{"id":355,"date":"2008-07-05T00:15:08","date_gmt":"2008-07-05T00:15:08","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/zimani-standard-zimani-yekgirtu-zimani-resmi-mafi-zimani\/"},"modified":"2008-07-05T00:15:08","modified_gmt":"2008-07-05T00:15:08","slug":"zimani-standard-zimani-yekgirtu-zimani-resmi-mafi-zimani","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kurdishacademy.org\/?page_id=355","title":{"rendered":"Ziman\u00ed standard, Ziman\u00ed Yekgirt\u00fa, Ziman\u00ed Resm\u00ed, Maf\u00ed Ziman\u00ed"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignright size-full wp-image-354\" width=\"129\" vspace=\"5\" hspace=\"5\" height=\"164\" border=\"0\" align=\"right\" src=\"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2008\/07\/jafar_shaykhulislami2.png\" alt=\"\" \/>be b&iacute;yan&uacute;y d&iacute;yalog&eacute;k legell witarekey mamosta Jemal Nebez da<\/p>\n<p>Je&#8217;fer Sh&eacute;xul&iacute;slam&iacute;, mamostay zimannas&iacute;, zankoy Karlton, Kanada<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignright size-full wp-image-354\" width=\"129\" vspace=\"5\" hspace=\"5\" height=\"164\" border=\"0\" align=\"right\" src=\"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2008\/07\/jafar_shaykhulislami2.png\" alt=\"\" \/>be b&iacute;yan&uacute;y d&iacute;yalog&eacute;k legell witarekey mamosta Jemal Nebez da<\/p>\n<p>Je&#8217;fer Sh&eacute;xul&iacute;slam&iacute;, mamostay zimannas&iacute;, zankoy Karlton, Kanada<\/p>\n<p>Maweyeke misht u mirr&eacute;k&iacute; gerim le ser ziman&iacute; Kurd&iacute; dest&iacute; p&eacute;kird&uacute;we. Zor kes, le mamosta u sharezay em buwarewe bigre heta qutab&iacute;yan u goran&iacute;b&eacute;jhan u xellk&iacute; asay&iacute;sh,<\/p>\n<p>Le ser em base duwawin. Ewesh n&iacute;shaney gir&iacute;ng&iacute; babetekeye. Em witare besh&eacute;ke lew bas u xuwase u berewp&iacute;r&iacute; wutarekey mamosta Jemall Nebez dec&eacute;, ke lem duway&iacute;yaneda le mallperr&iacute; &quot;emiro&quot;da billaw botewe (http:\/\/www.emiro.com\/lebirakujiy8.htim ). Ray mamosta Nebez le ser em babete gir&iacute;nge,\u200c cunke kat&eacute;k ew dest&iacute; be baskirdin&iacute; ziman&iacute; yekgirt&uacute;y Kurd&iacute; kird zorbey ew kesaney emirro den&uacute;sin d&iacute;yar neb&uacute;n, lewane min&iacute;sh.<\/p>\n<p>Min l&eacute;re da sereta bas&iacute; ew xalle beh&eacute;zaney n&uacute;s&iacute;nekey mamosta Nebez dekem. Pashan bas&iacute; ewe dekem ke p&eacute;m wa n&iacute;ye mamosta le n&eacute;wan ziman u ziman&iacute; standardda j&iacute;yawaz&iacute;yek&iacute; p&eacute;w&iacute;st&iacute; kirdib&eacute;. Her leber ewesh, hercend mamosta deyhe\u200cw&eacute; n&iacute;shan bida ke hellw&eacute;stekey j&iacute;yawaze le helw&eacute;st&iacute; ew 53 kesey ke daway berresm&iacute; kirdin&iacute; [ ] Kurmanj&iacute; xuwar&uacute; (soran&iacute;) yan kird, le rast&iacute;da legellyan hawdenge le peyrrewkirdin&iacute; ayd&iacute;olojh&iacute; netewe- dewllet da, ew ayd&iacute;olojh&iacute;yey\u200c dell&eacute;: yek netewe deb&eacute; bes yek xak, yek dewllet, yek kult&uacute;r u yek ziman&iacute; heb&eacute;.<\/p>\n<p>Witarekey mamosta Nebez cend xall&iacute; gir&iacute;ng&iacute; t&eacute;daye ke min&iacute;sh birrwam p&eacute;yane. P&eacute;m waye emane gir&iacute;ngin u deb&eacute; d&uacute;pate bibnewe. Em xallane bir&iacute;t&iacute;n le emane:<\/p>\n<ul>\n<li>&bull; &quot;He\u200cm&uacute; sh&eacute;wezar u binzar&eacute;k giring&iacute; zoy heye u besh&eacute;ke le ziman&iacute; Kurd&iacute;&quot;.<\/li>\n<li>&bull; Yekdest neb&uacute;n u yek neb&uacute;n&iacute; r&eacute;n&uacute;s&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute;: &quot;decim&quot; dijh be &quot;ecim&quot;, &#8230; girift&eacute;k&iacute; j&iacute;d&iacute;d&iacute;ye bo standardb&uacute;n&iacute; sh&eacute;wezar&iacute; kurmanj&iacute; xuwar&uacute;.<\/li>\n<li>&bull; Zimanekan jar&iacute; waye le layen n&uacute;seran u hunerweranewe, jar&iacute; washe le layen desellat&eacute;kewe u be hoy xw&eacute;ndin u qutabixanewe standard dekir&eacute;n. Hem&uacute; ziman&eacute;k boy heye standard bib&eacute;.<\/li>\n<li>&bull; Lew bas u xuwasaney duway&iacute;da, tenanet &quot;s&uacute;kayet&iacute;sh be xellk&iacute; beromet u zehmetk&eacute;sh&iacute; Bad&iacute;nan u Bak&uacute;r&iacute; Kurdistan&iacute;sh kirab&uacute;, ke ewesh d&iacute;yare s&eacute;rey roshinb&iacute;r&iacute; u piley n&iacute;shtimanperwer&iacute; ew kesane p&eacute;shandeda ke xoyan kird&uacute;we be demrrast&iacute; Kurd&quot;.<\/li>\n<li>&bull; &quot;&#8230; Dasepandin&iacute; sh&eacute;wen&uacute;s&iacute;n&eacute;k wek standard, le kat&iacute; &eacute;steda &#8230; Le z&iacute;yan bew lawe, h&iacute;c enjam&eacute;k&iacute; d&iacute;key nab&eacute;&quot;.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Destxoshane le mamosta dekem bo h&eacute;nane gorr&iacute; em xalle gir&iacute;ngane. \u200cMin&iacute;sh birrwam bem xallaneye cunke p&eacute;m waye besh&eacute;kin le ruwangey layengir&iacute; le jorawjor&iacute; u maf&iacute; ziman&iacute;. Bellam, mamosta amanj&iacute; d&iacute;key heye bo baskirdin&iacute; em xalle gir&iacute;ngane, wate berewp&eacute;shewebirdin&iacute; b&iacute;rurray xoy ke bir&iacute;t&iacute;ye le birrwa heb&uacute;n be yek ziman&iacute; yekgirt&uacute; bo hem&uacute; netewey Kurd.<\/p>\n<p>Boye mamosta dell&eacute;, &quot;&#8230; P&eacute;rrewkirdin&iacute; &#8216;j&uacute;t standard&#8217;&iacute;sh, jhehr&eacute;ke bo netewey Kurd&quot;. Ber lewe ke b&eacute;me ser em xalle, ke p&eacute;m waye xall&iacute; hawbesh&iacute; mamosta u penjaws&eacute; kesekeye, deb&eacute; bizan&iacute;n ke mamosta ray le ser ziman&iacute; standard&iacute; Kurd&iacute; u ziman&iacute; standard be gisht&iacute; c&iacute;ye.P&eacute;nasekirdin&iacute; ziman&iacute; standard le layen mamosta Nebezewe r&eacute;k n&iacute;ye legell zimanewan&iacute; emirro. Mamosta dell&eacute;: &quot;h&iacute;c sh&eacute;wezar&eacute;k&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; Kurd&iacute;, jar&eacute; neb&uacute;we be standard&quot;. Be ray mamosta, bo standard b&uacute;n ewe bes n&iacute;ye ke ziman&eacute;k p&eacute;y bin&uacute;sir&eacute;. Bashe ed&iacute; ziman&iacute; standard c&iacute;ye? mamosta Nebez, be p&eacute;cewaney zor kes&iacute; d&iacute;ke, her le xorra emane nall&eacute;, bellk&uacute; p&eacute;man dell&eacute; ke mebest&iacute; le ziman&iacute; standard c&iacute;ye. Den&uacute;s&eacute;: &quot;ziman&iacute; standard, bew zimane degutir&eacute;, ke ci le bar&iacute; r&eacute;ziman u ci le \u200cbar&iacute; dengnas&iacute; u ci le bar&iacute; ristesaz&iacute; u ci le \u200cbar&iacute; wushenas&iacute; u ci le \u200cbar&iacute; r&eacute;n&uacute;sewe, sh&eacute;weyek&iacute; qalbbest&uacute;y wergirtib&eacute; u, sh&eacute;way destkar&iacute; u he\u200crkes boxoy&iacute; neb&eacute;, ke bew zimanesh n&uacute;sra, her bew sh&eacute;weye bin&uacute;sr&eacute;&quot;. Be p&eacute;y em t&eacute;geyshtine le ziman&iacute; standard, mamosta p&eacute;y waye zimangel&eacute;k&iacute; wek&uacute; Fars&iacute; u Turk&iacute;sh h&eacute;shta standard neb&uacute;n, bellam zimangel&eacute;k&iacute; wek&uacute; &#8216;Erreb&iacute; u Ingl&iacute;s&iacute; standard b&uacute;n. Bellam, le rast&iacute;da eger birrwa bikeyn ke ziman&iacute; standard her eweye ke mamosta dell&eacute;, ew kate natuwan&iacute;n be Ingl&iacute;s&iacute;sh bill&eacute;yn ziman&eacute;k&iacute; standard, herwek&iacute; &eacute;sta n&iacute;shan&iacute; dedem\u200c.<\/p>\n<p>&Eacute;sta ba her ew tar&iacute;fey mamosta le ziman&iacute; standard be bejhn&iacute; ziman&iacute; Ingl&iacute;s&iacute; bigr&iacute;n. Emirro le edeb&iacute; komellnas&iacute; zimanda bas&iacute; zimane Ingl&iacute;s&iacute;yekan deken, wek&uacute; Ingl&iacute;s&iacute;y Bir&iacute;tan&iacute;yay&iacute;, Emr&iacute;kay&iacute;, H&iacute;nd&iacute;, Sengap&uacute;r&iacute;, F&iacute;l&iacute;p&iacute;n&iacute; u htd. Min l&eacute;reda d&uacute;y serek&iacute; p&eacute;kdegirm: Ingl&iacute;s&iacute; Bir&iacute;tan&iacute;yay&iacute; u Emr&iacute;kay&iacute;. Em d&uacute; standarde Ingl&iacute;s&iacute;ye le hem&uacute; em biwaraneda ke mamosta wek&uacute; taybetmend&iacute;yekan&iacute; ziman&eacute;k&iacute; standard basyan deka le yekitr j&iacute;yawazin:<\/p>\n<ul>\n<li>&#8211; R&eacute;ziman: le Ingl&iacute;s&iacute;y Bir&iacute;tan&iacute;yay&iacute;da naw&eacute;k&iacute; ko lewaneye yan form&iacute; tak&iacute; kirdar werbigr&eacute; yan form&iacute; koy kirdar werbigr&eacute;, bellam le Ingl&iacute;s&iacute;y Emr&iacute;kay&iacute;da, eger naweke tak b&eacute; deb&eacute; form&iacute; kirdar&iacute;sh tak b&eacute; u be p&eacute;cewane: (Bir&iacute;tan&iacute;yay&iacute;: The Kamkars are\/is a Kurdish band.\u061b Emr&iacute;kay&iacute;: The Kamkars is a Kurdish band.)).<\/li>\n<li>&#8211; Dengnas&iacute;: j&iacute;yawaz&iacute; raw&eacute;jh&iacute; Bir&iacute;tan&iacute;yay u Emr&iacute;kay&iacute; le biwar&iacute; dengewe zor ashkraye u p&eacute;w&iacute;st be &iacute;sbatkirdin naka. Tenanet le naw xoy Inglstan&iacute;shda xellk&iacute; wahe\u200cn, wek&uacute; ax&eacute;weran&iacute; &quot;kakn&iacute;&quot;, ke l&eacute;t&eacute;geyshtinyan bo Ingl&iacute;s&iacute;zimanan&iacute; d&iacute;key Bir&iacute;tan&iacute;yash zor esteme. J&iacute;yawaz&iacute; le biwar&iacute; dengnas&iacute; (fonolojh&iacute;)shewe heye.<\/li>\n<li>&#8211; Ristesaz&iacute;: le r&iacute;zkirdin&iacute; wushegel&iacute;shda j&iacute;yawaz&iacute; le n&eacute;wan d&uacute; sh&eacute;we Ingl&iacute;s&iacute;yekeda zore. Bo nim&uacute;ne, Ingl&iacute;s&iacute;y Bir&iacute;tan&iacute;yay (stop Hiwa going home), bellam Emr&iacute;kay&iacute; (stop Hiwa from going home). Ew d&uacute; sh&eacute;we herweha j&iacute;yawazin le merr dekarh&eacute;nan&iacute; p&iacute;t&iacute; te&#8217;r&iacute;f (the) legell hend&eacute;k nawda. Herweha j&iacute;yawazin kat&iacute; bekarh&eacute;nan&iacute; &#8211; wushenas&iacute; [morfolojh&iacute;]: serf&iacute; hend&eacute;k le kirdarekan le kat&iacute; rabird&uacute;da j&iacute;yawazin. Le Ingl&iacute;s&iacute;y Bir&iacute;tan&iacute;yay&iacute;da bo zor kirdaran form&iacute; naasay&iacute; dekar dekir&eacute; bellam le Emr&iacute;ka hercend forme naasay&iacute;yekesh bekard&eacute; bellam zorbey katan forme asay&iacute;yekan kelk&iacute;yan l&eacute;werdeg&iacute;rdir&eacute;. Bo nim&uacute;ne rabird&uacute;y (light) dekir&eacute; hem (lit) b&eacute;t u he\u200cm (lighted). Rabird&uacute;y t&eacute;perr (participle) (gotten) be zor&iacute; le Emr&iacute;ka bekard&eacute; bellam (got) le Bir&iacute;tan&iacute;ya. Be setan nim&uacute;ne lem j&iacute;yawaz&iacute;yane hen.<\/li>\n<li>&#8211; R&eacute;n&uacute;s: j&iacute;yawaz&iacute; le biwar&iacute; r&eacute;n&uacute;s&iacute;shda heye. Her bo nim&uacute;ne, Bir&iacute;tan&iacute;yay&iacute; den&uacute;s&eacute; (colour) bellam Emr&iacute;kay&iacute; den&uacute;s&eacute; (color). Bir&iacute;tan&iacute;yay&iacute; den&uacute;s&eacute; (centre), bellam Emr&iacute;kay&iacute; den&uacute;s&eacute; (center). Xallbend&iacute;sh le n&eacute;wan ew d&uacute; Ingl&iacute;s&iacute;yeda j&iacute;yawaze, be taybet le merr kelikwergirtin le koma (,). Kewab&uacute;, yan Ingl&iacute;s&iacute; ziman&eacute;k&iacute; standard n&iacute;ye, yan boc&uacute;n&iacute; mamosta le ser ziman&iacute; standard tewaw n&iacute;ye. H&iacute;c shikim n&iacute;ye ke ziman&iacute; Ingl&iacute;s&iacute; ziman&eacute;k, yan zimangel&eacute;k&iacute;, standarde. (bo agadar&iacute; zortir le ser em j&iacute;yawaz&iacute;yane birrwane:http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/American_and_British_English_differences ).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Eger boc&uacute;n&iacute; mamosta le ser ziman&iacute; standard tewaw n&iacute;ye, ziman&iacute; standard c&iacute;ye? ziman&iacute; standard ew zimaneye ke ber le hem&uacute; shit n&uacute;sraw b&eacute;. Legell eweshda, ziman&iacute; standard eweye ke ziman&iacute; p&eacute;xw&eacute;ndin, ziman&iacute; dam&ugrave;dezga dewllet&iacute; u meden&iacute;yekan u ziman&iacute; m&iacute;d&iacute;ya b&eacute;. Bew p&eacute;yesh hem Kurmanj&iacute; Xuwar&uacute; u he\u200cm&iacute;sh Kurmanj&iacute; jh&uacute;r&uacute; standardin, cunke herd&uacute;kyan em karaneyan p&eacute;kirawe u dekir&eacute;. Mamosta p&eacute;y waye cunke her le n&eacute;w sh&eacute;wen&uacute;s&iacute;n&iacute; Kurmanj&iacute; Xuwar&uacute;da narr&eacute;k&iacute; u nayekdest&iacute; heye (bo w&eacute;ne, yek den&uacute;s&eacute; &quot;decim&quot; u ew&iacute;tir den&uacute;s&eacute; &quot;ecim&quot;) ew sh&eacute;wezare neb&uacute;wete standard. Xo raste u min&iacute;sh legell ray mamostam ke deb&uacute; ta &eacute;sta zor shit&iacute; lew babete yekdest kiraban, bellam ewe bew manaye n&iacute;ye ke zimaneke standard n&iacute;ye. P&eacute;shtir n&iacute;shanim da ke ew nayekdest&iacute;ye le n&eacute;w Ingl&iacute;s&iacute;shda heye, le n&eacute;wan Purteqall&iacute; Porteqall u Birez&iacute;lda u, le n&eacute;wan Feransey&iacute; Ferranse u Kobek&iacute;shda heye. D&iacute;yare le n&eacute;w Kurd&iacute;da narr&eacute;k&iacute; zortire,\u200c bellam em wez&#8217;e bo ziman&eacute;k&iacute; ke dewllet&eacute;k&iacute; be \u200cserewe neb&uacute;we yekjar seyrusemere n&iacute;ye. Ew d&uacute; sh&eacute;wezare Kurd&iacute;ye dem&eacute;ke qonax&iacute; standard b&uacute;nyan destp&eacute;kird&uacute;we u pirosekesh, hercend shil u b&eacute;bernameye, dir&eacute;jhey heye. Standard b&uacute;n qonax&eacute;k&iacute; negorr n&iacute;ye ke ziman&eacute;k p&eacute;y&nbsp; biga u t&eacute;yda qet&iacute;s bim&eacute;n&eacute;. Standardikrdin yan b&uacute;n pirroseyeke dir&eacute;jhey heye u qet&iacute;sh tewaw nab&eacute;. Heta jh&iacute;yan le gorranda b&eacute;, pirrosey p&eacute;geyshtin&iacute; ziman u lewanesh pirrosey ziman&iacute; standard le gorranda deb&eacute;. Ziman be p&eacute;y helumerje s&iacute;yas&iacute;, kult&uacute;r&iacute;, ab&uacute;r&iacute; u komellayet&iacute;yekanewe degorrdir&eacute;. Jh&iacute;yan degorrdir&eacute;\u061b ziman&iacute;sh degorrdir&eacute;\u061b ziman&iacute; standard&iacute;sh herwetir.<\/p>\n<p>Ashkiraye ke ew rast&iacute;yane le mamosta Jemall Nebez sharawe n&iacute;n, ke ew d&uacute; sh&eacute;wezare hem&uacute; kar&eacute;k&iacute;yan p&eacute;kirawe u p&eacute;dekir&eacute; ke zimane standardekan&iacute; dinya p&eacute;yan kirawe u p&eacute;yan dekir&eacute;, hercend ke le biwar&iacute; &quot;be roshinb&iacute;r&iacute;kirdinda&quot; (&iacute;ntl&eacute;kc&uacute;welayzeyshin) p&eacute;w&iacute;ste zor kar bikr&eacute;. Bellam, mamosta ewe qeb&uacute;ll naka, cunke&nbsp; qeb&uacute;ll kirdinekey dijh&iacute; ew pirrojheye dewest&eacute; ke mamosta niz&iacute;key cil sall&eacute;ke hewill&iacute; bo deda: sazkirdin&iacute; taqe ziman&eacute;k&iacute; yekgirt&uacute; bo hem&uacute; Kurd. Le ruwangey mamostawe yek netewe deb&eacute; her yekziman&iacute; standard&iacute; heb&eacute;.<\/p>\n<p>L&eacute;re daye ke mamosta legell 53 kesekeda hawdenge: herd&uacute;k&iacute;yan p&eacute;yan waye ke h&iacute;c sh&eacute;wezar&eacute;k neb&uacute;we be standard. Herd&uacute;k&iacute;yan p&eacute;yan waye ke eger zortir le ziman&eacute;k&iacute; standard le Kurdistan heb&eacute; ewe netewey Kurd parce parce deb&eacute; u defewt&eacute;. Herd&uacute;k&iacute;yan, le esasda, peyrrew&iacute; ayd&iacute;olojh&iacute;y netewe- dewllet deken, her ew ayd&iacute;olojh&iacute;yey ke le layen dewlletekan&iacute; &eacute;ran u Turk&iacute;yawe bo niz&iacute;key set sall peyrrew kirawe u ziman&iacute; Kurd&iacute; qedexe kird&uacute;we u Kurd&iacute; be ziman&iacute; &#8216;esh&iacute;ret u shaxnish&iacute;nan nawd&eacute;r kird&uacute;we. Ew ayd&iacute;olojh&iacute;yaye dell&eacute; ke yek netewe xawen&iacute; yek dewllet, yek xak u yek ziman u yek kult&uacute;re. &eacute;stash zor&eacute;k le qellembedestan&iacute; Kurd her bew lojh&iacute;ke b&iacute;r dekenewe u dell&eacute;n eger neteweyek yan wullat&eacute;k zortir le yek ziman&iacute; standard&iacute; heb&eacute; ewe defewt&eacute;. Ewane tenanet wek&uacute; roshinb&iacute;ran u desellatdaran&iacute; &#8216;Erreb&iacute; &#8216;&eacute;raq&iacute;sh&iacute;yan p&eacute; nakir&eacute; ke birrwa biken dewllet- neteweyek dekir&eacute; zortir le yek ziman&iacute; standard, zortir le yek kult&uacute;r u zortir le yek qewim u gir&uacute;p&iacute; etin&iacute;k&iacute;, tenanet zortir le yek netewey heb&eacute;. Le ruwangey em Kurdanewe eger Fars&eacute;k, Turk&eacute;k yan &#8216;Erreb&eacute;k peyrrew&iacute; le ayd&iacute;olojh&iacute;y netewe- dewllet bika ewe shov&iacute;n&iacute;ste, bellam eger Kurd&eacute;k wa b&iacute;r bikatewe ewe n&iacute;shtimanperwere.<\/p>\n<p>Aya be \u200crrast&iacute; yek netewe herdeb&eacute; yek ziman&iacute; standard&iacute; heb&eacute;? na. Sw&iacute;sira cuwar ziman&iacute; standard&iacute; heye, Kanada d&uacute;y heye, Norw&eacute;jh d&uacute;y heye, Efr&iacute;qay Bash&uacute;r zortir le de u H&iacute;ndustan zortir le pazde sh&eacute;wezar&iacute; standard&iacute; heye. Ba h&iacute;c d&uacute;r&iacute;sh nerroyn, &#8216;&eacute;rraq d&uacute;y heye. Way dabin&eacute;yn ke ewe raste ke bill&eacute;yn yek netewe deb&eacute; bes yek ziman&iacute; standard&iacute; heb&eacute;. Eger\u200c ewe rast b&eacute;, deb&eacute; p&eacute;cewanekesh&iacute; rast b&eacute;, wate deb&eacute; bituwan&iacute;n bill&eacute;yn ke her ziman&eacute;k&iacute; standard bes h&iacute; yek netewe b&eacute; nek h&iacute; cend netewe, cunke eger awa b&eacute; ew netewaney ke yekzimanyan heye hem&uacute; debin be yek netewe. Romant&iacute;kekan&iacute; allman&iacute;, lewane F&iacute;xte, benawbang b&uacute;n bo billawkirdinewey em fikire. Bellam ewesh natuwan&eacute; rast b&eacute;, cunke be setan nim&uacute;ne le dinyada hen\u200c ke ziman&eacute;k ziman&iacute; deyan netewe u netewe- dewllete. Lew zimanane be sakar&iacute; detuwan&iacute;n b&iacute;r bikeynewe le Ingl&iacute;s&iacute;, Ferransey&iacute;, Purteqall&iacute;, &eacute;span&iacute;yay&iacute; u htd. Ew Kurdaney peyrrew&iacute; le ayd&iacute;olojh&iacute;y netewe- dewllet deken u p&eacute;yan waye ke yek netewe deb&eacute; tenya yek ziman&iacute; standard&iacute; heb&eacute;, qewm&iacute; b&iacute;r dekenewe. Ewane qewim u neteweyan l&eacute; t&eacute;k c&uacute;we. Ewe qewime ke zorbey katan be ziman&eacute;k&iacute; shaz p&eacute;nase dekir&eacute; nek netewe. Neteweyek detuwan&eacute; le cend qewim p&eacute;kb&eacute;, her bew p&eacute;yesh cend sh&eacute;wezar&iacute; standard yan nastandard&iacute; heb&eacute;.<\/p>\n<p>Bellam aya ewe rast n&iacute;ye ke dewllet- netewekan&iacute; mod&eacute;rin be p&eacute;y ayd&iacute;olojh&iacute; netewe- dewllet damezran? ba, ewe zor raste. Hercend wullat&eacute;k&iacute; wek&uacute; Sw&iacute;sira taqaneye, zorbey here zor&iacute; dewllet- netewekan&iacute; mod&eacute;rin le Feranse u Emr&iacute;kay kotay&iacute; cerx&iacute; hejhdewe bigre heta &eacute;ran u Turk&iacute;yay seretay cerx&iacute; b&iacute;stem bew f&iacute;kire damezran ke yek netewe- dewllet deb&eacute; bes yek ziman&iacute; standard&iacute; heb&eacute;. Bellam, ewe serdem&eacute;k&iacute; d&iacute;ke b&uacute; u, be nirx&iacute; p&eacute;sh&eacute;lkirdin&iacute; mafe ziman&iacute;yekan u serkutkirdin&iacute; kem&iacute;nekan kira. &eacute;sta her ew wullataney ke serdeman&eacute;k zimangel&iacute; wek&uacute; &quot;Geylk&quot; u &quot;W&eacute;lz&quot;yan le Bir&iacute;tan&iacute;ya serkut dekird emirro be m&iacute;lyon u b&iacute;lyon dollar xerij deken bo ewe ke ew zimanane bib&uacute;jh&eacute;nnewe u dewllemendtiryan biken. Bo? le ber ewe ke boyan derkewt&uacute;we ke b&eacute;jgele layen&iacute; maf&iacute; mirov u ziman&iacute;, xw&eacute;ndin be ziman&iacute; xomall&iacute; hem bo serkewt&uacute;y&iacute; le xw&eacute;ndinda bashe, hem bo ab&uacute;r&iacute; bashe u he\u200cm bo yekgirt&uacute;y&iacute; netewey&iacute; bashe. Ewe be p&eacute;cewaney fikir&iacute; p&eacute;sh&uacute;y netewe- dewllet b&uacute; ke p&eacute;y wab&uacute; jorawjor&iacute; ziman&iacute; deb&eacute;te hoy l&eacute;khe\u200cllweshanewey wullat&eacute;k. Hercend emesh r&uacute;ydawe, bellam be dir&eacute;jhay&iacute; m&eacute;jh&uacute; zortir&iacute;n g&iacute;rugirift&iacute; qewm&iacute; u nakok&iacute; u narr&eacute;k&iacute; netewey&iacute; lew wullataneda hat&uacute;ne p&eacute;sh ke hashayan le b&uacute;n&iacute; zimanekan&iacute; d&iacute;ke, kult&uacute;rekan&iacute; d&iacute;ke u qewmekan&iacute; d&iacute;key naw wullat&eacute;k kird&uacute;we. Ba h&iacute;c d&uacute;r nerroyn, birrwanine wullate diraws&eacute;kan&iacute; Kurdistan.<\/p>\n<h3>&Eacute;sta\u200c ci bikr&eacute; bashe?<\/h3>\n<p>Be z&uacute;tir&iacute;n kat p&eacute;w&iacute;ste l&eacute;jhneyek dabimezr&eacute; bo saxb&uacute;newe le ser bashtir&iacute;n u gunjawtir&iacute;n bername u pilan&iacute; ziman&iacute; bo Kurdistan&iacute; Bash&uacute;r. Ew l&eacute;jhneye bashtire bernamey ziman&iacute; bo Kurdistan&iacute; Bash&uacute;r dabirr&eacute;jh&eacute;, nek Kurdistan&iacute; Gewre. Hend&eacute;k lew erke serek&iacute;yaney ke weha l&eacute;jhne yan dezgayek deb&eacute; rayanperr&eacute;n&eacute; bir&iacute;t&iacute;n le:<\/p>\n<ol>\n<li>Yan h&iacute;c sh&eacute;wezar&eacute;k le Kurdistan&iacute; Bash&uacute;r neb&eacute;te resm&iacute; (he\u200crcend Kurmanj&iacute;y Xuwar&uacute; renge de facto, be kirdewe, resm&iacute; b&eacute;), yan eger birryare ke ziman&iacute; resm&iacute; heb&eacute;, ba Kurmanj&iacute; JH&uacute;r&uacute;sh bib&eacute;te resm&iacute;, lan&iacute; kem lew par&eacute;zgayeda ke qisey p&eacute;dekir&eacute; (De\u200chok). Boc&iacute;? hend&eacute;k le akamekan&iacute; dasepandin&iacute; yekziman&iacute; standard emanen: (-) s&uacute;kayet&iacute;kirdin be ax&eacute;weran&iacute; sh&eacute;wezare standardekey d&iacute;ke.\u200c Le akamda ewaney wepishtgw&eacute; xirawin lewaneye t&uacute;sh&iacute; xobekemzan&iacute;n bibnewe\u061b (b) p&eacute;sh&eacute;lkirdin&iacute; maf&iacute; ziman&iacute; u le akamda maf&iacute; mirov. P&eacute;shgirtin le ax&eacute;weran&iacute; zimane bic&uacute;kekan ke her ew xw&eacute;ndin u deretaneyan heb&eacute; ke zorbe heyet&iacute;\u061b (p) b&eacute;beshikrdin&iacute; hem&uacute; mindallan&iacute; Kurdistan le xw&eacute;ndin be sh&eacute;wezar&eacute;k ke niz&iacute;ke le ziman&iacute; mall u jivatekeyan\u061b (t) dasepandin&iacute; yek kult&uacute;r&iacute; hejhmon&iacute;yane (desellatdar) u yek sh&eacute;we b&iacute;rkirdinewe. Eme d&uacute; r&eacute;ga dexate berdem zimane bic&uacute;kekan, yan tuwanewe,\u200c yan xorragir&iacute; u muqawimet. Ewesh akamekey zorbey katan destp&eacute;kirdin&iacute; sherruhe\u200clllla u nakok&iacute;ye.<\/li>\n<li>Le seranser&iacute; Kurdistan be herd&uacute;k sh&eacute;wezar deris bixw&eacute;ndir&eacute;. R&eacute;jhey radey xw&eacute;ndin&iacute; her sh&eacute;wezar&eacute;k le nawceyek yan par&eacute;zgayek be p&eacute;y jhimarey dan&iacute;shtuwan&iacute; ax&eacute;weran&iacute; sh&eacute;wezar&eacute;k lew nawcane deb&eacute; bigorrdir&eacute;. Bo w&eacute;ne le Sil&eacute;man&iacute; zortir be Kurmanj&iacute;y Xuwar&uacute; bixw&eacute;ndir&eacute;.<\/li>\n<li>Deretan birrexis&eacute;, le layen ew l&eacute;jhnewe yan shit&eacute;k&iacute; lew babete be budjey d&iacute;yar&iacute;kiraw u desellatewe,\u200c bo ewe ke d&uacute; sh&eacute;wezare standardeke yekdesttir bikr&eacute;n, be \u200crroshinb&iacute;rtir u zan&iacute;st&iacute;yanetir bikr&eacute;n. Ferhe\u200cng&iacute; bawerrp&eacute;kiraw&iacute; hemelayeneyan bo durust bikr&eacute;, kit&eacute;b&iacute; r&eacute;ziman u r&eacute;n&uacute;s u ferhe\u200cng&iacute; hemepesend&iacute;yan bo amade bikr&eacute;.<\/li>\n<li>Imkanat dab&iacute;n bikr&eacute; bo ewe ke eger gerek&iacute;yan b&eacute; mindallekan&iacute; Hewram&iacute; u Feyl&iacute; le cend sall&iacute; seretay&iacute;da be ziman&iacute; zigmak&iacute;yan bixw&eacute;nin.<\/li>\n<li>Le her hallet&eacute;kda deb&eacute; ballans&eacute;k, hawseng&iacute;yek heb&eacute; le n&eacute;wan r&eacute;zgirtin le maf&iacute; ziman&iacute; sh&eacute;wezare bic&uacute;kekan u deretan rexsandin bo hem&uacute; layek ke f&eacute;r&iacute; ziman&iacute; serek&iacute; zanist u bazarr u m&iacute;d&iacute;ya bin, bo ewe ke le hells&uacute;rrane komellayet&iacute;, s&iacute;yas&iacute; u ab&uacute;r&iacute;yekan&iacute; gisht&iacute;y Kurdistanda weduwa nekewin. Ewe wullam&iacute; ew n&iacute;geran&iacute;ye dedatewe ke le layen hend&eacute;k kes&iacute; dijh&iacute; j&iacute;yawaz&iacute;y ziman&iacute; hatote gorr&eacute;. Ke goya eger mindallan&iacute; Hewraman boyan heb&eacute; be ziman&iacute; zigmak&iacute; xoyan bixw&eacute;nin ewe hem&uacute; gerrek&eacute;k daway ewe deka. Ewe boc&uacute;n&eacute;k&iacute; b&eacute; &iacute;nsafaneye. Hewraman gerrek&eacute;k n&iacute;ye, ziman&iacute; Hewram&iacute;sh lehje u raw&eacute;jh&iacute; komellayet&iacute; naw shar&eacute;k yan j&iacute;yawaz&iacute;y lehjey shar&eacute;k legell gundekan&iacute; n&iacute;ye. \u200c<\/li>\n<li>Bername dabindir&eacute; ke zimangel&iacute; wek&uacute; &#8216;Erreb&iacute; u Ingl&iacute;s&iacute; le ci qonax&eacute;kda u bo ci maweyek bixw&eacute;ndir&eacute;n.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Be kurt&iacute; Kurdistan&iacute; Bash&uacute;r p&eacute;w&iacute;st&iacute; be l&eacute;jhneyek yan dezgayek heye ke be piley yekem le l&eacute;zanan&iacute; zimannas&iacute;y karkird&iacute; u pashan&iacute;sh le l&eacute;zanan&iacute; p&eacute;xw&eacute;ndin, m&iacute;d&iacute;ya u s&iacute;yaset u biwarekan&iacute; d&iacute;ke p&eacute;kb&eacute;, bo ewe ke bername u pilan&eacute;k&iacute; bej&eacute; u r&eacute;k&uacute;p&eacute;k u gunjaw bo ew he\u200cr&eacute;me dabirr&iacute;jhin. Ew dezgaye deb&eacute; ber le hem&uacute; shit berijhewend&iacute; xellk&iacute; Kurdistan&iacute; le babet xw&eacute;ndin\u200c u he\u200clls&uacute;rran&iacute; karubare komellayet&iacute; u ab&uacute;r&iacute;yekanewe le bercaw b&eacute;. Ewesh kat&eacute;k misoger deb&eacute; ke maf&iacute; ziman&iacute; u mirov&iacute; hem&uacute; tuw&eacute;jh u c&iacute;nekan u mellbendekan&iacute; Kurdistan le bercaw big&iacute;rdir&eacute;n. Ew bername u yasagele deb&eacute; dabindir&eacute;n u berr&eacute;we \u200cbibrdir&eacute;n ke maf&iacute; hawullat&eacute;t&iacute; hem&uacute; layek be p&eacute;y p&eacute;w&iacute;st bipar&eacute;z&eacute;, bew jore ke xellk&iacute; mellbende j&iacute;yawazekan u ax&eacute;weran&iacute; zimane j&iacute;yawazekan birrwa biken ke le n&iacute;shtiman&iacute; xoyanda dejh&iacute;n.<\/p>\n<p>N&iacute;shtiman ew shw&eacute;ne n&iacute;ye ke sh&eacute;wezar&eacute;kit beserda dasep&eacute;nin, ja ba ew shw&eacute;ne naw&iacute; Kurdistan b&eacute;, &#8216;&Eacute;raq b&eacute; yan &Eacute;span&iacute;ya b&eacute;. P&eacute;nasey netewayet&iacute; her be ziman d&iacute;yar&iacute; nakir&eacute;. Cunke ziman&iacute; &quot;Gana&quot;&iacute;yekan &iacute;ngl&iacute;s&iacute;ye,\u200c ewe ne n&iacute;shaney eweye ke Ganayekan &eacute;sta Ingl&iacute;s&iacute;n u, ne n&iacute;shaney eweshe ke Gana netewe u willat&iacute; serbexo n&iacute;ye. B&eacute;jgele ziman p&eacute;nasey netewayet&iacute; be zor shit&iacute; d&iacute;ke d&iacute;yar&iacute;dekir&eacute; wek&uacute; xak, kult&uacute;r, m&eacute;jh&uacute; u ezim&uacute;n&iacute; rabird&uacute;, p&eacute;kewejh&iacute;yan&iacute; hen&uacute;key&iacute; u he\u200crweha awat u meyl&iacute; p&eacute;kewejh&iacute;yan le dahat&uacute;da. Lan&iacute; kem le set sall&iacute; rabird&uacute;da, ziman hoy be \u200cyekewe gir&eacute;dan&iacute; xellk&iacute; Kurdistan&iacute; Bash&uacute;r neb&uacute;we, bellk&uacute; cewsanewey hawbesh, xebat&iacute; hawbesh, dujhmin&iacute; hawbesh u h&iacute;wa u amanj bo c&eacute;kirdin&iacute; k&iacute;yan&eacute;k&iacute; hawbesh hoy yekgirt&uacute;y&iacute; ewan b&uacute;we. Ewaney ke p&eacute;yan waye heb&uacute;n&iacute; zortir le yek sh&eacute;wezar&iacute; standard le Kurdistan&iacute; Bash&uacute;r deb&eacute;te hoy d&uacute;berek&iacute; le helle dan. Ew d&uacute; sh&eacute;wezare cend sedeye ke j&iacute;yawaz b&uacute;n. Ew j&iacute;yawaz&iacute;yesh neb&uacute;we be hoy letb&uacute;n&iacute; Kurdistan&iacute; Bash&uacute;r. P&eacute;rrageyshtin be herd&uacute;kyan u ruwan&iacute;n le herd&uacute;kyan be sh&eacute;weyek&iacute; beranber u yeksan tenya deb&eacute;te hoy zortir tebay&iacute; u leyekniz&iacute;kb&uacute;neweyan. Le serdem&iacute; bej&iacute;han&iacute;b&uacute;n, peregirtin&iacute; jivate tarawgekan, jorawjortirb&uacute;n&iacute; komellgekan&iacute; &iacute;nsan&iacute; u, billawb&uacute;newe u beh&eacute;zb&uacute;n&iacute; m&iacute;d&iacute;ya d&iacute;j&iacute;talekan&iacute; sin&uacute;rperr&eacute;nda, c&iacute;tir p&eacute;w&iacute;st naka u nashikr&eacute; ke yek netewe be zebruzeng dabimezr&eacute;. Eger bikr&eacute;, ewe p&eacute;y dell&eacute;n d&iacute;kitator&iacute;yet u p&eacute;sh&eacute;lkirdin&iacute; maf&iacute; mirov. Ewesh sakartir&iacute;n u tembellanetir&iacute;n kare ke mirov detuwan&eacute; b&iacute;ka, cunke zebruzeng u kushtin u birr&iacute;n p&eacute;w&iacute;st&iacute; be b&iacute;rkirdinewey q&uacute;ll u rawtegb&iacute;r u raw&eacute;jh u d&iacute;yalog&iacute; cirrupirr n&iacute;ye. Ewey ke p&eacute;w&iacute;st&iacute; be emaneye bir&iacute;t&iacute;ye le doz&iacute;newey gunjawtir&iacute;n r&eacute;ga bo perwerdekirdin&iacute; yek&iacute;yet&iacute; le naw komellgeyek&iacute; jorawjorda. Raperrandin&iacute; ew erkaney ke be rast&iacute; le &iacute;nsan dewesh&eacute;newe ta &eacute;sta zehmettir u girantir b&uacute;n lew erkaney ke d&iacute;kitatorekan u dasep&eacute;neran&iacute; hejhmon&iacute; p&eacute;y nasirawn .<\/p>\n<p>&#8212;&#8211;<\/p>\n<p>Besh&eacute;k&iacute; zor lew kesaney le ser em babete n&uacute;s&iacute;wyane p&eacute;yan waye ke ziman&iacute; standard bir&iacute;t&iacute;ye le ziman&iacute; resm&iacute; u be p&eacute;cewanesh. Wa n&iacute;ye. Dekir&eacute; ziman&eacute;k standard b&eacute;t bellam resm&iacute; neb&eacute;t. Hellbet hem&uacute; zimane resm&iacute;yekan kemtazor standard in.<\/p>\n<p><em>T&eacute;b&iacute;n&iacute; : em wutarey berr&eacute;z Je&#8217;fer&iacute; SH&eacute;xul&iacute;slam&iacute; le jhimarey436-&iacute; rojhnamey Hawlat&iacute;, cuwarshemo 2008\/7\/2 laperrey 17 u 19 da billawkirawetewe. Be sipas bo n&uacute;ser u billawkerewe bo agadar&iacute; u kelk l&eacute;wergirtin&iacute; hogiran&iacute; ziman, d&iacute;san le KAL da billaw&iacute; dekeynewe<\/em><br \/>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>be b&iacute;yan&uacute;y d&iacute;yalog&eacute;k legell witarekey mamosta Jemal Nebez da Je&#8217;fer Sh&eacute;xul&iacute;slam&iacute;, mamostay zimannas&iacute;, zankoy Karlton, Kanada<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":354,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-355","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=355"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/355\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}