you can login to your account or register with kal

In focus articles

warning: Creating default object from empty value in /var/www/vhosts/kurdishacademy.org/httpdocs/modules/taxonomy/taxonomy.pages.inc on line 33.

KAL promote selected topic to this section where related issues introduced as chain articles. Callers can read, link, or forward these articles. Registered members will be able to provide comments and rate certain article. The topic in focus will be discussed in our forum as well. Please become a registered member of KAL and actively participate in the discussions.

Nation State building or language planning

By Dilan Roshani, 1st Intl. KAES Conference, UCLA, CA, USA, 5th Nov 2010

This year marks nearly 20 years of the Kurdish near-independent political rule over Iraqi Kurdistan. This region is home to an estimated 4-5 million Kurds who share a common identity and culture but who also speak a great variety of dialects.

In the northernmost area of the Kurdistan Region, people speak a Northern Kurdish variety which they variously call Behdíní, Surcí, Hekarí, Shengarí and Sinjarí. In the more southerly areas, one will find a Central Kurdish variety referred to by the names of the sub-regions or a tribe, such as Mukrí/Mukriyani, Erdelaní, Germíyaní, Soraní, Xushnaw, Píjhder, Píraní, Wermawe, and Hewlérí.

شۆڤینیزمی سۆرانی و ئه‌فسانه‌کانی - 2

دوکتور ئه‌میری حه‌سه‌نپوور؛ شۆڤینیزمی سۆرانی و ئه‌فسانه‌کانی؛ بە شی دو

سۆرانیخوازان به‌ چه‌ند گوتار یان ئیستیدلال بانگه‌شه‌ بۆ ڕه‌سمیکردنی سۆرانی ده‌که‌ن. یه‌کیان گوتارێکی سیاسییه‌ که‌ یه‌کگرتوویی نه‌ته‌وه‌ی کورد ده‌به‌ستێته‌وه‌ به‌ ڕه‌سمیکردنی سۆرانی. یه‌کی دیکه‌ باسی زۆرێتی و که‌مێتیی ئاخێوه‌ران‌ و گرێدانی ڕه‌سمیکردن به‌ مافی زۆرینه‌یه‌(‌ده‌ڵێن له‌ کوردستانی عێراقدا ژماره‌ی سۆرانیاخێو زۆرتره‌). گوتارێکی دی ئه‌وه‌یه‌ که‌ سۆرانی له‌ کورمانجی پێشکه‌وتووتره‌ و کورمانجی ‌دواکه‌وتووه‌ و‌ ناتوانێ هاوشانی سۆرانی ببێته‌ له‌هجه‌یێکی ڕه‌سمی. 

جوت ستاندارده‌که‌ی ئه‌میری حه‌سه‌نپور و ئه‌فسانه‌کانی

سوداد ره‌سول

پرۆسه‌ی به‌ ستاندارد بوون له ‌هه‌ر زمانێک له‌ قۆناغێکی مێژوویی ده‌ست پێده‌کات، پاش ئه‌وه‌ی یه‌کێک له ‌له‌هجه‌کانی ئه‌و زمانه‌ ده‌بێت به‌ زمانی نووسین و ئه‌ده‌ب. ئه‌و له‌هجه‌یه‌ به‌ راده‌یه‌کی ئه‌وتۆ بایه‌خ په‌یدا ده‌کات، سنووری ناوچه‌که‌ی خۆی ده‌بڕێت و ده‌سه‌ڵاتی زمانی بۆ ناوچه‌کانی ده‌و‌روپشتی بڵاو ده‌کاته‌وه‌. سه‌رهه‌ڵدانی ناسیۆنالیزم و بڵاو بوونه‌وه‌ی، نه‌خشێکی گرنگ و به‌رچاو ده‌گێڕێ بۆ به‌ ستاندارد کردنی زمانی نه‌ته‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی گشت ئه‌ندامه‌کانی ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه‌ له‌ ژێر چه‌تری زمانێکی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانیدا کۆبکاته‌وه‌. ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌ییش زمانێکی نه‌ته‌وه‌یی یه‌کگرتوو و سه‌رانسه‌ری بۆ خوێندن و کارگێڕی پێویسته‌.

شوڤینیسمی سۆرانی و ئه‌ فسانه‌کانی -1

دوکتور ئه‌میری حه‌سه‌نپوور؛ شوڤینیسمی سۆرانی و ئه‌ فسانه‌کانی - به‌شی یه‌ک: سه‌ره‌تاکان

له‌ دوو ساڵی رابردوودا ئاسۆی چاره‌‌سه‌‌رکردنی کێشه‌‌ی زمانی ره‌‌سمیی و ستانداردی کوردی لێڵتربووه‌. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا کێشه‌ی سۆرانی و کورمانجی شتێکی تازه‌‌ نییه‌‌ و له‌‌ ساڵانی 1931-1932 و 1958-1961دا سه‌ریهه‌ڵدابوو، رێدۆزینه‌وه‌‌ و رێنوێنییه‌کان، چ ئێسته‌ و چ له‌ رابردوودا، پشت ئه‌ستوور به‌‌ لێکۆڵینه‌وه‌‌ و لێکدانه‌وه‌‌ و جه‌ده‌ل نه‌بوون و زۆرتر وه‌ک بڕیاری سیاسیی و ئیداره‌یی ده‌رده‌بڕدرێن. ئه‌وانه‌ی سۆرانی به‌‌ زمانی ره‌سمی و ستاندارد داده‌نێن له‌‌ جه‌ده‌ل ده‌پرینگێنه‌وه‌ و پێیان وایه‌‌ راستییان دۆزیوه‌ته‌وه‌ و ده‌بێ ئاخێوه‌رانی گشت له‌هجه‌کان گوێڕایه‌ڵییان بکه‌ن. چه‌ند که‌سێکیش سفره‌ی جنێودان و سووکایه‌تیکردنیان راخستووه‌‌ و خه‌ریکی بانگه‌شه‌ی قینله‌دڵیین. به‌ڵام له‌و بارودۆخه‌‌ ناله‌باره‌‌دا، بۆچوونه‌کان، روانگه‌کان و رێبازه‌کان شکڵده‌گرن و لێکجوێده‌بنه‌وه‌‌.

Syndicate content