{"id":333,"date":"2008-06-24T13:22:52","date_gmt":"2008-06-24T13:22:52","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/le-birakujhi-giyaniyewe-berew-birakujhi-zimani\/"},"modified":"2008-06-24T13:22:52","modified_gmt":"2008-06-24T13:22:52","slug":"le-birakujhi-giyaniyewe-berew-birakujhi-zimani","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kurdishacademy.org\/?page_id=333","title":{"rendered":"Le birakujh\u00ed giyan\u00edyewe berew birakujh\u00ed ziman\u00ed"},"content":{"rendered":"<h4 class=\"rtecenter\">Ew&iacute; nash&iacute;yane yar&iacute; be agir bikat, her xoy be girr&iacute; agireke des&uacute;t&eacute;<\/h4>\n<p><a href=\"\/?q=node\/136\">Jemal Nebez<\/a><br \/> Ellman&iacute;ya, Berl&iacute;n, 06\/06\/2008<\/p>\n<p> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignleft size-full wp-image-263\" hspace=\"8\" height=\"131\" width=\"140\" vspace=\"8\" border=\"0\" align=\"left\" src=\"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2008\/06\/jemal_nebez.jpg\" alt=\"Jemal Nebez\" \/>Hezim nedekird lem kateda b&eacute;me em meydanewe, conke be cend babet&eacute;k&iacute; d&iacute;kewe destim g&iacute;rawe, bellam car ciye? Kurd gut&uacute;yane &#8221;sherre u yexet degir&eacute;, eger neykeyt, xuwa detgir&eacute;&#8221;. Em sherresh, her yexey min&iacute; negirt&uacute;e, ke sallan&iacute; sall xer&iacute;k&iacute; zimanewan&iacute; kurd&iacute; b&uacute;m, bellk&uacute; yexey neteweyek&iacute; girt&uacute;e, emesh, wek ewey em Kurde, lehem&uacute; shit&eacute;k&iacute; tewaw b&eacute; u, le b&eacute;kar&iacute;da b&eacute;zar b&uacute;b&eacute; u, sherr&iacute; le betall&iacute; p&eacute; bashtir b&eacute; u, lemewe kewtib&eacute;te sherreqoc&iacute; sh&eacute;wezar&iacute; &#8221;Soran&iacute; u Bad&iacute;nan&iacute;&#8221;.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<h4 class=\"rtecenter\">Ew&iacute; nash&iacute;yane yar&iacute; be agir bikat, her xoy be girr&iacute; agireke des&uacute;t&eacute;<\/h4>\n<p><a href=\"\/?q=node\/136\">Jemal Nebez<\/a><br \/> Ellman&iacute;ya, Berl&iacute;n, 06\/06\/2008<\/p>\n<p> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignleft size-full wp-image-263\" hspace=\"8\" height=\"131\" width=\"140\" vspace=\"8\" border=\"0\" align=\"left\" src=\"http:\/\/localhost\/wp\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2008\/06\/jemal_nebez.jpg\" alt=\"Jemal Nebez\" \/>Hezim nedekird lem kateda b&eacute;me em meydanewe, conke be cend babet&eacute;k&iacute; d&iacute;kewe destim g&iacute;rawe, bellam car ciye? Kurd gut&uacute;yane &#8221;sherre u yexet degir&eacute;, eger neykeyt, xuwa detgir&eacute;&#8221;. Em sherresh, her yexey min&iacute; negirt&uacute;e, ke sallan&iacute; sall xer&iacute;k&iacute; zimanewan&iacute; kurd&iacute; b&uacute;m, bellk&uacute; yexey neteweyek&iacute; girt&uacute;e, emesh, wek ewey em Kurde, lehem&uacute; shit&eacute;k&iacute; tewaw b&eacute; u, le b&eacute;kar&iacute;da b&eacute;zar b&uacute;b&eacute; u, sherr&iacute; le betall&iacute; p&eacute; bashtir b&eacute; u, lemewe kewtib&eacute;te sherreqoc&iacute; sh&eacute;wezar&iacute; &#8221;Soran&iacute; u Bad&iacute;nan&iacute;&#8221;.<\/p>\n<p><!--break--><\/p>\n<p>Sherrekesh lerr&eacute;y&iacute; 53 kesewe hellg&iacute;rs&eacute;ndirawe ke p&eacute;yan waye peydab&uacute;n&iacute; ziman&eacute;k&iacute; d&iacute;wan&iacute; (resm&iacute;), bexuwast&iacute; wan u,bezor&iacute; dar&iacute; serkirdey cend h&iacute;zb&eacute;k&iacute; Bash&uacute;r u, len&eacute;wyanda &#8221;Yekgirt&uacute;y Islam&iacute;&#8221; ke layengirekan&iacute;, h&iacute;c rojh&eacute;k b&iacute;ryan le xizmet&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute; nekirduwetewe u, lebat&iacute; rojhbash deb&eacute;jhn &#8221;selam&#8221; ke le &#8221;shalom&#8221; &iacute; &#8216;Ibriyewe hatuwe, nek sillaw\/v ke wusheyek&iacute; resen&iacute; Kurdiye u,&zwnj; legell Salutare &iacute; Lat&iacute;n&iacute; u Salute &iacute; Ingl&iacute;z&iacute; u Salut &iacute; Ferrens&iacute; hawrreg&iacute; yekin, berrast&iacute; j&eacute;y dax u xefete ke deb&iacute;n&iacute;n&zwnj; len&eacute;w ew (53) wajhol&eacute;dereda, ke be pena birdine ber desellat&iacute; h&iacute;zbekan, deyanew&eacute; ziman&eacute;k&iacute; n&uacute;s&iacute;n bisep&eacute;nin beser netewey Kurdda, ke h&eacute;shta nebuwe be ziman&eacute;k&iacute; standard, kesan&eacute;k&iacute; dillsojh u dilluder&uacute;n pak&iacute;shyan t&eacute;daye. Em hellw&eacute;stesh way le h&eacute;ndek h&iacute;zb u komelley ser be Bak&uacute;r&iacute; Kurdistan&iacute;sh kird, wek KNK u Inst&iacute;toy Kurd le Berl&iacute;n, ke ewan&iacute;sh bikewne sing derperrandin u berberekan&iacute; u xoderxistin u, bemesh agir&iacute; nakok&iacute; xoshtirbiken u, caw&iacute; dujhminan&iacute; netewey Kurd&iacute; p&eacute; gesh biken u, dill&iacute; reshurr&uacute;t&iacute; Kurd&iacute; p&eacute; resh biken, her bo ewey, tepill u zurrnay &#8221;d&uacute; standard&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute;&#8221; bikew&eacute;te gerr. Ja le ber ewey xom hest be metirsiyek&iacute; gewre dekem u, le gel&eacute;k hawb&iacute;r u dost u nasiyaw&iacute;shewe, r&uacute;nira l&eacute;m ke b&iacute;rurray xom lem bareyewe derbibrrim, wa nacarim b&eacute;me deng.<\/p>\n<p>Ber le hem&uacute; shit&eacute;k demew&eacute; b&eacute;jhim ke em cend d&eacute;rrey lem gutareda j&eacute;yangirt&uacute;e, her qisey ewrrom n&iacute;n, bellk&uacute; qisey 52 sall lemewberme u, le nam&iacute;lkey &#8221;Xw&eacute;ndewar&iacute; Be Ziman&iacute; Kurd&iacute;&#8221; ke le sall&iacute; 1956 da le Kerk&uacute;k n&uacute;s&iacute;wme u, le 1957da le Bexda capkirawe, l&eacute;yduwawim. Lew&eacute;da u, lepall ew berhellistaneda ke d&eacute;ne berdem xw&eacute;ndewar&iacute; be ziman&iacute; Kurd&iacute;, g&iacute;rugiroy neb&uacute;n&iacute; ziman&eacute;k&iacute; yekgirt&uacute;m xist&uacute;wete bercaw u, p&eacute;shn&iacute;yaz&iacute; damezrandin&iacute; korr&eacute;k&iacute; zanyar&iacute; &ndash; zimanewan&iacute; (ekad&eacute;m&iacute;yay zimanewan&iacute;) m kird&uacute;we bo r&eacute;ber&iacute;kirdin&iacute; careser&iacute; em k&eacute;sheye.<\/p>\n<p>Ew nam&iacute;lkeye, pash s&iacute; sall, wate le sall&iacute; 1987 da le Sw&eacute;d, jarek&iacute; d&iacute; capkirawetewe u bo jar&iacute; s&eacute;yem&iacute;sh, pash penja sall, wate le 2007 da, le Nerw&iacute;j amadekirawetewe u le mallperrekan&iacute; &#8221;Kongirey N&iacute;shtiman&iacute; Kurdistan&#8221; u &#8221;Kurdib&uacute;n&#8221; u heftenamey &#8221;M&iacute;d&iacute;ya&#8221; u &#8221;Pert&uacute;k&#8221; da heye u, her kes&eacute;k b&iacute;yew&eacute;, detuwan&eacute; lew mallperranewe raybik&eacute;sh&eacute; u w&eacute;neyek&iacute; boxoy l&eacute; cap bikat.<\/p>\n<p>B&eacute;jge lemesh, le sall&iacute; 1974 da u, lejh&eacute;r n&eacute;w&iacute; &#8221;Ziman&iacute; Yekgirt&uacute;y Kurd&iacute;&#8221; da, bas&eacute;k&iacute; zimanewan&iacute;m le Ellman&iacute;ya, ler&iacute;z&iacute; billawkirawekan&iacute; &#8221;NUKSE&#8221; (Yek&eacute;t&iacute; Netewey&iacute; Xw&eacute;ndkaran&iacute; Kurd le Ewr&uacute;pa&#8221; becap geyand, wek beshdar&iacute;kirdin&eacute;k&iacute; destp&eacute;shkerane bo careserkirdin&iacute; em g&iacute;rugiroye u, be p&eacute;cewaney ew Ewrupay&iacute;yaney ke xer&iacute;k&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute; b&uacute;n u, le nezan&iacute;newe, ziman&iacute; Kurd&iacute;yan dabeshkird&uacute;we be ser d&uacute; sh&eacute;wezar&iacute; Kirmanj&iacute; Bak&uacute;r u Kirmanj&iacute; Bash&uacute;r da, conke ewane, sh&eacute;wezar&iacute; Goran&iacute; &ndash; Kirmanjk&iacute; (Zazak&iacute;) u Lek&iacute; u Lorr&iacute;, be Kurd&iacute; nazanin, min ziman&iacute; Kurd&iacute;m dabeshkird be d&uacute; sh&eacute;wezar&iacute; serek&iacute;: Kirmanj&iacute;y Bak&uacute;r u Kirmanj&iacute;y Nav&iacute;n (N&eacute;werast) u d&uacute; sh&eacute;wezar&iacute; laten&iacute;sht: Kirmanj&iacute; Bash&uacute;r u Goran&iacute; &ndash; Kirmanjk&iacute; (Zazak&iacute;). Em dabeshkirdinesh, lebarey calak&iacute; u firawan&iacute; n&uacute;s&iacute;newe b&uacute; bew sh&eacute;wezarane, nek lebarey giring&iacute; sh&eacute;wezare serekiyekan, yan nagiring&iacute; ew sh&eacute;wezarane, ke belaten&iacute;sht leqellem dirawin, egena hem&uacute; sh&eacute;wezar u binzar&eacute;k giring&iacute; xoy heye u besh&eacute;ke leziman&iacute; Kurd&iacute;.<\/p>\n<p>Le sall&iacute; 1975 da, wutar&eacute;kim be ziman&iacute; Ellman&iacute; lejh&eacute;r n&eacute;w&iacute; &#8221;Ziman&iacute; N&uacute;s&iacute;n&iacute; Kurdekan ((De Schriftspirache der Kurden)) le Ins&iacute;klop&iacute;d&iacute;ya&iacute; &eacute;ranewan&iacute;da ke be Acta Iranica ben&eacute;wbange (je 2, l, 97 &ndash; 122), billawkirdewe u, le herd&uacute; berhemekey duway&iacute;da, hoyekan&iacute; peydab&uacute;n&iacute; sh&eacute;wezarim le zimanda u, betaybet&iacute; le ziman&iacute; Kurd&iacute;da xistine bercaw u, berawirdkariyekim kird len&eacute;wan herd&uacute; sh&eacute;wezare serekiyekeda, lebarey morfolojh&iacute; u dengnas&iacute; u r&eacute;ziman u wushenas&iacute; u r&eacute;n&uacute;sewe u, gel&eacute;k p&eacute;shn&iacute;yazim xistinerr&uacute; bo l&eacute;kn&eacute;z&iacute;kkirdinewey herd&uacute; sh&eacute;we zare serekiyeke leyek u, s&uacute;twergirtin le yek u, gunjandinyan legell sh&eacute;we zare laten&iacute;shtekanda. Le wutar&eacute;k&iacute;shda lejh&eacute;r n&eacute;w&iacute; &#8221;Kurd u K&eacute;shey Ziman&#8221; ke le govar&iacute; &#8221;Kongire&#8221; jhimare 38, mang&iacute; P&uacute;shperr&iacute; sall&iacute; 2707 &iacute; Kurd&iacute; (j&uacute;n&iacute; 2006-&iacute; zayn&iacute;), le heftenamey &#8221;M&iacute;d&iacute;ya&#8221; jhimare 244 u r&eacute;kewt&iacute; 13\/6\/2006 billawkirayewe, h&eacute;ndek p&eacute;shn&iacute;yaz&iacute; d&iacute;kem bo n&eacute;z&iacute;kkirdinewey sh&eacute;we zarekan xiste bercaw. Bo w&eacute;ne: j&iacute;yakirdinewey regez&iacute; n&eacute;r&iacute;ne u m&eacute;y&iacute;ne be n&iacute;shanep&eacute;danyan, ten&eacute; le kat&eacute;kda b&eacute; ke ew j&iacute;yakirdineweye nirx&eacute;k&iacute; r&eacute;ziman&iacute; heb&eacute;, nek ewey, m&eacute;z, berd, dar, be m&eacute;, yan be n&eacute;r dabinr&eacute;n, ke ew j&iacute;yakirdineweye nirx&eacute;k&iacute; r&eacute;ziman&iacute; niye. Herweha, wazh&eacute;nan le pashkoy nap&eacute;w&iacute;st, emanesh wek hoyek bo hasankirdin&iacute; ziman.<\/p>\n<p>Ewey ez agam l&eacute;b&eacute;, eweye lew serdemanewe heta ewrro, berhem&eacute;k&iacute; zimanewan&iacute; zanistane ke, shit&eacute;k&iacute; nw&eacute;y xistb&eacute;te ser ew karaney serewe nekirawe. Egerc&iacute;, eme 17 salle, hevde sall&iacute; rebeq, len&eacute;wceyek&iacute; pan u ber&iacute;n&iacute; Bash&uacute;r&iacute; Kurdistanda, derfet&eacute;k&iacute; zor bash hatuwete p&eacute;shewe bo kirdin&iacute; ew kare. B&eacute;guman eger em hevde salle, be sherr&iacute; &#8221;birakujh&iacute;&#8221; u bell&eacute;n&iacute; narrast u gw&eacute;nedane caren&uacute;s&iacute; xellk&iacute; Kurdistan u h&iacute;zbh&iacute;zb&eacute;ney malluw&eacute;rankerane nebrayete ser u awirr&eacute;k le ziman u ferheng&iacute; Kurd bidrayetewe u, besh&eacute;weyek&iacute; zanistane hewll&iacute; n&eacute;z&iacute;kkirdinewey sh&eacute;wezarekan&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute; bidraye lelayen mirov&iacute; le zimanewan&iacute;da pisporr u, s&iacute;stem&iacute; xw&eacute;ndin&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute;, le her&eacute;metiyewe, bigorrdiraye be s&iacute;stem&eacute;k&iacute; perwerdey serdem, ewa ewrro detuwanra bas le ziman&eacute;k&iacute; standard bo ziman&iacute; Kurd&iacute; bikir&eacute;t u, ew hele dekira, le karbedestan dawa bikir&eacute; ke pishtg&iacute;r&iacute;biken, nek sh&eacute;wen&uacute;s&iacute;n&eacute;k&iacute; taybet&iacute; beser xellkda bisep&eacute;nin. Ashkirashe, hem&uacute; ewaney ke ta &eacute;ste lem base duawin, ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n u ziman&iacute; standard, be yek shit dezanin. Ewesh nezan&iacute;yan derdexat. Raste, h&eacute;ndek jar ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n u ziman&iacute; standard yek shitin, bellam her gel&eacute;k ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; heb&uacute;, manay ewe niye ziman&iacute; standard&iacute; heye. Bo w&eacute;ne: Fars u Tirk ziman&iacute; standard&iacute;yan niye. Farsekan hezar sall pitire ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute;yan heye, bellam ziman&iacute; standardyan niye (Fars&iacute; &eacute;ran&iacute; u Fars&iacute; Der&iacute; Efxan&iacute; u Fars&iacute; Taj&iacute;k&iacute; s&eacute; ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;nin), Tirkekan (hewt &ndash; hesht ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;nyan heye, Tirk&iacute; Estem&uacute;ll&iacute; u shesh jore ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; Tirkekan&iacute; kone Sov&eacute;t u, ziman&eacute;k&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; Tirkekan&iacute; &eacute;ran).<\/p>\n<p>Shayan&iacute; base,&zwnj; Kurd&iacute;sh, wek Fars u Tirk, ziman&iacute; standard&iacute; niye, bellku d&uacute; jore ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; heye. Ewey ke hend&eacute;k kes p&eacute;y dell&eacute;n &#8221;j&uacute;t standard&#8221;, rast niye u, sa yan le nezan&iacute;, yan le naberpirsiyaretiyewe d&eacute;, conke h&iacute;c sh&eacute;wezar&eacute;k&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; Kurd&iacute;, jar&eacute; neb&uacute;we be standard. Ne emey ke le besh&eacute;k&iacute; Bash&uacute;r u Rojhellat&iacute; Kurdistanda p&eacute;yden&uacute;sir&eacute; u, be helle be &#8221;Soran&iacute;&#8221; dedr&eacute;te qellem u, jaran p&eacute;ydegutira &#8221;Kurd&iacute; Pet&iacute;&#8221; u, ne ewey ke leser binc&iacute;ney sh&eacute;wezar&iacute; Jiz&iacute;r u Botane u, besh&eacute;k le Kurdekan&iacute; Bak&uacute;r u Rojhava u kone Sov&eacute;t u Bad&iacute;nan u M&uacute;sill p&eacute;yden&uacute;sn u, be helle be &#8221;Bad&iacute;nan&iacute;&#8221; n&eacute;wdebir&eacute;, h&iacute;cyan standard n&iacute;n. Ziman&iacute; standard, bew zimane degutir&eacute;, ke ci lebar&iacute; r&eacute;ziman u ci lebar&iacute; dengnas&iacute; u c lebar&iacute; ristesaz&iacute; u ci lebar&iacute; wushenas&iacute; u ci lebar&iacute; r&eacute;n&uacute;sewe, sh&eacute;weyek&iacute; qallbbest&uacute;y wergirtib&eacute; u, sh&eacute;way destkar&iacute; u herkes boxoy&iacute; neb&eacute;, ke bew zimanesh n&uacute;sira, her bew sh&eacute;weye bin&uacute;sir&eacute;. Emesh le zimanekan&iacute; n&uacute;s&iacute;n&iacute; &#8216;ereb&iacute; u Ingl&iacute;z&iacute; u Ellman&iacute; u gel&eacute;k ziman&iacute; d&iacute;keda deb&iacute;nr&eacute; u, lehem&uacute; layekishewe p&eacute;rrew&iacute; dekir&eacute;, xo eger gorran&eacute;k&iacute;sh bep&eacute;w&iacute;st zanra, ewa lerr&eacute;y ekad&eacute;m&iacute;ya&iacute; zimanewaniyewe dekir&eacute; u, ewesh pash l&eacute;koll&eacute;new&zwnj;eyek&iacute; dir&eacute;jhxayen u k&uacute;r (q&uacute;ll), nek be birryar&iacute; h&iacute;zbekan. Ew h&iacute;zbaney ke be ferman&eacute;k&iacute; &#8221;shahane&#8221;, ashbetallyan be &#8221;Korr&iacute; Zanyar&iacute; Kurdistan&#8221; kird u, be f&iacute;ft&iacute; f&iacute;ft&iacute; Part&iacute; u Yek&eacute;t&iacute;, baryankirdewe beser herd&uacute; layanda. D&iacute;yare em taybetkaraney ziman&iacute; standard ke baskiran, le herd&uacute; sh&eacute;wezare Kurdiyekeda n&iacute;n ke b&uacute;nete ziman&iacute; n&uacute;s&iacute;n u billawkirdinewe. Her bo w&eacute;ne, werin temashay rojhnamekan u ew capkirawane biken ke bew sh&eacute;wezare den&uacute;sir&eacute;n ke p&eacute;ydegutir&eacute; &#8221;Soran&iacute;&#8221;, ewete yek&eacute;k den&uacute;s&eacute; &#8221;decim&#8221;, ew&iacute; d&iacute;ke den&uacute;s&eacute; &#8221;ecim&#8221;. Yek&eacute;k den&uacute;s&eacute; &#8221;beserya kewtim&#8221; ew&iacute; d&iacute;ke den&uacute;s&eacute; &#8221;beser&iacute;da kewtim&#8221;. Yek&eacute;k den&uacute;s&eacute; &#8221;zerenger&#8221; ew&iacute; d&iacute;ke den&uacute;s&eacute; &#8221;z&eacute;rr&iacute;nger&#8221;. Yek&eacute;k den&uacute;s&eacute; &#8221;werg&eacute;rrdiraw&#8221;, yek&eacute;k&iacute; d&iacute; den&uacute;s&eacute; &#8221;werg&eacute;rrraw&#8221;. Yek&eacute;k den&uacute;s&eacute;: &#8221;deden&#8221; ew&iacute; d&iacute; den&uacute;s&eacute; &#8221;eyen&#8221;. Eme, le sh&eacute;wezar&iacute; Bak&uacute;r&iacute;shda ke n&eacute;wyannawe &#8221;Bad&iacute;nan&iacute;&#8221;, her waye u bigire lemey &#8221;Soran&iacute;&#8221; xiraptire. P&eacute;rrew&iacute;nekirdin&iacute; r&eacute;n&uacute;s&eacute;k&iacute; lebar u j&eacute;girt&uacute;sh, ewesh derd&eacute;k&iacute; d&iacute;keye u lehem&uacute; kes ashkiraye. Id&iacute;, ziman&iacute; standard&iacute; c&iacute;?<\/p>\n<p>Ewja ziman&iacute; standard, h&eacute;ndek jar lexoyewe u, behoy helumerj&eacute;k&iacute; n&eacute;wxoyewe (kult&uacute;r&iacute;, ayn&iacute;, bazrgan&iacute;, ramyar&iacute; . . . . htd) durust deb&eacute; u, h&eacute;ndek jar&iacute;sh, sh&iacute;wezar&eacute;k lelayen desellatdaran&iacute; dewllet&eacute;kewe dekir&eacute; be ziman&iacute; d&iacute;wan&iacute; u, jar&iacute; wash heye, lelayen zanayan u n&uacute;seran u hozanvanan u hunerweranewe leser binc&iacute;ney sh&eacute;wezarekan u dah&eacute;nanewe, leserxo durustdekir&eacute; u, lerr&eacute;y perwerdey qutabxanekan u destgey rageyandin&iacute; gishtiyewe, bexawen dekir&eacute; u, bere bere shw&eacute;n&iacute; xoy degir&eacute;. Em r&uacute;daw u hellkewtane, lebext&iacute; shirr&iacute; kurd, beser ziman&iacute; Kurd&iacute; nehat&uacute;n. Em baseshim be t&eacute;rutesel&iacute; u beziman&iacute; Ingl&iacute;z&iacute;, le sem&iacute;nar&eacute;kda le jh&eacute;r n&eacute;w&iacute; &#8221;Ziman&iacute; Kurd&iacute;,le Ziman&eacute;k&iacute; Devokiyewe Bo Ziman&iacute; N&uacute;s&iacute;n&#8221;, le konfirans&eacute;k&iacute; n&eacute;wnetewey&iacute;da p&eacute;shk&eacute;shkird, lelayen zanistgey Sorbon&iacute; (par&iacute;s) ewe, ke le 28\/11\/1993 da bestira, lejh&eacute;r n&eacute;w&iacute; &#8221;Ziman&iacute; Kurd&iacute; Berew Sall&iacute; D&uacute;hezar&#8221;. Em sem&iacute;nare le Ingl&iacute;ziyewe, legell sem&iacute;nar&eacute;k&iacute; d&iacute;ke ke beziman&iacute; Ellman&iacute; le &#8221;Jivat&iacute; Kurd le Berl&iacute;n&#8221; le jh&eacute;r n&eacute;w&iacute; &#8221;Kurd, M&eacute;jh&uacute; u Kult&uacute;ryan&#8221; le 19\/9\/1997 da p&eacute;shk&eacute;shimkirduwe, kirawn be Kurd&iacute; u be t&iacute;p&iacute; lat&iacute;n&iacute; u, le layen Binkey Capemen&iacute; &#8221;Av&eacute;sta&#8221; we le Estem&uacute;ll, le yek bergda u le behar&iacute; emsallda billawkirawnetewe.<\/p>\n<p>Raste, em sh&eacute;wen&uacute;s&iacute;ney ke be helle n&eacute;wyan nawe &#8221;Soran&iacute;&#8221; le setey raburd&uacute;wewe, betaybet&iacute; le penjasall&iacute; duway&iacute;da, bexizmet&iacute; takekes&iacute;, ta hendazeyek p&eacute;shkewt&uacute;we, bellam negeysht&uacute;wete ewey ke b&uacute;b&eacute;te standard, tak&uacute; bisep&eacute;ndir&eacute; beser 40 milyon kesda, betaybet, cunke 20 milyon Kurd hen, natuwanin bem r&eacute;n&uacute;sey ke em &#8221;Soran&iacute;&#8221; yey p&eacute;den&uacute;sir&eacute; bixw&eacute;ninewe, bo ewey bituwanin legell&iacute; rab&eacute;n u c&eacute;jh&iacute; ew w&eacute;jhe berze biken ke bem sh&eacute;wezare n&uacute;sirawe. Ed&iacute; con f&eacute;r&iacute;bin? f&eacute;rb&uacute;n&iacute; ew r&eacute;n&uacute;sesh bo xellk&iacute; Bak&uacute;r lem rojheda, neb&uacute; u nekirawe.<\/p>\n<p>H&eacute;jhay gotine, her pash billawb&uacute;newey tikanamey ew 53 kese ke dirab&uacute; be karbedestan&iacute; huk&uacute;met&iacute; Hewl&eacute;r u Sil&eacute;man&iacute; u Duhok u h&iacute;zbekan, jhimareyek wutar lew bareyewe billawb&uacute;newe, ke h&eacute;nd&eacute;kyan bo pishtg&iacute;r&iacute; ew tikanameye b&uacute;, ke le besh&eacute;k&iacute;yanda, tenanet s&uacute;kayet&iacute;sh be xellk&iacute; ber&uacute;met u zehmetk&eacute;sh&iacute; Bad&iacute;nan u Bak&uacute;r&iacute; Kurdistan&iacute;sh kirab&uacute;, ke ewesh d&iacute;yare s&eacute;rey roshinb&iacute;r&iacute; u piley n&iacute;shtmanperwer&iacute; ew kesane p&eacute;shandeda ke xoyan kird&uacute;we be demrrast&iacute; kurd. L&eacute;reda namew&eacute; hem&uacute; ew qise nashir&iacute;nane bih&eacute;nimewe p&eacute;sh caw, l&eacute; h&eacute;nde deb&eacute;jhim, le wutar&eacute;k&iacute; d&uacute;rudir&eacute;jhda, ke le cend mallperr&eacute;kda billawkirab&uacute;wewe, yek&eacute;k, wek melakan&iacute; serdem&iacute; &#8216;Usman&iacute;, ke qisekan&iacute; xoyan bemebest, be wushey &#8216;ereb&iacute; deaxin&iacute;, em&iacute;sh, b&eacute; caw&eacute;n&iacute; b&eacute;, pilar u tuwanjekan&iacute; be gel&eacute;k wushey Ewrupay&iacute; suwax dab&uacute;, wek &#8221;erg&iacute;yument&#8221; u &#8221;mot&iacute;v&#8221; u c&iacute; u c&iacute; u, x&eacute;rax&eacute;rash, qisey h&eacute;ndek Ewrupay&iacute; t&eacute;xistb&uacute;, bo ewey p&eacute;man biselm&eacute;n&eacute; ke kurre basheke, xw&eacute;ndewar&iacute; Ewrupay&iacute; heye u, sill&iacute;sh&iacute; lewe nekirdib&uacute;wewe ke ewaney b&iacute;r le yek&eacute;t&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute; dekenewe u, ziman&iacute; Kurd&iacute; be yek ziman dezanin u, netewey Kurd be yek netewe, be &#8221;pan Kurd&iacute;st&#8221; n&eacute;wbiba. Ke em wushey &#8221;pan Kurd&iacute;st&#8221; e, bo yekem&iacute;njar u, le kotay&iacute; shestekan&iacute; setey raburd&uacute;da, s&iacute;xurr&eacute;k&iacute; SAVAKi serdem&iacute; shay l&eacute;xiraw&iacute; &eacute;ran, be n&eacute;w&iacute; xuwastemen&iacute; &#8221;Makan&#8221; ewe, le nam&iacute;lkeyekda ke be ziman&iacute; Fars&iacute; dijh&iacute; kurd n&uacute;s&iacute;b&uacute;y, le jh&eacute;r sern&eacute;w&iacute; &#8221;Efsane y&eacute;&nbsp; Xelqhay&eacute;&nbsp;&nbsp; Iran&#8221; (efsaney gelan&iacute; &eacute;ran), em wusheyey bekarh&eacute;nab&uacute; ledijh&iacute; Sheh&iacute;d Ewrrehman&iacute; Qasmlo, bo ewey be m&eacute;shk&iacute; bosh&iacute; xoy b&iacute;selm&eacute;n&eacute; ke Kurd giwaye netewe n&iacute;n, bellk&uacute; hoz&eacute;kin u zimanekeyan sh&eacute;wezar&eacute;k&iacute; Farsiye u, tenanet zar&iacute; Tirk&iacute; Azer&iacute;sh&iacute; b esh&eacute;wezar&eacute;k&iacute; Fars&iacute; dab&uacute;we qellem. Kak&iacute; &#8221;erg&iacute;ument&#8221; baz&iacute; xoshman, deb&eacute; ewe bizan&eacute;, ke em qisaney w&iacute;, le &#8216;&eacute;raqc&eacute;tiyek&iacute; kallfamane bewlawe, h&iacute;c&iacute; d&iacute; nageyen&eacute; u, ke qisekan&iacute; h&eacute;ndek Ewrupay&iacute;, bellam b&eacute; bone, dexate n&uacute;s&iacute;nekeyewe, ba bizan&eacute; ke cend sall&eacute;k lemewber, b&iacute;r le caksaziyek kirayewe le r&eacute;n&uacute;s&iacute; ziman&iacute; Ellman&iacute;da, bo eme, jerman&iacute;stekan&iacute; Ellman&iacute;ya u Nemsa u Sw&iacute;sira u Luksemborg u Ustiral&iacute;ya u xuwar&uacute;y Efir&iacute;kash, cend jar u cend jar kob&uacute;newe u, maweyek&iacute; zor wut&uacute;w&eacute;jhyan lebarewe kird, ewesh leser gorr&eacute;n&eacute;k&iacute; yekjar kem u, kes&iacute;sh p&eacute;ynegutin &#8221;pan Jerman&iacute;st&#8221; u, ke birryarekan&iacute;sh billawkiranewe, h&eacute;ndek qutabixane p&eacute;y raz&iacute;neb&uacute;n, le enjamda, k&eacute;sheke b enacar&iacute;&zwnj; xiraye berdem Dadgey Berz&iacute; Ellman&iacute;ya ke, maweyek&iacute; bash p&eacute;wey xer&iacute;kb&uacute; u, giw&eacute;y le raport&iacute; gel&eacute;k pisporran girt u, pash destkar&iacute;kirdin, ewja birryar&iacute;da leser&iacute;.<\/p>\n<p>Her lew wutaraneshda, ke n&uacute;serekan&iacute;, b&iacute;yanew&eacute; u neyanew&eacute;, qisekanyan le hest&eacute;k&iacute; &#8216;&eacute;raqc&eacute;t&iacute;, yan &iacute;slamc&eacute;tiyek&iacute; &#8216;erebanewe derperr&iacute;we, dujhminayetiyek&iacute; zor xest beramber r&eacute;n&uacute;s&iacute; Lat&iacute;n&iacute; p&eacute;shandedr&eacute;t u, nezanane hewilldedr&eacute;t, wa p&eacute;shanbidr&eacute;t ke, eme lasay&iacute;yek&iacute; Etatirkiye. Hey qurr beser Kurd, ke emane xw&eacute;ndewarekan&iacute; bin. Em nezanane, agayan le m&eacute;jh&uacute;y r&eacute;n&uacute;s&iacute; Kurd&iacute; niye. Roshinb&iacute;ran&iacute; Kurd, her le pash jeng&iacute; j&iacute;han&iacute; yekemewe u, sallan&eacute;k p&eacute;sh Etatirk, b&iacute;ryan le r&eacute;n&uacute;s&iacute; Lat&iacute;n&iacute; kird&uacute;wetewe. P&eacute;sheng&iacute; em kare rewanishadan Mihemmed bashqe (bashege &#8211; ke Kurd&eacute;k&iacute; Feyl&iacute; roshinb&iacute;r b&uacute;) u Tof&iacute;q Wehb&iacute; u Ehmed Muxtar Jaf u Lemal&iacute; &#8216;Irfan u Ehmed Behjet Qerax&iacute; u Bedrxaniyekan u duktor Se&#8217;&iacute;d&iacute; Kurdistan&iacute; b&uacute;n (ke em&iacute; duway&iacute;yan Kurd&eacute;k&iacute; Siney&iacute; Goran&iacute; u ser be ayin&iacute; D&iacute;yan&iacute; b&uacute;). Bellam ewe b&uacute;, dag&iacute;rkeran&iacute; &#8216;ereb le &#8216;&eacute;raqda ke &#8216;erebayet&iacute; u &iacute;slamet&iacute;yan kirduwe be yek shit u, wek kutek&eacute;k bo l&eacute;dan&iacute; Kurd bekar&iacute;deben, be &#8221;ergument&#8221; &iacute; &iacute;slamc&eacute;t&iacute; le dijh&iacute; westan u, r&eacute;yan neda p&eacute;y. Emeyan wa u, hellbjhardin&iacute; elfub&eacute;y Lat&iacute;n&iacute;, lej&iacute;yat&iacute; elfub&eacute;y rojhellat&iacute;, bo n&uacute;s&iacute;n&iacute; kurd&iacute;, le ber ewe niye ke kurd xoy le &#8216;ereb j&iacute;yabikatewe, yan &eacute;d&iacute; netuwan&eacute; Quran bixw&eacute;n&eacute;tewe, wek eman deb&eacute;jhin. Quran be ziman&iacute; &#8216;erebiye u d&iacute;yare Kurd t&eacute;y&iacute;nagen, le ber ewe deb&eacute; bikir&eacute; be Kurd&iacute; u, be Kurd&iacute; bixw&eacute;ndir&eacute;tewe u, be m&eacute;shk&eacute;k&iacute; Kurd&iacute;, l&eacute;kbidr&eacute;tewe. Zman&iacute; kurd&iacute;sh, wek ziman&iacute; &#8216;ereb&iacute; u her ziman&eacute;k&iacute; d&iacute;ke, xuwa efirand&uacute;yet&iacute; u h&iacute;c&iacute; le zimanekan&iacute; d&iacute;ke kemtir niye. B&eacute;jgelewesh, ew elfub&eacute;yey ke p&eacute;ydegutir&eacute; &#8221;elfub&eacute;y &#8216;ereb&iacute; u &iacute;slam&iacute;&#8221;, ne elfub&eacute;y&#8217;ereb b&uacute;we u ne h&iacute; &iacute;slam. Elfub&eacute;y&iacute; &#8216;ereb&iacute;, wek le cil sall lemewberewe gut&uacute;me, lebinerretda elfub&eacute;y Aram&iacute; j&uacute;lekekan b&uacute;we, pashan be gorran&eacute;kewe b&uacute; be elfub&eacute;y &#8216;arebe bitperstekan. Lemesh bitiraz&eacute;, kat&eacute;k gel&eacute;k deyew&eacute;, elfub&eacute;yek bo zimanekey xoy d&iacute;yar&iacute;bikat, nac&eacute; le xoshew&iacute;st&iacute;, yan le rik&iacute; kes,ewkare bikat. Xo eger ewe bikat, ewe gemjheyetiye, wek&zwnj; gemjheyet&iacute;&zwnj; berberekan&eacute;y&iacute; r&eacute;n&uacute;s&iacute; Lat&iacute;n&iacute; bo ziman&iacute; Kurd&iacute;, be &#8221;ergument&#8221; &iacute; b&eacute; wejane. Bo r&eacute;n&uacute;s&iacute; Kurd&iacute;, deb&eacute; elfub&eacute;yek hellbjh&eacute;rdr&eacute; ke f&eacute;rb&uacute;n&iacute; s&uacute;k u hasan b&eacute; u, legell dengnas&iacute; u r&eacute;ziman&iacute; zimanekeda bash bigunj&eacute; u, xall u cuklley kem b&eacute; u, w&eacute;ney dengekan&iacute;sh&iacute;, bep&eacute;y shw&eacute;n&iacute;yan le wusheda, negorr&eacute;, yan zor kem bigorr&eacute;. Wate : f, v, c, e, x, b, t, . . . Htd, her yekeyan be cuwar w&eacute;ne nen&uacute;sir&eacute;n (le seretada, le n&eacute;werrastda, le binetada, beten&eacute; u her yeke be jor&eacute;k&iacute; d&iacute; . . . ) de ew elfub&eacute; hasane gunjawe bo ziman&iacute; Kurd&iacute;, elfub&eacute;y Lat&iacute;niye, nek Aram&iacute;. B&eacute;jgelewesh, dem&eacute;ke p&eacute;shn&iacute;yaz&iacute; ewem kird&uacute;we, ke le j&iacute;yat&iacute; C u S &iacute; cuklle lejh&eacute;r, bo c u sh, Ch u Sh bin&uacute;sir&eacute; u waz le bizroke (i) bih&eacute;nr&eacute; u ew (i) ye le j&iacute;yat&iacute; (&iacute;) bekarbibr&eacute; le kat&eacute;kda ke &eacute; bed&uacute; ee bin&uacute;sir&eacute;. Shayan&iacute; base, 20 milw&eacute;n Kurd&iacute; Bak&uacute;r, ne ew biwareyan heye u, ne ew helumerjeyan bo rexsawe, ke bicin f&eacute;r&iacute; em t&iacute;pe rojhellatiye bibin, ta bituwanin n&uacute;s&iacute;nekan&iacute; xellk&iacute; Bash&uacute;r u Rojhellat bixw&eacute;nnewe u sharezay bibin&zwnj;. Bedilln&iacute;yay&iacute;shewe deb&eacute;jhim, ta elfub&eacute;y Kurd&iacute;, leser binc&iacute;ney r&eacute;n&uacute;s&iacute; Lat&iacute;n&iacute; b&iacute;razkiraw, yeknexr&eacute;, bas&iacute; n&eacute;z&iacute;kkirdinewey sh&eacute;wezarekan le yek u ziman&iacute; standard, herwek dewen be ash waye. Mebest&iacute;shim leme, ewe niye ke destbej&eacute; mallaway&iacute; lem elfub&eacute; rojhellatiye bikeyn, bellk&uacute; dell&eacute;m, shanbeshan&iacute; ewe, elfub&eacute;y Lat&iacute;n&iacute; cakkiraw (destkar&iacute;kiraw u b&iacute;razkiraw) bih&eacute;n&iacute;ne kaye u p&eacute;y bin&uacute;s&iacute;n.<\/p>\n<p>Leber ewe, sepandin&iacute; sh&eacute;wen&uacute;s&iacute;n&eacute;k wek standard, le kat&iacute; &eacute;steda&zwnj; u, betaybet&iacute;, ke gel&eacute;k kar&iacute; caren&uacute;ssaz hen cawerruwan&iacute; raperrandinin, wek: k&eacute;shey Kerk&uacute;k u n&eacute;wce dag&iacute;rkirawekan&iacute; d&iacute;ke u, pishtg&iacute;r&iacute; xebat&iacute; netewey kurd&zwnj; le Rojhellat u Bak&uacute;r u Rojhavay Kurdistan u, bedengewehatin&iacute; daxuwaziye rewakan&iacute; xellk&iacute; Her&eacute;m&iacute; Bash&uacute;r ledijh&iacute; gendell&iacute; berr&eacute;weber&eacute;t&iacute; u, hewilldan bo nasandin&iacute; enfal u cek&iacute; k&iacute;myay&iacute; be gelkujh&iacute; le Kurd u, destin&iacute;shankirdin&iacute; hellw&eacute;st&iacute; Kurd beramber peymannamey z&eacute;revan&iacute;, ke Emr&iacute;ka deyew&eacute; legell &#8216;&eacute;raq b&iacute;best&eacute; u, bergir&iacute; bombarankirdin&iacute; sin&uacute;rekan&iacute; Bash&uacute;r&iacute; Kurdistan lelayen rijh&eacute;m&iacute; Tirk u Farsewe u&zwnj;, berberekan&eacute;y reshekujh&iacute; le jhinan u . . htd, ewa, xer&iacute;kkirdin&iacute; xellik bek&eacute;shey ziman&iacute; standardewe, b&eacute;ewey h&iacute;c amadekariyek kirab&eacute; boy,&zwnj; le z&iacute;yan bewlawe, h&iacute;c enjam&eacute;k&iacute; d&iacute;key nab&eacute;. Xo eger Kurd hem&uacute;yan, her le &#8216;&eacute;raqda b&uacute;naye, yan her hem&uacute;yan le &#8216;&eacute;raq u &eacute;randa b&uacute;naye, dekira em sh&eacute;wen&uacute;s&iacute;ne, be h&eacute;ndek caksaziyewe, bikir&eacute; be ziman&iacute; standard. Egerc&iacute; sh&eacute;wezar&iacute; d&iacute;kesh hen lem d&uacute; willate, bellam r&eacute;n&uacute;s leher d&uacute;la yeke u, maweyek&iacute; zor&iacute;she em sh&eacute;wen&uacute;s&iacute;ne, le herd&uacute; lada bekar debir&eacute;. Xo eger bihataye u Kurd hem&uacute;yan, le sin&uacute;r&iacute; yek dewlletda bjh&iacute;yanaye u, hem&uacute; sharezay yek elfub&eacute; u r&eacute;n&uacute;s b&uacute;naye u, &zwnj;sh&eacute;wezar&eacute;k&iacute;yan, ziman&iacute; zanist u tekin&iacute;k u huner u w&eacute;jhe buwaye, ewan&iacute; d&iacute;kesh&zwnj; devok&iacute; (sernj: devok&iacute; wusheyek&iacute; d&iacute;keye bo demok&iacute; dev\/dem e) b&uacute;naye, ewa ew demesh herdekira, ew sh&eacute;wezare bikir&eacute;te ziman&iacute; d&iacute;wan&iacute;. Bellam Kurd neteweyek&iacute; b&eacute; dewllet&iacute; dabeshkirawe u, sin&uacute;r&iacute; parcekan&iacute; wullatekey be tank u top u leshkir g&iacute;rawe u, deselat&iacute; her&eacute;m&iacute; &#8221;s&eacute; bajh&eacute;rr&iacute;sh&#8221;, namexuwa, lew s&eacute; share t&eacute;perr nakat u, hevde sall&iacute;she h&iacute;c awirr&eacute;k le ziman&iacute; Kurd&iacute; nedrawetewe u, p&eacute;nj sall&iacute;she le Kerk&uacute;kda, d&uacute; jore pert&uacute;k u, d&uacute; jor perwerde p&eacute;rrewdekir&eacute;n u, h&iacute;zbh&iacute;zb&eacute;ne u binemalleperst&iacute;, dokey Kurd&iacute; betewaw&iacute; tirsh kird&uacute;we. &Eacute;d&iacute; em daxuwaziye b&eacute;serubere ke, berewrr&uacute;y desellat&iacute; her&eacute;m kirawetewe, ta ferman&iacute; bo derbikat, le xeyall&iacute; xaw bewlawe c&iacute;d&iacute;ke niye u, xo eger bikir&eacute;, ewa deb&eacute; Kurd xoy bedest&iacute; xoy, sin&uacute;r&iacute; zimanekey u wullatekey tesk bikatewe, ew deme ziman&iacute; Kurd&iacute; berew &#8221;d&uacute;ziman&iacute;&#8221; u &#8221;cendziman&iacute;&#8221; &iacute;sh dec&eacute;.<\/p>\n<p>Rastiyekey, eger b&eacute;tu, ew sh&eacute;wezarey ke n&eacute;wyannawe &#8221;Soran&iacute;&#8221;, bem elfub&eacute;yey &eacute;stey u b&eacute; bekargirtin&iacute; elfub&eacute;y Lat&iacute;n&iacute; b&iacute;razkiraw u, beb&eacute; yarmet&iacute; sharezayan&iacute; hem&uacute; sh&eacute;wezar u binzarekan, bisep&eacute;ndr&eacute; beser her&eacute;m u Kurdda u, pisht bikir&eacute;te hem&uacute; Kurdekan&iacute; Bak&uacute;r u Rojhava, ew deme deb&eacute; rijh&eacute;m&iacute; Tirk u S&uacute;r&iacute;ya zor supas&iacute; ewane biken ke b&uacute;nete hoy em kare diz&eacute;we u, pishtyan kird&uacute;wete hawnetewekan&iacute; xoyan le Bak&uacute;r u Enadoll u Rojhava u, kewt&uacute;nete birakujh&iacute; ziman&iacute;.<\/p>\n<p>Kat&iacute; xoy, Stal&iacute;n&iacute; t&eacute;ror&iacute;st u enfal le Kurdker, le ber xatir&iacute; rijh&eacute;m&iacute; Tirk, elfub&eacute;y&iacute; R&uacute;s&iacute; sepand beser Kurdekan&iacute; Kurdistan&iacute; Sorda u, neyh&eacute;sht be elfub&eacute;y Lat&iacute;n&iacute; bin&uacute;sn, neba Kurdekan&iacute; Bak&uacute;r, s&uacute;t le berhem&iacute; Kurdekan&iacute; bindest&iacute; Sov&eacute;t bib&iacute;nin. Em 53 kesesh, &eacute;d&iacute; bizanin, yan nezanin, her bew r&eacute;yeda hengaw den&eacute;n ke Stalin nexshey k&eacute;sha boy. Xo eger Jeladet Bedrxan ke &eacute;ste kone derw&eacute;shekan&iacute; Stalin dell&eacute;n &#8221;s&iacute;xurr&#8221; b&uacute;we, ew elfub&eacute; Lat&iacute;niyey daneh&eacute;naye u, ziman&iacute; Kurd&iacute; be t&iacute;p&iacute; Aram&iacute; destkar&iacute;kiraw bin&uacute;siyaye, ewa emrro Kurdekan&iacute; Bak&uacute;r, b&eacute; n&uacute;s&iacute;n u b&eacute; xw&eacute;ndewar&iacute; Kurd&iacute; demanewe. Leber ewe, l&eacute;reshda r&uacute;y giley u gazndem le mirove dillsojhekanyane, cunke ewan&iacute; d&iacute;, wek Farsekan deb&eacute;jhuin &#8221;&zwnj;m&#8217;lum alhal&#8221; in, ey bashe,&zwnj; emane neb&uacute;n ke xer&iacute;k&iacute; eweb&uacute;n, marsh&iacute; Kurdistan u allay Kurdistan bigorrin? ey lew rojhaneda, le heftenamey &#8221;M&iacute;d&iacute;ya&#8221; da, p&eacute;shb&iacute;n&iacute; ewemnekird ke seresh d&eacute;te ser ziman u nemn&uacute;s&iacute;: &#8221;heres h&eacute;nan&iacute;sh be koshk&iacute; darr&uacute;xaw&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute;, ke be r&eacute;kewit cend kolleke u n&eacute;rgeyek&iacute; lej&eacute;y xoyda mawin, bo emesh &#8221;xuwa ker&iacute;me . . . . htd&#8221; (wutar&iacute; &#8221;Z&iacute;nd&uacute;kujh&iacute; Mird&uacute; Perst&#8221; &#8221;M&iacute;d&iacute;ya&#8221; je 238, r&eacute;kewt&iacute; 2\/5\/2006) .<\/p>\n<p>Ziman&iacute; Kurd&iacute;, her Kirmanj&iacute; Bak&uacute;r u Nav&iacute;n&iacute; niye, bellk&uacute; sh&eacute;wezarekan&iacute; Goran&iacute; &ndash; Kirmanjk&iacute; (Zazay&iacute;) &zwnj;u Kirmanj&iacute; Bash&uacute;r u Lurr&iacute; (Feyl&iacute; u Kellhurr&iacute; u . . . htd) u gel&eacute;k binzar&iacute; heye ke, hem&uacute;yan sermayey em neteweyen u, deb&eacute; hem&uacute;yan tomarbikir&eacute;n u s&uacute;t werbig&iacute;r&eacute; l&eacute;yan bo h&eacute;nane b&uacute;n&iacute; ziman&iacute; standard. Le pertok&iacute; &#8221;Wushenamek&iacute; &eacute;t&iacute;molojhya&iacute; Ziman&iacute; Kurd&iacute;&#8221; da ke le 2007 ewe le mallperrekan&iacute; &#8221;Kurdb&uacute;n&#8221; u &#8221;Kongirey N&iacute;shtiman&iacute; Kurdistan&#8221; u &#8221;M&iacute;d&iacute;ya&#8221; u &#8221;Pertokxaney Kurd&iacute;&#8221; da heye, p&eacute;shn&iacute;yaz&iacute; danan&iacute; &iacute;ns&iacute;klop&iacute;d&iacute;yayek&iacute; ziman&iacute; Kurd&iacute;m kird&uacute;we ke, lerr&eacute;y &iacute;ntern&eacute;tewe bikir&eacute; u, hem&uacute; sh&eacute;wezar u binzarekan bigir&eacute;te xoy u, hem&uacute; netewey Kurd le durustkirdin&iacute;da beshdarb&eacute;. B&eacute;jgelewesh, deb&eacute; lehem&uacute; qutabixane seretay u n&eacute;wend&iacute; u duwan&eacute;wendiyekan&iacute; ew shw&eacute;naneda ke bedest kurdewen, ziman&iacute; Kurd&iacute;, hem&uacute; rojh&eacute;k, belan&iacute; kemewe, d&uacute; demjhm&eacute;r bixw&eacute;ndr&eacute; u ew pertokaney ke amade dekir&eacute;n, deb&eacute; hem&uacute; sh&eacute;wezarekan, be r&eacute;ziman u wushenasiyewe, be sh&eacute;weyek&iacute; berawirdkirawane u pile pile, f&eacute;r&iacute; qutab&iacute;yan biken. Ewja ke ziman&iacute; standard, zanayane u leserxo u, be recawgirtin&iacute; layene resenekan&iacute; hem&uacute; sh&eacute;wezar u binzarekan u, leser binc&iacute;ney r&eacute;ziman&eacute;k&iacute; yekgirt&uacute;, durustkira, ke em destp&eacute;shkeriye deb&eacute; le Bash&uacute;r&iacute; Kurdistanewe serhellbidat,&zwnj; ew deme deb&eacute; lehem&uacute; qutabxanekanda bixw&eacute;ndir&eacute; u pertokekan bew zimane bin&uacute;sr&eacute;newe, bellam mamostakan kellik le sh&eacute;wezar&iacute; ew shw&eacute;nane werbigirn ke waney t&eacute;da dell&eacute;newe u, bew sh&eacute;wezarane, babetekan le qutabyekan bigeyenin, heta zimane standardeke betewaw&iacute; j&eacute;y&iacute; xoy len&eacute;w komellgekeda degir&eacute;. Bo emesh deb&eacute; mamostakan ber lewe, behoy kors&iacute; taybetiyewe bo em kare amade kirabin. Kurt u kirmanj&iacute;; sepandin&iacute; em sh&eacute;wen&uacute;s&iacute;ney Kirmanj&iacute; Nav&iacute;n, lem kateda u bem sh&eacute;weyey &eacute;stey u, bem r&eacute;n&uacute;sey &eacute;sta, cend kar&eacute;k&iacute; diz&eacute;we, ewa p&eacute;rrew&iacute;kirdin&iacute; &#8221;j&uacute;t standard&#8221; &iacute;sh, jhehr&eacute;ke bo netewey Kurd, deb&eacute; xoman le her d&uacute;k&iacute;yan bipar&eacute;z&iacute;n.<\/p>\n<p>C&iacute;n&iacute; hurde borjhuway xw&eacute;ndewar&iacute; Kurd , eme penja sall pitire,&zwnj; waney dujhmnayet&iacute; n&eacute;wxoy&iacute; u h&iacute;zbh&iacute;zb&eacute;ne u n&eacute;wceger&eacute;t&iacute; deda begw&eacute;y Kurd&iacute; beshxuraw da, ewe b&uacute; kurd&iacute; geyande sherr&iacute; birakujh&iacute;, ke lerrast&iacute;da Kurdkujh&iacute; b&uacute; (wek kak Mes&#8217;&uacute;d Barzan&iacute;, cend rojh&eacute;k lemewber, rastewxo dan&iacute; p&eacute;dana, egerc&iacute;, bedaxewe, amade neb&uacute;, berpirsiyaretiyekey bigir&eacute;te esto) ew sherre cepelle, hezaran Kurd&iacute; b&eacute; giyan kird u, gel&eacute;k derfet&iacute; ledest Kurd da, ke jarek&iacute; d&iacute; nagerr&eacute;newe. &Eacute;stesh betemaye,&zwnj; lew birakujhiye giyaniyewe,&zwnj; bikew&eacute;te hellg&iacute;rsandin&iacute; agir&iacute; sherr&iacute; birakujh&iacute; ziman&iacute;, bellam ba dilln&iacute;ya b&eacute;&zwnj; ke r&eacute;y&iacute; p&eacute;nadr&eacute; u, ew deste c&iacute;lkeyey ke amadey kird&uacute;we bo kirdinewey em agire, her xoy des&uacute;t&eacute; p&eacute;y u tif u ne&#8217;let&iacute; rojhgar&iacute;sh&iacute; berdekew&eacute;.<\/p>\n<p>K&eacute;shey ziman&iacute; Kurd&iacute; k&eacute;sheyek&iacute; neteweiye, nek n&eacute;wcey&iacute; u h&iacute;zb&iacute; be t&eacute;kosh&eacute;n&eacute;k&iacute; zanistane u, hoshyariyek&iacute; roshinb&iacute;rane u giyan&eacute;k&iacute; netewey u desellat&eacute;k&iacute; netewey&iacute; careser dekir&eacute;, emesh le helumerj&eacute;k&iacute; lebarda, nek le rojh&iacute; emrro u, lem barudoxey nihoda ke kurd&iacute; killoll&iacute; t&eacute;kewt&uacute;we.<\/p>\n<p><em>Em n&uacute;s&iacute;ne le r&uacute;y deq&eacute;k&iacute; em babete ke le w&eacute;bn&uacute;s&iacute;&nbsp; Ruwange da billawb&uacute;wetewe werg&iacute;rawe u h&eacute;nirawete ser &quot; R&eacute;n&uacute;s&iacute; Yekgirt&uacute; <\/em>&quot;&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ew&iacute; nash&iacute;yane yar&iacute; be agir bikat, her xoy be girr&iacute; agireke des&uacute;t&eacute; Jemal Nebez Ellman&iacute;ya, Berl&iacute;n, 06\/06\/2008 Hezim nedekird lem kateda b&eacute;me em meydanewe, conke be<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":263,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-333","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/333","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=333"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/333\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=333"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=333"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kurdishacademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=333"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}