eacute;k&iacute; gir&iacute;nge lew kit&eacute;be. &quot;Naj&iacute; &#8216;Ebas&quot;, ke p&eacute;shek&iacute;ye allman&iacute;yekey ew kit&eacute;bey kird&uacute;we be Kurd&iacute;, xoy le werg&eacute;rranewey ew r&eacute;zimane buward&uacute;we!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oskar Mann (1906) Werg&eacute;rr: H&eacute;d&iacute; Ew kurte r&eacute;zimaney zarawey mukir&iacute; ke le xwarewe p&eacute;shk&eacute;sh dekir&eacute;, be taybet be mebest&iacute; t&eacute;geyshtin&iacute; bashtir u hasantir le r&eacute;ziman&iacute; deqe<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-563","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=563"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/563\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}